Qarjy • 06 Naýryz, 2022

Qarjylyq saýattylyq qaı deńgeıde?

142 ret kórsetildi

Qarjylyq qyzmetterge degen suranystyń ósýi azamattardyń bul saladaǵy jaýapkershiligi men saýatyn da arttyryp jatyr. Sıfrǵa shaqsaq, qazir eldegi qarjylyq saýattylyq deńgeıi 39,52 paıyzǵa jetken. Jaqynda Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi osy baǵyttaǵy jyl saıynǵy áleýmettanýshylyq zertteýin jarııalady.

 

Halyqtyń qarjylyq saýatty­ly­ǵynyń bar ıakı joq ekeni qalaı tek­seriledi ózi? Ony bilý úshin kóp jaǵdaıda Ekonomıkalyq ynty­maqtas­tyq jáne damý uıymynyń qısyny qol­dynyla­dy eken. Iаǵnı úsh krıterıı – menshikti qarjy qarajatyn basqarý, qarjylyq kórsetiletin qyzmetterdi paıdalaný jáne halyqtyń qarjy jú­ıesi týraly habardar bolý deńgeıi.

Menshikti qarjy qarajatyn basqa­rý boıynsha joǵary deńgeı Jambyl, Soltústik Qazaqstan, Túrkistan, Qos­tanaı jáne Qyzylorda oblystaryn­da baıqalady. Almaty, Aqmola jáne Shyǵys Qazaqstan oblystary tur­ǵyndarynyń bul turǵydaǵy deńgeıi ortasha baǵalanady. Bir qyzyǵy, zertteý barysynda er adamdardyń áıelder­ge qaraǵanda aqsha ustaýda uqypty­lyq tanytatyny anyqtalǵan. Jalpy, qo­ǵamdyq sıpat turǵysynan qarar bolsaq, joǵary oqý ornyn bitirgen azamattardyń, kásipkerlerdiń, jeke jáne memlekettik kompanııa ókilderiniń qarjylyq qabileti joǵaryraq. Kóp jaǵdaıda 18-29 jas aralyǵyndaǵy jastar men 60-75 jas aralyǵyndaǵy qart kisiler qarjy ıgerýde qıyndyqqa kóp kezigedi eken.

Zertteý arqyly málim bolǵandaı, qazaqstandyqtardyń 42,8 paıyzynyń jeke bıýdjeti bar, al suralǵandardyń úshten biri otbasylyq bıýdjet máse­lesin (29,9 paıyz) jubaıymen (zaıybymen) birlese otyryp júrgizedi. Saýaldamaǵa qatysýshylardyń kóbi (46,3 paıyz) olardyń satyp alýǵa múmkindigi bar-joǵyn muqııat oılastyratynyn, 0,6 pa­ıyzy mundaı baǵalaýdy jasa­maıtyndyǵyn aıtqan.

«Saýaldamaǵa qaty­sýshy­lar­dyń 36,4 paıyzy turaqty jı­naq jasaıdy, al 37,9 paıyzy múm­kindigine qaraı belgili bir aqsha somasyn jınaıdy. Respondentterdiń 36,04 paıyzynda shyǵyndardy josparlaý ádeti bar, 37,1 paıyzy keıde muny isteýge tyrysady, al 2,2 paıyzy eshqashan istemeıdi. 40 paıyzǵa jýyq qatysýshy keıde aqsha salý arqyly táýekelge barýǵa daıyn (mysaly, baǵaly qaǵazdarǵa), 18,4 paıyzy muny isteýge múlde daıyn emes», dep jazady agenttik.

Zertteýdiń taǵy bir nátıjesi – eń tanymal qarjylyq qyzmetterdiń anyqtalýy. Azamattar kóp tutynatyn qarjylyq qyzmet ne bolmasa taýar­lardyń kósh basynda – taýar nesıesi (37,4 paıyz) tur. Odan keıin kópshilik aǵymdaǵy shot pen bank depozıtine de jıi júginedi. Al zeınetaqy annýıteti, bilim berý depozıti, aksııa, oblıgasııa jáne ınvestısııalyq paı qory sııaqty qarjy quraldaryn paıdalanýshylar úlesi tym tómen. Sonymen qatar sońǵy birer jyl kóleminde turǵyndardyń bankterdiń mobıldi qosymshalaryn jappaı qoldanýǵa kóshkenin de aıta ketý kerek. Naryqtaǵy bul tendensııaǵa COVID-19 pandemııasy da erekshe áser etti.

«Jalpy alǵanda, zertteý keıbir respondentterdiń qarjylyq qyz­met­terdiń saralanǵan jıyntyǵymen jaqsy tanys bolmasa da, qarjylyq qyzmetti tańdaý prosesine egjeı-tegjeıli qarap, shartty muqııat zertteı bastaǵanyn kór­setti. Máselen, res­pondentterdiń 44,9 paıyzy, olardyń aıtýynsha, shartqa tek ony oqyp, bar­lyq jaǵdaıyn túsindirgennen keıin qol qoıady. Mened­jerlerge qosymsha suraqtar qoıady jáne talaptardy zertteıdi, respondentterdiń 21,8 paıyzy suraqsyz qol qoıady, óıtkeni munyń bárin túsiný olarǵa qıyn», dep jazady agenttik.

Al saýaldamaǵa qatysýshylardyń jartysynan kóbi ekinshi deńgeıdegi bank­terdiń fýnksıonalyn, sondaı-aq Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi men Qazaqstan Ulttyq bankiniń atynan retteýshiniń mindetterin jaqsy túsinetinin málim etken. Jalpy, zertteý­ge 10 myń respondent qatyssa, sonyń 23 paıyzy – 18-29, 63 paıyzy – 30-49, 13 paıyzy – 50-63, 2 paıyzy – 63 jas­tan joǵary azamattar. Saýaldama Nur-Sultan, Almaty men Shymkent sııaqty respýblıkalyq mańyzy bar 3 qalada jáne Qazaqstannyń 14 óńirinde júrgizilgen.

 

Sońǵy jańalyqtar

Indet qaıta órshidi

Álem • Keshe

О́ńirde damý úrdisi bar

Aımaqtar • Keshe

Tańdaıdyń tarlany

Tarıh • Keshe

Joǵalǵan soldat

Tarıh • Keshe

Dombyrany dáriptedi

Rýhanııat • Keshe

Almatyda 36 gradýs ystyq bolady

Aýa raıy • Keshe

Búgin - Ulttyq dombyra kúni

Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar