О́ıtkeni aýyldaǵy mardymsyz jalaqyny mise tutpaǵan jastar qalalarǵa údere kóship, bazar jaǵalap, kezdeısoq tabyspen kúneltip, bir bóligi jat dinı aǵymdardyń arbaýyna túsip adasyp júrgeni belgili. Olardyń birazy «Qasiretti qańtarda» aram pıǵyldylardyń azǵyrýyna erip qylmystyq áreketterge boı uryp, arandap qalǵany da anyq.
Úkimet tarapynan jete oılastyrylmaǵan jedel ýrbandalý úderisi jaqsylyqqa jetelemeıtinin ómir shyndyǵy aıqyn kórsetip otyr. Ultymyzdyń altyn besigi – aýyldy saqtap, órkendetý ulan-baıtaq jerimizdi jat kózdiń suǵynan qorǵaý hám ulttyq qaýipsizdigimizdi qamtamasyz etý úshin de qajet.
Osy oraıda oılanarlyq máselelerdiń biri – aýyl turǵyndarynyń jer úlesterin paıdalaný quqyǵy.
О́tken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldaryndaǵy jappaı jekeshelendirý kezinde memleket burynǵy keńsharlar men ujymsharlarda talaı jyl mańdaı terin tógip, adal eńbek etken aýyldaǵylardyń qamyn oılap, olarǵa belgili mólsherde jer úlesterin paıdalaný quqyǵyn 49 jylǵa bergeni málim. Olar osy múmkindikti paıdalanyp, sharýa qojalyqtary men jaýapkershiligi shekteýli seriktestikter quryp, ózderine tıesili jer úlesterin senimgerlik basqarýǵa berdi. Aýyldardaǵy parasatty, isker azamattar basqarǵan sharýashylyqtar óz úleskerlerine jyl saıyn qomaqty paı tólep nemese qalaýlaryna qaraı un, astyq, jemshóp, otyn áperip, kómektesip keledi. Alaıda aýyl adamdaryna úıip-tógip bergen ýádelerin tez arada «umytyp», moıyndaryna alǵan mindettemelerin oryndamaı, jýas jurttyń esebinen ońaı jolmen baıýdy oılaǵan pysyqaılar da tabyldy. Ondaılar aýyldaǵylarǵa kúzde bir-eki qap un nemese astyq qaldyǵyn berip, «jarylqap» tastaǵandaı bolyp júredi. Talaıy aýyl turǵyndaryn aldap-sýlap, olardyń jer úlesterin paıdalaný quqyǵyn ekinshi deńgeıli bankterden mol nesıe alý úshin kepilge qoıǵyzyp, keıin alǵan qaryzyn qaıtarmaı, eki jaqty da taqyrǵa otyrǵyzyp ketti. Sol sebepti bankter kepilge qoıylǵan jer úlesterin paıdalaný quqyǵyn aýksıonǵa shyǵaryp, basqa kompanııalarǵa satyp jiberip, úleskerlerdi eshqandaı paısyz qaldyrdy.
Osyndaı qaýip tóngen Soltústik Qazaqstan oblysynyń Aıyrtaý aýdanyndaǵy Qamysaqty jáne Syrymbet aýyldyq okrýgterine qarasty bes aýyldyń turǵyndary byltyr aýdandyq ákimdik pen jergilikti quqyq qorǵaý organdarynan arasha suraǵan. Sebebi olardyń jer úlesterin paıdalaný quqyǵyn senimgerlik basqarýǵa alǵan «Jarqyn SK» JShS 2017 jyly «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-dan 600 mln teńge nesıe alyp, onyń kepildigine 42 myń gektar egistik jerdi zańsyz qoıǵan bolyp shyqty. Keıin seriktestik basshylyǵy alǵan nesıesin ýaqtyly tóleı almaǵandyqtan, «Agrarlyq nesıe korporasııasy» ony sotqa berip, aýyldaǵylardyń egis alqaptaryn paıdalaný quqyǵyn óz menshigine alǵan. Ile ony aýksıon arqyly satyp, qarjysyn qaıtarmaqshy bolady. Tek aýyldaǵylardyń der kezinde dabyl qaǵyp, aryzdanýynyń arqasynda kepilde turǵan jerdi paıdalaný quqyǵyn aýksıon arqyly satýǵa sot sheshimimen tyıym salyndy.
О́kinishke qaraı, eginshilik jeri kóp soltústik óńirlerdegi talaı aýyl turǵyndary ózderi senim artqan seriktestikter basshylarynyń zańsyz áreketterin ýaqtyly bile almaı, talap-aryz berý merzimin ótkizip alǵandyqtan, jer úlesterin paıdalaný quqyǵynan aıyrylyp qaldy.
Sondyqtan Parlament depýtattary Jer kodeksin taǵy bir qarap, aýyldaǵylardyń jer úlesin paıdalaný quqyǵyn kepilge qoıýǵa, aýksıon arqyly satýǵa tyıym salý jáne jer daýlaryn qaraý merzimin shekteýdi alyp tastaý máselelerin oń sheshkeni jón bolar.
