Qazaqstan • 06 Sáýir, 2022

Qonys aýdarýshylardyń baspana «jyry»

4593 ret kórsetildi

Qazirgi almaǵaıyp zamanda kórshiles alpaýyt eldiń keń-baıtaq jerimizdiń soltústik bóligine kóz alartqan keı­bir saıasatkersymaqtarynyń «san­dy­raq­ta­ryn» estigen saıyn teriskeı jaqtan yzǵar eskendeı ytyrynyp, qazekemniń baıaǵyda-aq saqtyq qyla aıtqan «Bos jatqan jer jaý shaqyrady» degen naqyl sózi eriksiz eske túsedi.

Osy oraıda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Táýelsizdik bárinen qymbat» baǵdarlamalyq maqalasyndaǵy: «Biz eńbek kúshi kóp ońtústik óńir tur­ǵyndarynyń soltústik jáne shyǵys aı­maqtarǵa qonystanýyna qolaıly jaǵdaı jasap, osy jumysty nazarda ustaımyz. Bul – óte ózekti ári elimizdiń qaýipsizdigine qatysty másele. Buǵan qosa sońǵy jyldarda túrli sebepterge baılanysty báseńdep qalǵan qandastar kóshin barynsha qoldap, olardy joǵaryda aıtylǵan óńirlerge ornalastyrýdy jandandyramyz. Bul eki máseleniń de strategııalyq mańyzy bar. Oǵan kezekti naýqan retinde qaraýǵa bolmaıdy. Jergilikti bılik mundaı jumystardy joǵaryǵa kópirgen aqpar berý úshin emes, memlekettik múdde jáne aǵaıynǵa shynaıy janashyrlyq turǵysynan jasaýǵa tıis», degen astarynda atan túıege júk bolarlyq tereń maǵyna jatqan paıymy da oıǵa oralady. Bul baǵytta memleket tarapynan táýelsizdik jyldarynda birshama is tyndyrylǵanymen, Soltústik Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystary turǵyndary sanynyń jyldan-jylǵa kemý úrdisi áli tyıylmaǵandyǵy alańdaýshylyq týǵyzbaı qoımaıdy. Ásirese el óńirleriniń ishinde turǵyndarynyń sany eń az bolyp otyrǵan Soltústik Qa­zaqstannyń – «Qazaqstannyń soltústik qaq­pasynyń» tym osaldyǵy – kókiregi oıaý, kózi ashyq azamattardyń qaısysyn bolsyn oılandyrarlyq jaǵdaı. Ras, bul astyqty aımaqqa keıingi jyldary memleket tarapynan erekshe kóńil bólinip, respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrylatyn keshendi sharalar qolǵa alyndy. Biraq olardyń ná­tı­jesi ázirge kóńil kónshitpeıdi. Máselen, jumys kúshi artyq ońtústik jáne batys óńirlerdiń turǵyndaryn erikti túrde qonys aýdarý baǵdarlamasyna engizilgen alty oblystyń ishinde tek Soltústik Qazaqstanda ǵana 2019 jyldan beri qonys aýdarýshylardy baspanamen qamtamasyz etýdiń qa­nat­qaqty jobasy iske asyrylyp jatyr. Alaıda «tender» degendi «jeńder» dep qaǵys estıtin keıbir sheneýnikterdiń tarapynan jol berilgen «baqylaýsyzdyqtyń», «óz qyzmetine salǵyrt qaraýshylyqtyń» saldarynan bul ıgi bastama qonys aýdarýshy aǵaıyndardyń bárin birdeı qýantpaı, «áp-ádemi án edi, pushyq shirkin qor qyldynyń» kebin kıgendeı bolyp tur.

Naqty aıtsaq, Respýblıkalyq bıýd­jettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıteti byltyr júrgizgen tekseristiń nátıjesinde, soltústikqazaqstandyq sheneý­nikter joǵary jaqqa bergen aqparda 2019-2020 jyldary qonys aýdarýshylar úshin qurylys uıymdarynan 1 035 turǵyn úı satyp alyndy dep kórsetkenmen, is júzinde 1 003 úı ǵana satyp alynǵany, sonyń ishinde 385 úı nemese 38,4 paıyzy qonystandyrylmaǵany áshkerelengen. Al Jambyl aýdanynyń Qurylys bólimi byltyr jalpy somasy 80 mıllıon teńgege tolyq salynyp bolmaǵan, adam turýǵa jaramaıtyn 10 úıdi «kózjumbaılyqpen» satyp alǵan. Jańadan salynǵan kóptegen úıdiń sapasynyń nasharlyǵyn kórgen qonys aýdarýshylar olardan bas tartqan. Kirgen baspanalarynyń qysta salqyndyǵyn aıtyp, shaǵymdanyp júrgen aǵaıyndar da az emes.

Toq eterin aıtsaq, Qyzyljar óńirine qonys aýdarýshylarǵa arnalǵan turǵyn úıler salý jónindegi qanatqaqty joba ózin aqtady deý qıyn. Elimizdiń qu­ry­lys salasy ártúrli qıyndyqqa tap bol­ǵan qazirgi jaǵdaıda bul jobany odan ári jalǵastyrýdyń oryndylyǵy da kúmán týǵyzady. О́ıtkeni qurylys ma­terıaldarynyń qymbattap ketýine baılanysty jeke turǵyn úıdi byltyrǵydaı 8 mıllıon teńgege salý neǵaıbil. Sondyqtan da qonys aýdarýshylardy turǵynjaımen qamtamasyz etýdiń balamaly júıesin qa­rastyrǵan jón. Ol – qaıtalama naryqtaǵy turǵyn úılerdi konkýrs arqyly satyp alý. Aıtalyq, SQO-nyń qazaqtar qalyń qonystanǵan Ýálıhanov aýdanynyń orta­ly­ǵy – Kishkenekól aýylynda qazir 70 shaqty úı bos tur. О́zge eldi mekenderde de satylatyn baspana barshylyq. Bul tásil áldeqaıda arzanǵa túseri, ári qonys aýdarýshylardyń kóńilinen shyǵary anyq.

Sońǵy jańalyqtar

Pavlodarda jer astynan sý atqylady

Aımaqtar • Búgin, 14:25

12 tamyzǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 10:30

Birqatar óńirde aýa sapasy nasharlady

Ekologııa • Búgin, 09:45

2186 adam koronavırýstan jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:30

Baqytjan Saǵyntaev jańa qyzmetke saılandy

Taǵaıyndaý • Búgin, 09:22

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 09:13

Bir kúnde 1643 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 09:00

1/16 fınalǵa shyǵa almady

Tennıs • Búgin, 08:45

Uqsas jańalyqtar