Bul jobanyń jahandyq mańyzy erekshe. О́ıtkeni 2023 jyly iske qosý kózdelip otyrǵan keleshek keńeıý jobasyna salynǵan ınvestısııa kólemi 45 mlrd dollardy quraıdy. Sol sebepten «Teńizshevroıl» JShS-nyń aksıonerleri atalǵan jobanyń merziminde iske qosylýyna basa nazar aýdaryp, koronavırýs ınfeksııasy ýshyqqan kezde de toqtatqan joq. Sebebi 2023 jyly joba iske qosylǵanda ken ornynan munaı óndirý 12 mln tonnaǵa deıin artyp, jyl saıyn 37 mln tonnaǵa jetpek. Osyndaı ekonomıkalyq sıpatqa ıe jobaǵa 300-ge jýyq qazaqstandyq kompanııa merdigerlikke tartyldy.
Mundaı jobany iske asyrý áste kúrdeli. Joba qurylysyna qajetti 408 modýldiń bárin elimizde qurastyrý múmkin emes. Sondyqtan «Teńiz» ken ornyna modýlderdiń úsh jyldyq baǵdarlamasy iske asyryldy. Máselen, árqaısysy 500-den 1 800 tonna salmaqty quraıtyn modýlder Qazaqstanda, Ońtústik Koreıa men Italııada daıyndaldy. Reseıdiń ishki sý joly arqyly Kaspıı teńiziniń Prorva túbegindegi júk túsirý termınalyna jalpy salmaǵy 280 myń metrıkalyq tonnany quraǵan modýldik júk jetkizildi. Qazaqstandyq Ersai, KCOI kompanııalary Mańǵystaý oblysynda halyqaralyq standarttarǵa sáıkes 75 qurastyrmaly modýldik estakada men 10 qashyqtan baqylaý blogynyń qurylysyn júrgizýge qatysty.
Álem elderi men Qazaqstannyń kompanııalary atsalysyp jatqan joba iske asyryla bastaǵannan beri qazaqstandyq taýarlardy, jumystar men qyzmetterdi satyp alýǵa jumsalǵan qarjy 10 mlrd dollardan asyp otyr. Jobaǵa jumys isteýge tartylǵandardyń 91 paıyzy qazaqstandyq mamandardyń úlesine tıedi. Al ınjenerlik, materıaldyq-tehnıkalyq, óndiristik qyzmetter kórsetýge aldyn ala iriktelgenderdiń qatarynda 2 350-den astam qazaqstandyq kompanııa bar. Aldyn ala biliktilikten ótken 1 281 qazaqstandyq kompanııamen 630-dan astam kelisimshart jasalǵan.
Joba qurylysynyń údemeli kezeńi bolatyny daýsyz. Sondaı kezde 120-dan astam kemeni paıdalanýǵa týra keldi. Onyń ishinde 40 keme jańadan qurastyrylsa, keıbiri joba qurylysy úshin tasymaldanatyn júktiń ereksheligine baılanysty arnaıy ózgertildi. Kemelerdiń Qazaqstan men basqa núkteler arasynda júzip ótken qashyqtyǵy 140 myń shaqyrymnan asyp otyr. Atalǵan joba úshin «Teńiz» ken orny mańyndaǵy Prorva túbeginde modýldik júkti qabyldaý, odan ári tasymaldaý úshin jańa port salyndy. Onda uzyndyǵy 71 shaqyrymdy quraıtyn teńizge kirý arnasy, júk túsirý, saqtaý qondyrǵylary men kirme jol bar.
Qazir atalǵan eki jobanyń qurylysy 91 paıyzǵa oryndaldy. Endi birge iske asyrylyp jatqan jobalardy qalaı basqarǵan jón? Munyń da joly tabylyp otyr. «Teńiz» ken ornynda biriktirilgen óndiristi basqarý ortalyǵy iske qosyldy. «Teńizshevroıl» JShS-nyń bas dırektory Kevın Laıonnyń aıtýynsha, ortalyqta sońǵy úlgidegi sıfrly tehnologııalar ornatylǵan. Bul – Qazaqstannyń munaı-gaz ónerkásibindegi biregeı nysan.
– Biriktirilgen basqarý ortalyǵy «Teńizshevroıldyń» barlyq óndiristik nysany men zaýyttaryn bir ortalyqtan basqarýǵa, biryńǵaı operatıvtik modelge biriktirýge múmkindik beredi. Bul nysandy paıdalaný kásiporynǵa óndiristi qaýipsiz ári úzdiksiz júrgizýge, qyzmetkerlerimiz ben ózimiz eńbek etetin óńirdegi qoǵamdastyqtyń ıgiligi úshin qosymsha paıda ákelýge kómektesedi, – deıdi Kevın Laıon.
Jańa ortalyq ken ornyndaǵy óndiristik nysandardan 20 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan. Ortalyqta «Teńiz» ken ornynyń operatorlaryna eń utqyr sheshimder qabyldaýǵa, senimdilikti arttyryp, óndiristik kórsetkishterdi ońtaılandyrýǵa ıkemdi tásilderdi qoldanýǵa kómektesetin dıspetcherlik pýlt bar. Onyń jalpy aýdany 2 200 sharshy metrdi quraıdy.
– Bizdiń kásiporyn qurylǵan kezden beri jańa nysandardyń qurylysyna ınvestısııa salyp, sońǵy úlgidegi tehnologııalardy qoldanyp keledi. Qazaqstan ekonomıkasyna eleýli úles qosýdy jalǵastyryp otyr. Máselen, 1993 jyldan beri el bıýdjetine 164 mlrd dollardan astam tikeleı qarjylyq tólemder jasady. Onyń 42 mlrd-tan astam dollary jergilikti taýarlar men qyzmetterdi satyp alýǵa baǵyttaldy, – deıdi bas dırektor Kevın Laıon.
Bas dırektorynyń orynbasary Kóńilqosh Súıesinovtiń málimetine súıensek, biriktirilgen óndiristi basqarý ortalyǵynyń nysan qurylysyn júrgizip, iske qosýǵa 30-dan astam qazaqstandyq kompanııa men 600-den astam jergilikti qyzmetker qatysqan. Nysandy paıdalanýǵa berý jergilikti qyzmetkerlerdiń kásibı biligi men daǵdysyn jetildirýge yqpal etken.
Atyraý oblysy
