Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń ultymyzdyń boıyndaǵy keseldi kemshilikterdiń ishinde eń aldymen ysyrapshyldyq pen dańǵazalyqqa nazar aýdarýy beker emes. Sebebi torqaly toı-tomalaq ótkizýdi aıtpaǵanda, topyraqty ólim jóneltýdiń ózi de áli kúnge kóp jerde báz baıaǵysha, asta-tók ysyrapshyldyqpen, jalǵan namysqa basqan dańǵoılyqpen atqarylyp júr.
Shyntýaıtynda, jaqynynan aıyrylyp, qara jamylyp otyrǵan otbasy týys-týǵandary, quda-jekjattary, aýyldastary, qyzmettes joldastary, kórshi-qolańy, ıaǵnı keminde júzden asa adam jınalatyn asqa ádette jylqy soıady. Mundaıda kómek qolyn sozatyn baqýatty aǵaıyn tabyla qoısa, jaqsy. Áıtpese, qaryzdanyp-qaýǵalanýǵa týra keledi. Qazekemniń «О́lim bardyń malyn shashady, joqtyń artyn ashady» degen sózi osyndaıda aıtylsa kerek.
Al Qambar ata túliginiń baǵasy byltyrǵy qysqy soǵym soıý naýqany kezinde burnaǵy jylǵymen salystyrǵanda ártúrli sebeppen eki esege deıin qymbattap, 800 myń – 1 mıllıon teńgege deıin sharyqtaǵanyn eskersek, qazir kisi jóneltý qarapaıym adamdarǵa burynǵydan da qıynǵa soǵyp, qınaltyp otyrǵany kúmánsiz.
Osy oraıda keı óńirde dúnıeden ozǵan adamdy aqtyq saparǵa attandyrý kezinde qaraly úıge salmaq túsirmeıtin kóne de ıgi dástúr kúni búginge deıin jalǵasyp kele jatqanyn aıtqan jón. Máselen, Aqmola oblysynyń Zerendi aýdanyna qarasty birqatar qazaq aýylynda kisi qaıtqan úıge alys-jaqynnan kóńil aıtýǵa keletin adamdardy kórshileri ózara bólisip alyp, úılerine shaqyryp, qonaq qylady. «Kórshi aqysy – Táńir aqysy» degendeı, olar ata-babalarynan mıras bolǵan saýapty isten el basyndaǵy neler qıyn kezeńderde de bas tartpaǵan.
Osyny eskergen Kókshetaý qalalyq ardagerler keńesi, jergilikti meshit jáne «El birligi» qoǵamdyq birlestigi budan bes jyldaı buryn qalaly jerde de qymbat adamynan aıyrylǵan azaly otbasyǵa qosymsha aýyrtpashylyq túsirmeý máselesin aqyldasa kelip, kisi jerleý rásiminen keıin beriletin as mázirin shekteý jóninde sheshim qabyldapty.
«Marqum bolǵan kisini o dúnıege attandyrýǵa jınalǵan qaýymǵa dastarqanǵa tek maı, baýyrsaq, nan jáne azdap kámpıt qoıyp, shaı berý jetkilikti dep sheshtik», deıdi Kókshetaý qalalyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Shııap Álıev. Bul el ishindegi meımanasy asqan baı-baǵlandardy aıtpaǵanda, aılyǵy shaılyǵyna áreń jetip júrgen aǵaıyndardyń kóńilinen shyqqan bastama bolǵany daýsyz. Tek soǵan qalyń el bolyp qoldaý bildirsek, qanekeı.
Jýyrda buqaralyq kommýnıkasııa quraldary Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti Sadyr Japarov janazada mal soıýǵa tyıym salǵan Jarlyqqa qol qoıǵanyn habarlady. Sebebi kórshiles eldegi baılar jaqynyn sońǵy saparǵa shyǵaryp salý úshin bes-alty iri qarasyn soıýǵa deıin barady eken. Al olardan qalǵysy kelmegen kedeıler jalǵyz malyn pyshaqqa salyp, onsyz da ońaı emes jaǵdaılaryn tipti qıyndata túsetin kórinedi.
«2019 jyly ulym qaıtys bolǵanda as berýge mal soıýdan bas tarttym. Kóńil aıtýǵa kelgen 10 myń adamnyń eshqaısysy «mal soımadyń» dep kinálaǵan joq», dep jazypty baýyrlas eldiń basshysy áleýmettik jelide.
Iá, bizge de osy ózekti máseleni kóp bolyp keńesip, bir uıǵarymǵa kelý kerek shyǵar. Qazirgi qaýip-qateri azaımaı, jer-jahandy alańdatyp turǵan almaǵaıyp zamanda ysyrapshyldyqty tyımasaq, halyqtyń jaǵdaıy tipti qıyndaı túseri anyq.
