Qoǵam • 07 Maýsym, 2022

Onlaın kredıtteý opa bermeı tur...

230 ret kórsetildi

Aqparattyq tehnologııalar ǵasy­rynyń adam ıgiligine arnalǵan ǵalamat jańashyldyqtaryn meńgerýde Qazaqstan eshbir elden kem qalmaýǵa tyrysyp-aq jatyr. Alaıda «Attyǵa erip jaıaýdyń tańy aıyrylypty» demekshi, zań ús­tem­dik quryp, quqyqtyq tártip myqtap ornyqqan ozyq memleketter oıdaǵydaı paıdalanyp otyrǵan keıbir noý-haý biz­diń eldiń damý deńgeıiniń ereksheligi es­ke­ril­meı engizilse, oń nátıje berýi eki­talaı ekeni baıqalyp otyr. Onlaın kredıtteý – sonyń aıǵaǵy.

Mundaı tujyrym jasaýymyzǵa jýyrda Kókshetaý qalasynda turatyn zeınetker joldasymyz habarlasyp, jany qysyla jylamsyraı sóılep, járdem suraǵany túrtki boldy. Ol bir alaıaqtyń uıaly telefon arqyly gıpnozdaı áser etken sózine erip júre bergendikten, ekinshi deńgeıli banktiń jergilikti fılıalynan 3 mıllıon teńge onlaın kredıt alyp, sonshama aqshadan qalaı aıyrylǵanyn bilmeı de qalypty. Áıteýir, ońbaı aldanǵanyn túsingen soń polısııaǵa shaǵym túsiripti.

Keıingi kezde osyndaı alaıaqtar kóbeıip bara jatqany týraly quqyq qorǵaý organdary jıi dabyl qaǵyp jatyr. Máselen, jýyrda Túrkistan oblystyq Polısııa departamentiniń habarlaýyna qaraǵanda, Túlkibas aýdanynda bir jigit ózin 5 jergilikti turǵynǵa spýtnıktik televıdenıe ornatýshy mamanmyn dep tanystyryp, jeke derekterin surap jazyp alyp, keıin olardyń attarynan shaǵyn qarjy uıymynan onlaın kredıt alyp, óz qajetine jumsaǵan. Aldanǵandaryn keıin bilgen azamattardyń aryzy boıynsha izdestirý júrgizgen polıseıler alaıaqty kórshi Saıram aýdanynan taýyp, tut­qyn­dapty. Al Atyraý oblystyq prokýratýrasy Ch. degen azamattyń 97 adamnyń jeke derekterin qolyna túsirip, shaǵyn qarjy uıymynan onlaın kredıt alyp, óz qaltasyna basqanyn habarlady. Áıteýir, ol alaıaq ta ustalyp, qylmystyq isi sotta qaralyp jatyr eken.

Osyndaı alaıaqtyqtyń ózindik «rekordy» byltyr Túrkistan oblysynda tirkelipti. Jergilikti ekinshi deńgeıli bank fılıaly qyzmetkerleriniń kúdiktenip, habar berýi boıynsha tekseris júrgizgen polıseıler 147 azamattyń jeke derekterin paıdalanyp, olardyń atynan onlaın kredıt alǵan Saıram aýdanynyń turǵynyn áshkerelep, Qylmystyq kodekstiń «Asa iri mólsherdegi alaıaqtyq» baby boıynsha qylmystyq is qozǵaǵan. Ol áıel úsh aı boıy tanystaryn otbasyndaǵy ár balasy úshin 50 myń teńge áleýmettik kómek resimdetip beremin dep aldap, jeke derekterin jazyp alyp, olardy óziniń aram pıǵylyn iske asyrýǵa paıdalanǵan eken.

Onlaın kredıttiń opa bermeıtininiń bir aıǵaǵy alaıaqtyq qylmystar osylaısha órship turǵany bolsa, ony óz qalaýymen zańdy túrde alǵan adamdar da keıin bar­maqtaryn tistep, opynyp júr. Sebebi eshqandaı kepil talap etpeıtin, tipti tólem qabiletin de shúıile tekserip jatpaıtyn, ıaǵnı alýy ońaı onlaın kredıttiń jyldyq mólsherlemesi júzdegen paıyzǵa deıin shekten tys sharyqtap, qarjy uıymdary nesıe alýshylardyń qanyn tespeı soryp jatqan bolyp shyqty. Sarapshylardyń aıtýyna qaraǵanda, ońaı jolmen paıda tabýdy ǵana oılaıtyn shaǵyn qarjy uıymdarynyń jyldyq mólsherlemesi 700-1000 paıyzǵa deıin jetetin kórinedi. Osynshalyqty arsyzdyqpen qanaýshylyqqa tap bolǵandar tabysy tómen qarapaıym adamdar ekeni aıtpasa da túsinikti. Onlaın kredıt alǵandardyń jartysynan astamy qazir alǵan qaryzyn ýaqtyly qaıtara almaı, kollektorlardyń qyspaǵyna túsip, shaqshadaı bastary sharadaı bolyp júr. Naqty aıtsaq, 2 mıllıon otandasymyzdyń qarjy uıymdaryna qaryzy 500 mıllıard teńgeden asyp ketken. Munyń ózi jeke tulǵalardyń bankrottyǵy týraly zań qabyldaý qajettigin týǵyzdy. Memleket basshysynyń tapsyrmasy bo­ıynsha ázirlengen osy zań jobasyn qazir Parlament Májilisiniń depýtattary tal­qylaýǵa kirisip jatyr.

Túıindeı aıtqanda, halyqty neshe túrli alaıaqtarǵa jem qylyp qana qoımaı, kirip­tarlyqqa dýshar etken onlaın kredıtteýge múldem tyıym salý nemese osy salada temirdeı tártip ornatý maqsatynda qarjy uıymdaryna qatań talap qoıyp, qatal jaza belgileý qajet sııaqty. Qalaı bolǵanda da, halyqtyń jartysynyń aılyq tabysy 50 myń teńgeden aspaı, aılyǵyn shaılyǵyna jetkize almaı júrgen qazirgi kezde to­ıym­syz ósimqorlardyń arandaryn ashqan ar­syz­dyǵyn tyıatyn kez jetti.

Sońǵy jańalyqtar

Jigittermen kúsh synasqan arý

Ulttyq sport • Búgin, 08:43

Qytaıdan qalyp qoıdyq

Sport • Búgin, 08:42

Tabystary – 2 117 000 dollar

Sport • Búgin, 08:40

Sınsınnatıdegi týrnır bastaldy

Sport • Búgin, 08:38

Úzdik qurylysshylar marapattaldy

Qoǵam • Búgin, 08:37

Olımpıadadan keıingi oılar

Sport • Búgin, 08:35

Jarys qyzǵan shaǵyna jetti

Sport • Búgin, 08:34

Tehnopark tegin oqytady

Qoǵam • Búgin, 08:32

Balalarǵa arnalǵan startaptar

Qoǵam • Búgin, 08:30

Julynqurt laboratorııasy áshkerelendi

Aımaqtar • Búgin, 08:27

«Talgodaǵy» talan-taraj

Qoǵam • Búgin, 08:25

Shalǵaıdaǵylar shaǵym aıtady

Bilim • Búgin, 08:22

Jańa mektepter kóbeıedi

Bilim • Búgin, 08:20

Jalbyz ben jaýynqurt ósiredi

Qoǵam • Búgin, 08:17

Moıynqumda mańyzdy máseleler aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 08:13

Jańa Qazaqstan – sheteldikter kózimen

Saıasat • Búgin, 08:10

Qamystan óndirilgen qumsheker

Aımaqtar • Keshe

Erlikke toly eńbek

Qazaqstan • Keshe

Shıraz bulbuly

Ádebıet • Keshe

Ata jurtta

Ádebıet • Keshe

Oqý men oqymaý hám talǵam

Ádebıet • Keshe

Abaı oblysynyń aty ozdy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar