Keńes barysynda sońǵy aıda baǵanyń 0,8%-ǵa óskeni atap ótildi. Eń kóp óskeni basty pııaz, qant jáne kúrish baǵasy bolsa, qyryqqabat, sábiz jáne kartop baǵasy tómendegen.
AShM málimetinshe, búgingi tańda elimizde sıyr eti, qus eti, un, kartop, kúnbaǵys maıy, taýyq jumyrtqasy men sútti qosa alǵanda, 680 myń tonnadan astam negizgi azyq-túlik taýarlary bar. Ishki naryqty bıdaıdyń, qanttyń jáne tuzdyń qajetti kólemimen qamtamasyz etý boıynsha keshendi sharalar qabyldanyp jatyr.
«Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi qant salasyn damytýdyń keshendi josparyn qabyldady. Endi ony iske asyrý boıynsha tıisti óńirlermen birlese belsendi is-qımyl jasaý úshin sharalar qabyldaý qajet. Sondaı-aq qantty bajsyz ákelýge kvotalar bólingen kezde, olar bul jumysty ýaqytyly oryndaı almaıtyn kóptegen usaq jetkizýshilerge taratylǵan. Osyǵan baılanysty biz qant jetkizýde belgili bir problemalardyń bar ekenin baıqadyq. Sondyqtan kvotalardy birneshe iri kóterme jetkizýshiler arasynda bólý kerek. Olar shaǵyn kompanııalarǵa qaraǵanda qantty tómen baǵamen jetkize alady», dedi Álıhan Smaıylov.
Sonymen qatar otyrysta Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryn satý alańdaryna qatysty monopolııaǵa qarsy den qoıý sharalaryn iske asyrýdy jalǵastyratyny belgili boldy. Atap aıtqanda, jyl basynan beri 132 komplaens-kelisim jasaldy, onyń ishinde saýda ústemesin 15-ten 10%-ǵa deıin tómendetý qarastyrylǵan. Saýda salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń barlyq faktileri boıynsha tergeý júrgizilýde.
О́ńirlerge keletin bolsaq, bir aıda ÁMAT baǵasynyń eń joǵary ósýine Ulytaý (1,5%), Qaraǵandy (1,4%) jáne Qostanaı oblystary (1,3%) jol bergen.
«Biz óńirlerdegi saýda sýbektileriniń jalpy jaǵdaıdy paıdalanyp, asa joǵary qosymsha tabys tabatynyn kórip otyrmyz. Eger ákimdikter muny baqylaýǵa alyp, saýda-sattyqtyń barlyq kezeńderinde saýda ústeme baǵalar boıynsha monıtorıng júrgizbese, jaǵdaı ózgermek emes», dedi Álıhan Smaıylov.
«Áriptester, qantpen bolǵan jaǵdaıdyń obektıvti syrtqy sebepteri bolsa, pııaz boıynsha jaǵdaı – júrgizilgen jumystyń shalalyǵynyń nátıjesi. Ákimdikterdiń barlyq múmkindikteri boldy, olardyń qatarynda astyqty jetkizý boıynsha ýaqytyly kelisim-sharttar jasasý tetigi bar. О́ńirler ákimderine ony turaqtandyrý qorlaryn tolyqtyrý úshin belsendi túrde paıdalanýdy tapsyramyn. Osy máselede ár jumysty ýaqytyly oryndaý mańyzdy ekenin atap ótkim keledi», dedi Álıhan Smaıylov.
Premer-Mınıstr baǵanyń ósý sebepteriniń biri óndirýshi men túpkilikti tutynýshy arasyndaǵy deldaldardyń kóptigi ekenin aıtty. Olardy anyqtaý úshin barlyq óńirlerde arnaıy komıssııalar qurylǵan.
«О́ńirler ákimderine atalǵan komıssııalardyń jumysyn jandandyrýdy, aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilermen jáne kóterme saýdagerlermen tyǵyz jumys isteýdi tapsyramyn. Sondaı-aq jumystyń formaldy tásilderinen aryla otyryp, saýda ústemesin asyryp jibergeni úshin baqylaý jáne ákimshilik jaýapkershilikke tartý sharalaryn kúsheıtý qajet», dedi Álıhan Smaıylov.
Keńesti qorytyndylaı kele, Úkimet basshysy azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn ustap turý máseleleri basym mánge ıe ekenin taǵy da atap ótti.
Osyǵan baılanysty aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine: azyq-túlik qaýipsizdigine áser etetin barlyq faktorlardy kórsetetin ÁMAT óndirý men tutynýdyń tıimdi jáne ózekti teńgerimin usyný; oblystardyń ákimdikterimen birlesip, óńirlerdiń kúzgi kókónister boıynsha aldyn ala kelisim-shartqa otyrýyn qamtamasyz etý; ÁMAT qorlarynyń kólemin turaqty negizde monıtorıngteý jáne olardyń ózgerýine jedel den qoıyp otyrý tapsyryldy.
«Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligine óńirler ákimdikterimen birlesip, ruqsat etilgen bólshek saýda ústemesiniń saqtalýyn baqylaýdy júzege asyrý jónindegi jumysty kúsheıtýdi jáne jalpy qabyldanyp jatqan sharalardyń tıimdiligin arttyrýdy tapsyramyn. Naryqtyq tetikterge sáıkes keletin jáne baǵa ósýiniń saldarymen emes, sebepterimen kúresýge baǵyttalǵan tamaq ónimderiniń baǵasyn ustap turý boıynsha jańa tásilderdi ázirleý qajet», dedi Premer-Mınıstr.
