О́tken jyldyń kúzinde dúnıe dıdaryndaǵy Dýbaıǵa jolymyz tústi. Pandemııaǵa baılanysty ótetin merzimi bir jylǵa shegerilgen halyqaralyq EKSPO-2020 kórmesiniń ashylý rásimine qatystyq. Qazaqstannyń ulttyq pavılonyn armansyz araladyq. Jarqyl-jurqyl dúnıeni kúnde kórip júrgen soń, ádemi bezendirilgen pavılon asa bir tańdanys týdyra qoıǵan joq. «Átteń, ulttyń ıisin ańqytatyn erekshe bir dúnıe bolǵanda ǵoı» dep ishteı qynjylǵanymyz da ras. Sóıtsek, janǵa jaılylyq syılaıtyn, qazaqtyǵymyzdy, ǵajaptyǵymyzdy jahan jurtyna jaıyp salatyn mundaı oryn bar eken. Ol – pavılonnyń bir buryshynan ashylǵan qazaq meıramhanasy. Ulttyq naqyshtaǵy meıramhana ishin tamsana sholyp shyqtyq ta, sanamyzdyń bir túkpirinde jylt etken «Qaı dızaınerdiń jumysy boldy eken?» degen suraqqa jaýap izdeýge kóshtik.
Sóıtsek, meıramhana ishin bezendirgen Aıdana Erimbet esimdi jas dızaıner eken. Elge oralǵan soń Aıdananyń ózimen de, onyń bizdi erekshe tańǵaldyrǵan týyndysy «Lashynmen» de tanystyq.
«Lashyn» dep otyrǵanymyz – kreslo. Dızaınerlik tilmen aıtsaq, art-kreslo. Erekshe týyndy. Erekshe bolatyny – kreslonyń arqalyǵynda qazaqtyń tazysy bederlengen. Názik denesimen ıesin janaı ótip, erkeleı júrip aıaqqa oratylatyn kádimgi qazaq tazysy. Art-kreslony kórip, aýylda qoı baǵyp júrip, sońymyzdan bir eli qalmaıtyn senimdi serigimiz tazyǵa súıenip arman-qııalǵa shomatyn alystaǵy kúnder oıǵa oraldy.
– Tazy qazaq úshin kıeli. Ony jeti qazynaǵa jatqyzatyny da sondyqtan. Stýdent kúnimde jazýshy Muhtar Maǵaýınniń «Tazynyń ólimi» degen hıkaıatyn oqydym. Erekshe tolqydym. Tazynyń, ıaǵnı Lashynnyń ólimi jylatty meni. Hıkaıattaǵy Lashynnyń tektiligi – qazaqtyń tektiligi, tazynyń rýhtylyǵy – qazaqtyń rýhtylyǵy bop kórindi. Tek pen rýh bizge qazir aýadaı qajet. Tazynyń ólimi – kóp ıttiń ólimi emes, ol – ulttyq dástúr men mádenıettiń, qazaqylyqtyń joıylýyna degen qarsylyq. Hıkaıattyń erekshe tolqytqany sonshalyq, tazynyń obrazy uzaq ýaqyt boıy túrli eskız retinde oıymda júrdi. Talmaı izdenýge týra keldi. Aqyry tazy skýlptýrasy óz formasyn tapty. Men bul týyndyny Muhtar Maǵaýınniń shyǵarmasyndaǵy tazynyń qurmetine «Lashyn» dep atadym. Osylaı dúnıege kelgen art-kreslo Zerendiniń qaıyńynan jasalǵan. Qaǵazǵa túsken eksızderdi aǵash sheberleri ádemi qalypqa túsirdi. «Lashyn» qumaı tazy qazaqty qorǵap, qýanyshqa bólep, úlken oljaǵa keneldire bersin degen nıetten týdy, – deıdi Aıdana.
О́tken jyldyń qarashasynda keıipkerimiz Dýbaıda ótken halyqaralyq kórmege qatysyp, «Lashynymen» kópshilikti tánti etti. Tipti sol jerde tamasha týyndyǵa quda túskender de tabylǵan. Árıne, kórme kezinde jurtshylyq nazaryna usynylǵan dúnıeni satýǵa bolmaıdy.
– Kórmeden keıin telefonyma habarlama keldi. Italııalyq Rıkardo Bardellı esimdi azamat eken. Kórmeden kórgen «Lashyndy» satyp alǵysy keletinin aıtty. Sóıtip, tazy beınesindegi alǵashqy art-kreslom qııandaǵy Italııadaǵy Toskana óńiriniń ortalyǵy Lıvorno qalasyna attandy. Keıin Rıkardo úıiniń kórkine aınalǵan «Lashyndy» sýretke túsirip jiberdi. «Biz «Lashynǵa» kreslo dep emes, úı janýary dep qaraımyz. Oǵan bizdiń úı unaıdy dep senemin. Qalaı bolǵanda da, munda «Lashyndy» bári jaqsy kóredi» dedi ol. Qýanyshymda shek bolmady. Qazaq dızaıneri jasaǵan jıhazdy Dýbaıdaǵy kórmeden soń Italııa azamaty attaı qalap satyp alady, ony úıiniń tórine áspettep aparyp qoıady degen oı múldem bolǵan emes. О́nerde shekara joq degen osy eken, – deıdi dızaıner.
Aıdana – ońtústik óńiriniń týmasy. Keıin otbasymen birge Kókshetaýǵa qonys aýdarǵan. Osy qaladaǵy sýret mektebinde oqypty. Elordadaǵy polıtehnıkalyq kolledjdi «ınterer dızaıneri» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. Joǵary bilimdi Almatyda alǵan. Búginde elordada óziniń jeke dızaın stýdııasy bar. Etno jobalardy júzege asyrýǵa jaqsy mashyqtanǵan. Komandasymen birge turǵyn úılerdi, qonaqúılerdi, meıramhanalardy bezendirýmen aınalysady. Onyń Lunagrosh degen art-jobasy Qazaqstan men shetelde úlken tanymaldylyqqa ıe. Atalǵan joba aıasynda dızaıner etno stıldegi jıhaz ben úıge arnalǵan dekorlar jasaıdy. Kolleksııalyq jıhazǵa qyzyǵýshylyq tanytatyn eýropalyqtar Aıdananyń qolynan shyqqan týyndylardy qalt jibermeýge tyrysady.
Búginde Aıdananyń «Lashyny» qazirgi zaman talabyna saı keletin úı jıhazynyń birine aınaldy. Bizdińshe, mundaı «Lashyn» ár qazaqtyń tórinde turýǵa tıis.
Aıdananyń endigi armany – dızaınerlik qabiletin jańa qyrynan tanytýǵa erekshe shabyt syılaǵan «Tazynyń ólimi» hıkaıasynyń avtory, jazýshy Muhtar Maǵaýınmen kezdesý.
Kórkem shyǵarma kınoǵa ǵana emes, kózdiń jaýyn alar kórikti jıhazǵa da aınalady eken. «О́ner – qudiret» degen osy emes pe?!
