Kelesi qysqy jylytý maýsymyna daıyndyq – jaýapty kezeń. Qystan qysylmaı shyǵý úshin kommýnaldyq sala qyzmetkerleri qazir gaz qubyrlaryn retke keltirip, jelilerge tekserý jumystaryn júrgizip jatyr. Eger qandaı da bir aqaý anyqtalsa, oǵan qajetti jabdyqtar satyp alynyp, jóndeý jumystary júrgiziledi. Tıisti mamandar osyndaı jumystyń bárin 15 qyrkúıekke deıin aıaqtaýǵa tıis. «QazaqGaz» AQ basshylyǵy qysqa daıyndyq jumystary sapaly júrgiziletinine jáne belgilengen merzimde tolyq aıaqtalatynyna ýáde berip otyr. О́ıtkeni ázirlik jumystary bekitilgen kesteden oza júrgizilýde.
Degenmen gaz sharýashylyǵyn qysqy maýsymǵa saqadaı saı etip, joǵary deńgeıde kútip ustaý barysynda kedergi de joq emes. Eldi «kógildir otynmen» úzdiksiz jáne apatsyz qamtamasyz etý aıtarlyqtaı qarjy shyǵynyn qajet etetini belgili. Bul, aınalyp kelgende, túsetin kiriske kelip tireledi. Másele de osy jerden týyndaıdy. Qazirgi tańda kóptegen turǵyn men keıbir kommýnaldyq-turmystyq kásiporyndar paıdalanǵan tabıǵı otynnyń aqysyn tólemeı, gazben jabdyqtaýshylardy shyǵynǵa batyryp, qıyn jaǵdaıda qaldyryp otyr. Tipti iri ónerkásip oryndarynyń arasynda da gaz aqysyn ýaqtyly tólemeıtinder bar. «QazaqGaz» AQ-nyń enshiles kompanııasy – «QazTransGaz Aımaqtyń» derekterine súıensek, qazaqstandyqtardyń «kógildir otynǵa» qaryzynyń jalpy somasy 7 mıllıard teńgeden asqan. Mundaı iri kólemdegi qaryz gazben jabdyqtaýshy mekemelerge qıyndyq týdyryp, aldaǵy jylytý maýsymyna tyńǵylyqty daıyndalýǵa, jumysty durys uıymdastyrýǵa belgili bir dárejede teris áserin tıgizetini sózsiz.
Gaz úshin bereshegi kóp óńirlerdiń biri – Shymkent qalasy. Onyń bereshegi qala boıynsha jalpy qaryzdyń 71 paıyzyn quraıdy. Túrkistan (85 paıyz) men Shyǵys Qazaqstan (89 paıyz) oblystary da qaryzǵa batyp otyr.
О́ńirlerdiń ishinde, ásirese Qyzylorda oblysynyń gazǵa bereshegi alańdatarlyq jaǵdaıda. Oblystaǵy tólenbegen qaryz 1,3 mıllıard teńgege jetti. Bul – óńirdegi jalpy qaryzdyń 90 paıyzy.
Retteýshi tarap bıylǵy tamyz aıynan bastap, Qyzylorda oblysy boıynsha bólshek saýda baǵasy ishindegi tasymaldaý tarıfin bir jarym eseden astam tómendetken. «QazTransGaz Aımaq» AQ baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, jyl basynan beri atalǵan aksıonerlik qoǵamnyń Qyzylorda oblysy boıynsha shyǵyny 523 mln teńgege jetken. Sebebi ol 2015 jyldan beri Qyzylorda oblysynyń tutynýshylary gaz úshin qomaqty kólemde qaryz bolýyna baılanysty olarǵa arnalǵan tarıfterdi tómendetýge májbúr bolǵan. Sol ýaqyttan beri eseptegende kompanııa 14 mıllıard teńge shyǵynǵa batqan!
Qys habarshysy – qyraý túspeı turǵanda máseleni tezirek sheshý kerek, deıdi mamandar. Turǵyndar ózderi paıdalanǵan gazdyń aqysyn ýaqtyly tólep, bul máselege jaýapkershilikpen qaraýǵa tıis. О́ıtkeni merziminde tólengen gaz aqysy – «kógildir otynmen» tolyq qamtamasyz etý kepili. Al qaryz kóbeıe berse, odan gazben jabdyqtaýshy uıym ǵana emes, kommýnaldyq tólemderdi ýaqtyly tólep júrgen tutynýshylar da zardap shegedi. Eshkimniń de qystyń sýyǵynda jylýsyz qalǵysy kelmeıtini aıtpasa da túsinikti. Sondyqtan kommýnaldyq qyzmet aqysyn ýaqtyly tólep, qylyshyn súıretip keletin «kári quda» – qysty laıyqty daıyndyqpen jyly úıde qarsy alǵan jón.
