1983 jyly tusaýy kesilgen jeńil atletıkadan álem chempıonatyna Qazaqstan quramasynyń sportshylary derbes memleket retinde 1993 jyly Germanııanyń Shtýtgart qalasynda jalaýy jelbiregen álem birinshiliginen bastap qatysyp keledi. Sol ýaqyttan beri jerlesterimiz 14 jahandyq dodada óner kórsetip, 3 kúmis, 5 qola medal jeńip aldy. Atap aıtar bolsaq, el qorjynyna júldelerdi úsh qarǵyp sekirýden Olga Rypakova (1 kúmis, 2 qola), 100 metrge kedergiler arqyly júgirýden Olga Shıshıgına (1 kúmis, 1 qola), onsaıystan Dmıtrıı Karpov (2 qola) jáne syryqpen sekirýden Grıgorıı Egorov (kúmis) salǵan edi.
Osy ýaqyt aralyǵynda jerlesterimizge álem chempıonatynyń kúmisi men qolasy buıyrsa da, 29 jyl boıy otandastarymyzdyń medal jıyntyǵynda bir altynnyń orny oısyrap turǵan edi. Mine, sol olqylyqtyń ornyn Iýdjınde alǵash ótken álem birinshiliginde 3 000 metrge kedergiler arqyly júgirý saıysynda óner kórsetken Nora Djerýto tolyqtyrdy. Fınaldyq básekede búkil eldiń úmitin arqalap jarys jolyna shyqqan Djerýto aldyna jan salmaı, AQSh tórinde Ánuranymyzdy shyrqatty. Bul Qazaqstan úshin jeńil atletıkadan ótken álem chempıonattaryndaǵy alǵashqy altyn edi.
Jalpy, Oregondaǵy álem chempıonatynda Qazaqstan quramasynyń 12 sportshysy 10 baǵdarlama boıynsha synǵa tústi. Jerlesterimiz arasynda eń úzdik nátıjege Nora Djerýto ıe bolsa da, birqatar atletimiz AQSh-ta ózderiniń jeke kórsetkishterin jaqsarta aldy. Máselen, 400 metrge júgirý synynda Mıhaıl Lıtvınniń álem chempıonatynyń jartylaı fınalyna joldama alǵan alǵashqy qazaqstandyq atlet ekenin atap ótýge bolady. Al 35 shaqyrymǵa sporttyq júristen jarys jolyna shyqqan Galına Iаkýsheva álem chempıonatynda júldegerler qataryna ilinbese de, atalǵan qashyqtyqty 2 saǵat 54 mınýt 50 sekýndta júrip ótip, Qazaqstan rekordyn ornatty.
Bıiktikke sekirý boıynsha fınalda óner kórsetken Nadejda Dýbovıskaıa medalǵa qol jetkize almaǵanymen, 196 santımetrge sekirip, 8-satydan kórindi. Jalpy, Nadejda Dýbovıskaıa – bıikke sekirýden álem chempıonatynyń fınalyna shyqqan úshinshi qazaqstandyq atlet. Buǵan deıin Svetlana Zalevskaıa (1999 j) men Marına Aıtova (2007 j) osyndaı deńgeıge kóterilgen edi.
Osylaısha, AQSh-taǵy álem chempıonatynda alǵashqy altynyn oljalaǵan Qazaqstan quramasy jalpykomandalyq esepte 22-orynnan kórindi. Bul – egemendik alǵan jyldardan bergi álem chempıonattary tarıhyndaǵy eń úzdik kórsetkish. Sondaı-aq bir altyn júlde ıelengen Bagam araldary, Fransııa, Portýgalııa, Marokko, Qatar, Slovenııa men Venesýela Qazaqstanmen qatar jaıǵasty.
Jalpykomandalyq esepte jarys qojaıyndary qatarynan eki álem chempıonatynda top jardy. AQSh sportshylary 13 altyn, 9 kúmis, 11 qola medal enshiledi. Ekinshi orynǵa Efıopııa quramasy taban tiredi – 4 altyn, 4 kúmis, 2 qola. Bul – Efıopııanyń álem chempıonattarynda kórsetken eń úzdik nátıjesi. Buǵan deıin olar 5-6-orynnan joǵary kóterilmegen edi. Al úzdik úshtikti Iаmaıka túıindedi – 2 altyn, 7 kúmis, 1 qola. Jelaıaqtar otany sanalatyn atalǵan el kóbine bestikten tómen syrǵyǵan emes. Al 2015 jyly Qytaıda uıymdastyrylǵan jahandyq dodada olar Kenııadan keıin 2-orynǵa jaıǵasqan edi.
Kenııa jeńil atletteri AQSh-ta 2005 jyldan bergi álem chempıonattaryndaǵy eń nashar orynnan kórindi. Olar 2 altyn, 5 kúmis, 3 qolamen jalpykomandalyq esepte tórtinshi orynǵa túsip qaldy. Keıingi 7 álem chempıonatynda Kenııa atletteri únemi úzdik úshtiktiń qatarynan tabylatyn.
Bul jarysta barlyǵy 22 memlekettiń Ánurany shyrqaldy. Odan bólek 45 eldiń týy kókte jelbiredi. Sondaı-aq AQSh-taǵy álem chempıonatynda eki álem rekordy, toǵyz álem chempıonatynyń rekordy, tórt qurlyqtyq jáne segiz ulttyq rekord jańardy.
Kelesi álem chempıonaty 2023 jyldyń 19-27 tamyzy aralyǵynda Majarstannyń bas shahary – Býdapeshtte uıymdastyrylady.
