AGRARLYQ SALADAǴY ELEKTR ENERGETIKASY

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bıylǵy Qazaqstan hal­qyna Joldaýynda agrarlyq salany jedel damytý jóninde arnaıy tap­syrmalar berip, baǵdaryn anyq­ta­dy.  Naqtylaı tússek, onyń birin­shisi – eńbek ónimdiligin arttyrý, ekinshisi – eldiń azyq-túlik qaýip­sizdigin qamtamasyz etý, úshinshisi – eldiń eksporttyq áleýetin iske asyrý. Mine, osy mindetterdi júzege asyrý Qazaq memleketiniń árbir azamatyna paryz ekeni sózsiz. Otanymyzdaǵy agrarlyq sala boıynsha bilim beretin baıyrǵy oqý oryndarynyń biri, bazasy, ǵylymı áleýeti, oqytýshylar qu­ramy jaǵynan da moıny ozyq turǵan Qazaq agrarlyq ýnıversıteti desek, artyq aıtqandyq emes. Irgeli oqý ordasynyń altyn dińgegińdeı bolyp esepteletin bir ǵana ener­getıkalyq jáne aqparattyq júıe­ler fakýltetiniń ujym músheleri Elbasy Joldaýynda kórsetilgen basty mindetterdi oryndaý úshin bel sheshe kirisip otyr. Bul fakýltet elimizdiń barlyq óńirin elektrlendirý jolynda ót­ken ǵasyrdyń ózinde orasan ju­mys­tar atqarǵan. Osyndaı ıgilikti isti júrgizýde fakýltettiń tuńǵysh dekany Trofım Te bastap, H.Tas­bo­latov, A.Tájibaev, A.Zaharov, I.Ar­gangelskıı, taǵy basqa ǵa­lym-oqytýshylar qoshtap, júzdegen emes, myńdaǵan shákirt tárbıele­gen. Sol úrdis kúni búginge deıin jalǵasyp keledi. 6 myńǵa taıaý tú­lek­terimizdiń ishinde elge tanylyp, jurtqa qaltqysyz qyzmet etken azamattar molynan. Olardy biz árqashan maqtan etemiz, stýdent­terge úlgi etip otyramyz. Solardyń qatarynda, kezinde bıik laýazymdy qyzmet atqarǵan Sosıalıstik Eńbek Eri R.Myrzashev, burynǵy Qurylys mınıstri, qazirgi “Kor­porasııa AVE” AQ prezıdenti A.Qulybaev, ǵalym A.Bolotov, taǵy basqalary bar. Sol sekildi fakýl­tettiń bir zamandardaǵy úzdik stý­dentteriniń arasynan 11 ǵylym dok­tory, 20-dan astam ǵylym kan­dıdaty shyqqanyn da aıta ketsek deımiz. Ǵylym men tehnıka qaryshtap damyǵan HHI ǵasyrda fakýltet ujymy zamanaýı ózgeristerge saı burynǵy aýyl sharýashylyǵyn elektrlendirý fakýlteti endigi jerde energetıkalyq jáne aqpa­rat­tyq júıeler fakýlteti bolyp ózgerip otyr. Tórt kafedrada 94 oqy­týshy bolsa, olardyń 11-i ǵy­lym doktory, 34-i ǵylym kan­dı­daty. 5 mamandyq negizinde 1150 bakalavr, 32 magıstr, 3 PhD doktor daıyndalýda. Arnaýly 30-dan astam laboratorııalarda, elektr­len­dirý júıelerin jobalaý kabı­netterinde, oqý polıgondarynda, kompıýterlendirilgen elektr qondyrǵylarynda stýdentterge júıeli sabaq ótkizý dástúri jaqsy qalyptasqan. Oqý úrdisinde ártúrli ınnovasııalyq bilim berý tehno­logııalary keńinen qoldanylady. Máselen, dástúrli mýltımedııalyq súıemeldeý, vırtýaldyq labora­to­rııalyq jumystar, elektrondyq oqýlyqtar men oqý quraldary, beı­nefılmder, kompıýtermen baqy­laý-test júrgizý, iskerlik oıyn­dary, t.b. Fakýltette bilim berýmen qa­tar ǵylymdy óndirispen ushtastyra otyryp, zertteý máselesi de durys jolǵa qoıylǵan. Sonyń bir dáleli ǵalymdar aýyl energetıkasynyń ózekti máseleleri boıynsha zert­teýler júrgizýde. Atap aıtqanda, aýylsharýashylyq jyljymaly máshıneleriniń ońtaılandyrylǵan avtonomdyq elektr jetegi, avto­nom­dyq jyljymaly elektrmen jabdyqtaý kózi, fermerlik sharýa­shy­lyqtardy jylýmen qamtamasyz etý úshin elektr bý óndirýshi, ja­ńartylǵan energııa kózderin qurama paıdalaný qondyrǵysy jáne basqa da máselelerdiń sheshimderi izdes­ti­rilý ústinde. Jalpy alǵanda, eli­mizdegi elektrtehnıkalyq bilimniń kózin ashqan urpaq sabaqtastyǵy jalǵasyn tapqan fakýltet oqytý­shylary men stýdentteri Elbasy tapsyrmalaryn múltiksiz oryndaý jolynda eńbek etip keledi. Muratbek ISAHANOV, Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń dosenti. ALMATY.