Qazirgideı qaýip-qaterge toly zamanda, táýelsizdigimizdi endi bekemdeı túsemiz degen ýaqytta dúnıe qaıtadan dúrbeleńge túsip jatyr. Búgingi býynnyń, qazirgi urpaqtyń moınynda turǵan basty mindet – sol babalardyń amanatyn, qasıetti jerimizdi saqtap qalý, táýelsizdigimizdi qorǵap qalý. Bul mindet beıbit jolmen, kelisimmen jáne turaqtylyqpen ymyraǵa kelý arqyly ǵana sheshiledi.
«Elimizdiń egemendik alǵanyna 30 jyl ótti. Biraq kóp nárse áli de jasalǵan joq degendi» jıi aıtamyz. Halyq arasynda osyndaı qanaǵatsyzdyqqa toly áńgimeler áleýmettik jeli men aýyzeki tilde óte jıi aıtylyp júr. Jeke basym osyndaı pikirlerge qosyla almaımyn. Sebebi tarıhı turǵydan alǵan kezde 30 jyl degen memleket úshin óte qysqa merzim. Kez kelgen memlekettiń tarıhyna kóz júgirtip qaraıtyn bolsaq ta 30 jyl óte az ýaqyt. Adam ómiri 60-80 jyl bolatyn bolsa, memleketterdiń ǵumyry 300-500, tipti 800 jylǵa deıin ketedi. Tarıhy 2 myń jyldy qamtıtyn memleketter de bar. Al 500-800 jyldyq ǵumyry bar memleket úshin 30 jyl degenińiz túk te emes. Sondyqtan da táýelsiz qazaq eliniń gúldenýi, óziniń kemeline kelý ýaqyty áli alda dep sanaımyn. Sol sebepti de biz Qazaqstan óziniń kemeline kelgenshe jatpaı-turmaı, sharshamaı eńbek etýimiz qajet. Ol ýaqytty kórý bizdiń ul-qyzdarymyzǵa, urpaǵymyzǵa buıyrsa deımiz. Sondyqtan biz babalarymyz amanat etken asyl murasyn keler urpaqqa, bolashaǵymyzǵa aman-esen tabystap ketýimiz kerek. Sonda ǵana Uly daladaǵy mıssııamyz tolyq oryndalady dep esepteımin.
Qazir qoǵamda «30 jylda eshqandaı jetistikke jetken joqpyz» degen sııaqty apatııalyq kóńil kúı baıqalady. Osy rette tarıhqa taǵy bir kóz júgirtip, bizden 30 jyl buryn táýelsizdikterin alǵan Afrıkanyń birqatar elin mysalǵa alýǵa bolady. Olar burynǵy kúıinen de aıyrylyp qaldy. Bul – shyndyq. Kóbi áli kúnge deıin kedeıshilik pen qaıyrshylyqtan kóz asha almaı kele jatyr. 60-jyldary táýelsizdigin alǵan Afrıkanyń kóp elinde soǵys oty tutandy. Iаǵnı eldiń damýy táýelsizdikke neshe jyl tolǵanyna qatysty emes. Memlekettiń ósip-órkendeýi ýaqytty durys paıdalanýǵa jáne ishki birlikke baılanysty qubylys.
Bizdiń otyz jyldaǵy jetken jetistikterimiz az emes. Sonyń ishinde eń mańyzdysy shekaramyzdy shegendeý ekeni belgili. Bul bizge kóp máseleniń túıinin tarqatyp berdi. Qazirgi geosaıası qaqtyǵystardyń basym bóligi osy terrıtorııalyq daý-damaıdan bastalyp otyrǵanyn da kórip otyrmyz.
Osyndaı qaqtyǵysqa sebep bolatyn ekinshi másele – etnostyq shıelenis. Bizde otyz jylda tutas respýblıkany qamtyǵan úlken etnostyq qaqtyǵys bola qoıǵan joq. Osy baǵyttaǵy alaýyzdyqtyń aldyn alý úshin eldiń birligi, tutastyǵy aýadaı qajet. Sol sebepti tatýlyq pen tynyshtyqty dáriptep, odan ári damytýymyz kerek. Bul bizdiń álemge kórsetken jolymyz, qazaqstandyq úlgi retinde bolashaq býynǵa qaldyrǵan amanatymyz bolary sózsiz.
Ýaıys ERSAIYNULY,
Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń múshesi
