Onyń ishinde iri memlekettik strategııalyq ǵımarattar da jeterlik. Osyǵan deıin resmı jıyndarda kezdesip júrgen kásipkermen bul jolǵy áńgime basqasha sıpatta boldy. 2015 jyldan beri memlekettik portalǵa tirkelip, memlekettik tapsyrys boıynsha jumysyn dóńgeletip kelgen, bar bolǵany 4 jumysshysy, 4 tigin mashınasy bar shaǵyn kompanııa qańtar aıynan beri tapsyrysqa qoly jetpeı, qaırańda qańtarylyp qalǵandaı kúı keship keledi.
S.Baýbekov aıtyp ótkendeı, jumystyń toqtap qalýyna bıylǵy naýryzda «Atameken» UKP tarapynan ındýstrııalyq sertıfıkattyń paıda bolýy áser etken sııaqty. Bul qujattyń talaby da tym salmaqty. Alǵashqy talap – memlekettik rámizderdi daıyndaıtyn mekemeniń qyzmet ótili úsh jyldan kem bolmaýy kerek. Ishki naryqta jeti jyldan beri jumys istep kele jatqan kompanııa bul talapqa saı. Al ekinshisi, «ǵımarattyń aýmaǵy 150 sharshy metrden kem emes, 20 tiginshisi jáne 20 tigin mashınasy bolýy qajet» degen shart. Dál osy shart qol astynda 4 tigin mashınasy, 4 tiginshisi bar «Baýbekov Serǵalı» JShS-ne sertıfıkatqa qol jetkizetin múmkindikti shektep, memlekettik portaldyń tizimine ilinbeı qalýyna sebep boldy.
«7 jyl boıy 4 tiginshi jáne 150 sharshy metrden az aýmaqta jumys istep keldik. Biz daıyndaǵan ónimderge eshqandaı syn aıtylǵan joq. Árbir jarty jyl saıyn Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti barlyq talaptarǵa saı jumys istep jatqanymyzdy kýálandyryp kelgen.
«Memlekettik Eltańba biz jumys isteı bastaǵan jeti jyldyń ishinde kórer kózge qatty baıqala qoımasa da 3 ret ózgerdi. Keıbir ıirimderi árlendi. Úshinshisinde Eltańbadaǵy jazý latyn qarpine ózgertildi. Al Týda ózgeris bolǵan joq. Biz talaptardyń bárine beıimdeldik», deıdi kásipker.
Odan keıin ol máseleniń anyq-qanyǵyn bilmek bolyp, Nur-Sultan qalasyndaǵy «Atameken» UKP-ǵa hat jazyldy, onlaın júıesinde de, zoom jelisinde de beınebaılanysqa shyqty. Biraq nátıjesiz boldy.
Kásipker S.Baýbekov aıtyp ótkendeı, naq osy tusta kásipkerlerge qoıylǵan talap, tipti Qazaqstannyń múmkindiginen joǵary. Mysaly ST-kz birinshi ındýstrııalyq talaby boıynsha ónim quramynda qazaqstandyq úlestiń kóbirek bolýyna basymdyq beriledi. Al Tý nemese Eltańba quramynda paıdalanylatyn ónimniń quramynda elimizde shyǵarylatyndary az. Kópshiligi – ımport. Osy tusta sarapshy memlekettik tapsyrys portalynan ótken básekeles-áriptesteri týraly tilge tıek etti. Mysaly, Jezqazǵan qalasyndaǵy memlekettik rámizder daıyndaýǵa sertıfıkat alǵan kompanııalarda Tý men Eltańba ǵana emes, kıim tigiledi. Al Almatyda joly bolǵan bir kompanııa jumysyn 2019 jyly bastaǵan.
«Qazaqstanda memlekettik rámizderdi shyǵaratyn júzdegen kompanııanyń qaısysynyń portaldan ótkenin bilmeımin. Biraq sertıfıkattyń talabynan keıin olardyń qatarynyń azaıyp qalatynyna kúmándanbaımyn. Sertıfıkatty qatańdatý talaby naryqtan biz tárizdi az quramda jumysyn jalǵastyryp kele jatqan usaq kompanııalardy yǵystyryp, monopolııaǵa jol asha ma dep qorqamyn. Sebebi jeti jyldan beri bizdiń jumysymyzǵa syn aıtylǵan joq. Bar minimiz – az quramda bolsa da sapaly ónim shyǵaryp kelgenimiz. Úlkeıip, ósip, mamandarymyzdy da, tigin mashınasyn da, sharshy aýmaǵymyzdy da kóbeıtý josparda bar. Biraq sońǵy sátte jumys sapasy emes, sharshy metrdiń, jumysshylardyń azdyǵy joldy kesip tur. Másele jaqynda oń sheshimin tappasa, aldaǵy birer aıda ózimizdi bankrot dep jarııalaýǵa týra keledi», deıdi kásipker.
Sodan keıin kásipker aıtqan ekinshi másele – ındýstrııalyq talap jyl saıyn qatańdana beretindigi. Basqasha aıtqanda shyǵarylatyn ónim quramynda qazaqstandyq ónimge basymdyq berilmek. Mysaly, bıyl ónim quramynyń 40 paıyzy bizdiń ónim bolsa, keler jyly bul kórsetkish 60 paıyz bolýy múmkin.
«Birer jylda memlekettik rámizderdi daıyndaýda tehnologııalyq tizbek júıesi uıymdastyrylsa, quba-qup. Biraq bizde mundaı úrdis tájirıbede bolmaǵan. Mysaly, Týdyń da, Eltańbanyń da quramynda ımport kóp. О́zimizdiń ónim mol bolýy úshin otandyq ónerkásip damýy kerek. Bizde bul másele kenjelep damyp kele jatyr. Aldaǵy ýaqytta bul másele sheshimin tappasa, kúnderdiń kúninde Týymyz ben Eltańbamyzdy daıyndaýǵa kórshi elderge, mysaly QHR-ǵa tapsyrys berýimiz ábden múmkin. Bul jaǵdaı bizdiń eldigimizge syn. Ishki naryqta memlekettik rámizderdi shyǵarýǵa mamandanǵan shaǵyn kompanııalardyń ósýine, kóbeıýine memleket múddeli bolýǵa tıis», dep sózin túıindedi S.Baýbekov.
Osy rette Almaty qalasy Kásipkerler palatasynyń dırektory Aıtýar Qoshmambetovke habarlasyp, onyń bul máseleden múldem habarsyz ekenin bildik. Al S.Baýbekov bolsa, Almatydaǵy kásipkerler palatasy dırektorynyń orynbasarlary bul jaǵdaıdan habardar ekenin, olar jyr bolǵan sertıfıkat talabyn jeńildetý ózderiniń quzyretine jatpaıtynyn, joǵary jaqta sheshiletinin aıtqanyn jetkizdi.
ALMATY
