Tań bozaryp atysymen kishkentaı qol arbasyna minedi. Ǵumyry taýsylyp bitpeıtin kúıbeń tirshilikpen, keýdesinen keri ıtergen taǵdyrdyń aqbas tolqyndarymen alysyp júrgeninde qalaı qas qaraıǵanyn da ańǵarmaı qalatyny bar. Jan serigine aınalǵan, aıaǵynyń ornyna aıaq bolǵan qol arbaǵa tańylyp, qarǵa adym jer muń bolǵaly attaı 17 jyl.
Áýel basta qatty qamyqqan. Nebir qorǵasyn bulttaı zilmaýyr, janyn jegideı jeıtin súreńsiz oılar qaýmalap, qorshap alatyn. Arǵy betten kún sáýlesi, bolashaq nury, keleshektiń kelisti dıdary kórinbeıtin. Qaıran da qaıran qyzyldy-jasyldy dúnıeniń bar qyzyǵy osymen taýsylǵan-aq shyǵar dep topshylaǵan. Endigi ermegi kitap boldy. Jergilikti jazýshy Estaı Myrzahmetovtyń «Medetin» oqyǵan. Keıipkerdiń boıyndaǵy qıyndyqqa qarsy turar, emenniń ıir butaǵyndaı qaısarlyqqa tańǵalǵan. Sol sátte on eki múshesi saýyǵyp, qur atqa mingendeı qanattanyp shyǵa kelgen. Joq, jaryq dúnıede tatar dám taýsylmaǵan soń beınetke belshesinen batsa da kúresý kerek eken ǵoı. Sonda ǵana azamat atyna laıyq bolady. Borkemik bolsa bordaı tozbaq.
Keıipkerimiz Ramazan Saparulyn izdep kelgenbiz. Aldynda telefon arqyly tildestik. Daýysy jyly, jumsaq eken. Úıiniń mańy muntazdaı taza, kóldeneń jatqan bir shyrpy joq. Qaı tarapqa qarasań da, sharýaqor, uqypty qoldyń taby anyq baıqalady. Birge ilesip ortalyqtaǵy keńsesine bardyq. Áńgimeniń tıegin de osy jerde aǵytty. О́zgeshe josyqtaǵy, eńseńdi kóteretin, tula boıyńa ólsheýsiz kúsh-qýat quıatyn áserli áńgime. Jeke bastyń qamy emes, bastaryna kún týǵan jalpy jurttyń, anyǵyraq aıtqanda, múmkindigi shekteýli adamdardyń jaıy. On eki múshesi saý jastardyń da ómirden óz ornyn tabýy úshin tynymsyz qareket etý qajet ekendigin aıǵaqtaıtyn, adastyrmas aq jol siltep, temirqazyq nysanany kórsetetin ataly sóz.
– Qazir kópshilik jastardyń boıynda keıbir jaǵymsyz qylyqty tezirek kórýge beıim, – deıdi Ramazan Muqataev, – shyn máninde kásip úırensem dep julqynyp turǵan, sol jolda bar ýaqytyn sarp etip júrgen jastar az emes. Olar úırenýge beıim. Tek sál ǵana demep jiberseń bolǵany. Máselen, men tigin mashınasyn jóndeımin ǵoı. Maǵan joǵary oqý orny men kolledjderdiń stýdentteri jıi keledi, tipti jumyssyz jastar da. Arasynda on saýsaǵynan óner tamǵan, aıtýly sheber bolýǵa daıyn turǵandary da bar. Eń bastysy, tiginshilik ónerdiń tigisin jatqyzyp, tirshiliktiń arqaýy etkisi kelemiz degen umtylys bar. Sondyqtan jastardy jasytyp, kózderinen shuqyp, jalqaý dep aıta berýge áste bolmaıdy. Tartymdy tárbıe, ónegeli óris kerek.
О́z aıtýyna qaraǵanda, baıaǵyda mýzeıge tapsyrylýǵa tıisti tigin mashınalaryna qaıtadan jan bitipti. Tiginshilik óner adam boıyndaǵy aıryqsha shydamdylyqty, tabıǵat tartý etken ıkemdilikti qajet etedi. Oǵan qosa beıimiń bolyp, mashyǵyń qalyptassa, jetip jatyr. Al kópshiliktiń kóz jaýyn alatyn sán óneriniń san qyry áleýmettik jelide syńsyp tur. Sol úlgige qarap piship, tigistiń qolyńa alǵan zatyńa saı túrin tańdap, tige alasyń.
Jastar osy ónerge yqylasyn aýdarǵan. Ramazan Saparuly tiginshilik ónerdi úırenemin dep shyn peıil tanytqandarǵa tegin járdem beredi eken. Saýap deıdi ol. Kez kelgen adam ómirlik azyǵy bolatyn qoǵamǵa qajetti kásip túrin úırense, tabystyń tóresi sol.
Qazir úsh jobany qolǵa alǵan. Birinshisi, ózi tárizdi múmkindigi shekteýli jandar aıaq jolyn uzartyp otyrǵan qolarbalardy jóndeý. Jıi isten shyǵatyn kórinedi. Sebep, jaıaý júrginshilerge arnalǵan joldyń jaısyzdyǵy, oı-shuqyry kóp. Dońǵalaqtary ǵana emes, arqalyǵy da, shyntaqtyń astyndaǵy kóterme beldeý de, aıaq tireıtin tejegish te tozbaq. Bir ókinishtisi, oblys ortalyǵynda qolarba jóndeıtin sheberhana joq. Keıipkerimizdiń aıtýyna qaraǵanda, oblys turmaq el kóleminde ekeý-aq eken. Taıaýda ıt arqasy qııandaǵy Jarqaıyń aýdanynan eki ótinish túsipti. Stepnogorskiden de qońyraý shalǵan. Olardyń jaıyn bir túsinse, dál sondaı qolarbada otyrǵan Ramazan Saparulynyń ózi ǵana túsinedi. Ekinshi joba, psıhologııa kabıneti. Janyndaǵylardyń jan-dúnıesin jaqsy túsinetin azamattyń aıtýyna qaraǵanda, aıtpaı kelgen apattyń saldarynan qarip bolyp qalǵan adamdar ómirden baz kesherdeı túńilip ketedi. Taǵdyrdyń salǵan isine de tasqaıraqtaı myqtylyq kerek qoı. Sondyqtan psıhologter áldebir jazataıym sebeppen dene zaqymyn alǵan adamdarǵa kómektespek. Úshinshi joba, kompıýterdiń tilin meńgerý. Aıtalyq, múmkindigi shekteýli adamdar osy taraptaǵy saýattylyǵyn arttyrsa, ótinish-tilekterin úıde otyryp-aq jetkize alar edi. Sondaı-aq onlaın konferensııalarǵa qatysý, dárigerler kómegine júginý, basqa da tolyp jatqan sharýalaryn tyndyrýǵa múmkindik týar edi.
Áýel basta, osydan 17 jyl buryn qamkóńil bolyp júrgende kisige kúnim túspesin dep tilegen. Nesi jaqsy deısiz, et jaqyn aǵaıyn-týys kómek qolyn sozar, dos qoldar, joldas jan jarasyn jazar, biraq óz kóńilindegi ózekti órter ókinishtiń seıilip ketpeı-
tini ras qoı. Jalǵyz emes eken.
Memleket te múmkindigi shekteýli adamdardy qamqorlyǵyna alýda. 2019 jyly 200 aılyq eseptik kórsetkish kólemindegi grantqa ıe boldy. Bul qarajatqa tigin mashınasyn jóndeýge qajetti qural-jabdyqtarmen birge qaıshy qaıraıtyn arnaıy qaıraq satyp aldy. 2020 jyly jedel jóndeý sheberhanasy ornatylǵan avtokóligine ıe boldy. Mańaıyna qolǵanattar da toptasty. Qazir Makınka qalasyndaǵy dıirmende qaptyń aýzyn tigetin qurylǵyny ornatyp jatyr. Zerendi aýylyna baryp tigin sehyna kómek kórsetip qaıtty. Bar sharýany murnynan tizip aıtýdyń qajeti joq shyǵar, qalaı bolǵan kúnde de jigeri alǵa jetelegen Ramazan Saparuly jaqsy isterge uıytqy bolyp júr.
Byltyr oblystyq múgedekterdiń erikti qoǵamyna basshy bolyp taǵaıyndalǵan. Júk aýyrlap, jaýapkershilik molaıdy. Áıtse de, óz qamynan góri ózgeniń jaıyn kóbirek oılaıtyn jampoz jigittiń júgi jolda qalmaıtynyna tanyp-bilgen jurt kámil senedi.
KО́KShETAÝ
