3000 metr qashyqtyqqa kedergiler arqyly júgirýde aldyna jan salmaǵan Nora Qazaqstan jeńil atletıkasy úshin alǵashqy altyn medaldy jeńip aldy. Noraǵa bıylǵy álem chempıonaty ótip jatqan Iýdjındegi stadıon tańsyq emes edi. Sebebi ol buǵan deıin osy qalada uıymdastyrylǵan «Gaýhar lıgasy» jarysynyń 2021 jáne 2022 jylǵy kezeńderinde 3000 metr qashyqtyqta jeńiske jetken edi. Máselen, Iýdjındegi byltyrǵy jarysta Djerýto 8:53,65 mınýt nátıjemen altynnan alqa taqqan bolsa, bıyl mamyrdaǵy básekede atalǵan qashyqtyqty 8:57,97 mınýtta júgirip ótip, jarys jeńimpazy atanǵan-dy. Sondyqtan Nora Djerýto AQSh-taǵy álem chempıonatyna birden-bir favorıt retinde attanǵan-tyn.
16 shilde (Qazaqstan ýaqyty boıynsha 17 shilde) kúni ótken álem chempıonatynyń irikteý kezeńine 42 atlet qatysty. Irikteýde atalǵan qashyqtyqty 9:01.54 ýaqyt kórsetkishimen júgirip ótken Nora fınalǵa birinshi orynmen joldama aldy. Jerlesimizdiń negizgi qarsylastary sanalǵan efıopııalyq Verkýha Getachıý (9:11.25) men týnıstik Marva Býzaıanı (9:12.14) ekinshi jáne úshinshi oryndarǵa ıe boldy. О́kinishke qaraı, osy qashyqtyqta irikteýde baq synaǵan taǵy bir qazaqstandyq sportshy – Deızı Djepkımeı (9:23.07) fınalǵa shyǵa almady. 26 jastaǵy Djepkımeı 2012 jyly Ispanııanyń Barselona qalasynda uıymdastyrylǵan jasóspirimder arasyndaǵy álem chempıonatynda 3000 metrge kedergiler arqyly júgirýde top jarǵan bolsa, 2013 jyly Ýkraınada ótken jastar arasyndaǵy álem chempıonatynda 2000 metr qashyqtyqta kúmispen kúptelgen bolatyn.
...Sóıtip fınal ýaqyty da kelip jetti. Muhıttyń arǵy betindegi jahandyq dodanyń altynshy kúnin qazaqstandyq jankúıerler taǵatsyzdana kútti. Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, bıyl ǵana Qazaqstan atynan jarystarǵa qatysýǵa ruqsat alǵan kenııalyq sportshy bas júlde úshin ótken básekede top jaryp, dál biz kútkendeı jarqyn jeńisine qol jetkizdi.
Fınaldyq saıystaǵy negizgi báseke qazaqstandyq Nora Djerýto, 3000 shaqyrymǵa kedergiler arqyly júgirýde Azııa jáne Azııa oıyndarynyń jeńimpazy bahreındik Ýınfred Iаvı, Afrıka oıyndarynyń chempıony efıopııalyq Verkýha Getachıý, 2000 metrge júgirýde 2018 jylǵy Jasóspirimder Olımpıadasynyń jeńimpazy, 3000 metrge kedergilermen júgirýde 2019 jylǵy Afrıka oıyndarynyń jeńimpazy Mekıdes Abebe arasynda órbidi.
Sóreden shyqqan bette kóshbasshylyq tizgindi ustaǵan Noranyń aldyn Ýınfred Iаvı bir-eki ret oraýǵa tyrysqanymen, Djerýto oǵan tez jetip alyp otyrdy. Degenmen bar másele sońǵy aınalymdaǵy sýy bar shuńqyr kedergiden keıin sheshildi. Getach pen Iаvı osy kederginiń aldynda Djerýtodan ozyp ketýdi kózdegen edi, alaıda jerlesimiz birinshi bolyp kedergiden sekirip ótip, ári qaraı jelmen jarysa zýlady da ketti. Kederginiń aldynda kibirtiktep qalǵan Iаvı qolda turǵan júldeden aıyrylyp qaldy. Al kenııalyqtar – Getachıý men Abebe márege ekinshi jáne úshinshi bolyp jetti. Djerýto úsh jyl buryn Beatrıs Chepkoechtiń Dohada ornatqan álem chempıonatynyń rekordyn buzyp qana qoımaı, óziniń de jeke rekordyn jańartty – 8.53,02! Aıtpaqshy, 3000 metrge áıelder arasynda kedergiler arqyly júgirý tarıhynda alǵash ret úsh júldeger márege toǵyz mınýtqa jetpeı kelip úlgerdi.
Álem chempıony atanǵannan keıin Nora Djerýto Halyqaralyq jeńil atletıka federasııasynyń baspasóz qyzmetine suhbat berip, jarystan keıingi áserimen bólisti. «Fınaldyń aldynda efıopııalyq qarsylastarymnan azdap qaýiptenip turdym. О́ıtkeni olardyń qarym-qabiletin, áleýetin jaqsy biletinmin. Olar da men sııaqty Afrıka chempıondary. Sondyqtan tek solarǵa ese jibermeý kerektigin oıladym. Men ár jarysymda birinshi bolyp júgirgendi unatamyn. О́ıtkeni sol arqyly qarsylastarymnyń aıaq alysyn baqylap otyramyn. Osy jeńisime úlken úles qosqan ata-anama, týǵan-týystaryma, jarystarǵa daıyndaǵan jeke bapkerime, qarsylastaryma rahmetimdi aıtamyn», dedi sý jańa álem chempıony.
Bul – Qazaqstan jeńil atletıkasy úshin tarıhı jeńis! Olaı deýge negiz, osy sport túrin serik etken birde-bir jerlesimiz búginge deıin álem chempıonattarynda Ánuranymyzdy shyrqata almaǵan edi. Tek kúmis jáne qola júldelermen shektelgen bolatyn. Atap aıtar bolsaq, 1993 jyly Germanııanyń Shtýtgart qalasynda jalaýy jelbiregen jarysqa Qazaqstan quramasy tuńǵysh ret qatysyp, kúmis medal jeńip aldy. Syryqpen sekirý saıysynda 5 metr 90 santımetrlik kórsetkishke qol jetkizgen Grıgorıı Egorov álem chempıonatynyń kúmis júldegeri atandy. Araǵa eki jyl salyp 1995 jyly Shvesııanyń Geteborg qalasynda ótken jarysta 100 metrge kedergiler arqyly júgirýde Olga Shıshıgına da kúmispen kúptelse, 2001 jyly Kanadanyń Edmonton qalasyndaǵy baıraqty básekede qolany qanaǵat tutty. Al 2003 jyly Fransııanyń Sen-Denıindegi álem chempıonatynda onsaıysshy Dmıtrıı Karpovtyń asyǵy alshysynan túsip, álem birinshiliginiń qola medaline ıe boldy. Ol bul jetistigin 2007 jyly Japonııadaǵy dúnıejúzilik dodada qaıtalady. Keıinnen úsh qarǵyp sekirýde Olga Rypakova el qorjynyna kúmis jáne qola júlde saldy. 2011 jyly Tegýdegi jarysta otandasymyz ekinshi oryndy enshilese, 2015 jyly Beıjińdegi dodada úshinshi orynnan kórindi. Jankúıerler qazaqstandyq jeńil atletterdiń keıingi jeńisin 7 jyl, alǵashqy altynyn 30 jyl kútti. AQSh-ta Nora Djerýto Qazaqstannyń jeńil atletıka sportyn jańa deńgeıge kóterdi.
Oqyrmandar arasynda «Nora Djerýto degen kim?», «Ol Qazaqstanǵa qashan keldi?» degen zańdy saýal týyndaýy múmkin. Osy oraıda Norany az-kem tanystyra óteıik. Nora 1995 jyldyń 14 qazanynda Kenııada dúnıege kelgen. Jastaıynan júgirýmen aınalysqan bolashaq álem chempıony eń alǵashqy iri jarysyna 2011 jyly qatysty. Jasóspirimder arasyndaǵy Afrıka chempıonatynda óner kórsetken ol kross boıynsha jekeleı jarysta altynshy orynǵa ıe bolsa, komandalyq jarysta úzdik shyqty. Dál sol jyly ol jastar arasyndaǵy álem birinshiligine qatysyp, 2000 metrge kedergiler arqyly júgirýde qola júlde jeńip aldy. Ýaqyt kórsetkishi – 6:16.41. Al 2016 jyly eresekter arasynda 3000 metrge kedergiler arqyly júgirýde Afrıkada teńdessiz dep tanyldy.
2018 jyly Nora Djerýtodan bólek taǵy úsh atlet – Deızı Djepkımeı, Karolın Kıpkırýı men Shedrak Kımýtaı Kenııa quramasynyń sapyna ene almaǵan soń bapkerleri Ken Rotıchpen birge Qazaqstanǵa qonys aýdaryp, bizdiń eldiń azamattyǵyn aldy. Degenmen, álemdik jeńil atletıka uıymynyń (World Athletics) erejesine saı, azamattyǵyn aýystyrǵan atletter keminde úsh jyl «karantınde» bolyp, sodan keıin ǵana jańa el atynan jarysqa qatysýǵa ruqsat aldy. Sóıtip bıyl jyl basynda kenııalyq sportshylarǵa Qazaqstan atynan halyqaralyq jarystarǵa qatysýǵa ruqsat berildi.
