Túrkııada jasalǵan bul qarý Ázerbaıjanǵa 2020 jyly Taýly Qarabaq soǵysynda Armenııanyń brondy kúshterin jeńip, aýqymdy aımaqty qaıtaryp alýyna kómektesip, óz tıimdiligin kórsetken edi. Degenmen bul qarýǵa qyzyǵýshylyq Shyǵys Eýropa jáne Kavkaz elderimen ǵana shektelmeıdi.
О́tken aptalarda Bayraktar TB2 Býrkına-Fasodan ońtústikke qaraı jyljyp kele jatqan jıhadshy toptardy toqtatý úshin kúresip jatqan Batys Afrıka eli Togoǵa jiberildi. Mamyr aıynda Nıger Sahara shóliniń ońtústigindegi Sahel aımaǵynda jáne Chad kóliniń aınalasyndaǵy kóterilisshiler tobyna qarsy áskerı operasııalar úshin el úkimeti 6 Bayraktar TB2 satyp alǵan. Ushqyshsyz ushaqtyń afrıkalyq tutynýshylarynyń qataryna Efıopııa, Marokko jáne Týnıs te kiredi.
Jalpy, bul qýatty baqylaý jáne shabýyl qarýy Afrıka kontınentinde alǵash ret 2019 jyldyń basynda Lıvııada qoldanylǵan. BUU moıyndaǵan Trıpolıde ornalasqan úkimet kúshteri osy qarýlardyń kómegimen shyǵysta general Halıfa Haftar bastaǵan kóterilisshilerdi toqtatqan edi.
Afrıkalyq satyp alýshylar, ásirese arnaıy mamandandyrylǵan uzaq áskerı oqýdy qamtamasyz ete almaıtyn kedeı elder úshin ushqyshsyz ushaqtar áýe qýatyn ońaı qurý múmkindigin usynady. Bul, ásirese Nıger jáne Togo sııaqty elder úshin tıimdi bolyp otyr. Bul elder Sahel aımaǵyndaǵy shekara ótkelderi men beıbit turǵyndarǵa shabýyl jasaıtyn jıhadshyl sodyrlarmen soǵysyp jatyr. Nıger áskeri bul problemamen jyldar boıy kúresip keledi. Shabýyldar negizinen el astanasy Nıameıden birneshe saǵattyq jerde ornalasqan Býrkına-Faso men Malı arasyndaǵy shekarada bolady.
Degenmen Togo úshin jıhadtyq qaýip basqa Afrıka elderimen salystyrmaly túrde jańa jáne alańdatarlyq bolyp otyr. Sońǵy onjyldyqta jıhadshy sodyr toptardyń shabýyldary ortalyq Sahelde (Malı, Býrkına-Faso jáne Nıger) jáne ishki aımaqtarda Kot-d'Ivýar, Gana, Togo jáne Benın sııaqty jaǵalaýdaǵy elderge baǵyttalyp jatyr. Kórshiles Kot-d'Ivýar 2016 jyly Grand Bassam kýrorttyq qalasynda 19 adamnyń ómirin qıǵan jıhadtyq shabýylǵa ushyrady, al 2020 jyly soltústik-shyǵystaǵy sodyrlarmen qaýipsizdik kúshteri arasynda qaqtyǵystar boldy.
Sahel aımaǵynda ushqyshsyz ushaqtardy qoldaný jańalyq emes. Olaı deýimizge sebep – Fransııanyń da, AQSh-tyń da Nıgerde úkimettiń qaýipsizdik strategııasyn qoldaý úshin jumys isteıtin UAV bazalary bar. Jergilikti ákimshilikti tóńkerý maqsatynda áskerı operasııa jasaýǵa sheshim qabyldanǵan Efıopııa sııaqty úlken derjavalar úshin ushqyshsyz ushaqtar jalpy eldegi áskerı áleýetti arttyrýdyń mańyzdy quraly. Degenmen ushqysh arqyly basqarylatyn áskerı ushaqtardaǵy problemalar ushqyshsyz ushý apparattaryna da qatysty. Mysaly, ótken jyldyń ekinshi jartyjyldyǵynda Efıopııanyń Tıgreımen qaqtyǵysynda ushqyshsyz ushaqtar 300-den astam beıbit turǵyndy óltirdi degen aqparat tarady. Sonymen qatar Togo áskeri 9-10 shildede ushqyshsyz basqarylatyn ushaq sodyrlar dep oılap, jeti beıbit turǵyndy abaısyzda óltirgenin moıyndaǵan edi. Jıhadshylar enip ketken aımaqtarda mundaı qaıǵyly qatelikterdiń qaýpi odan da joǵary.
Degenmen Togo úshin de, Nıger úshin de Túrkııamen jabdyqtaý seriktestigi burynǵy otarshyl Fransııamen qaýipsizdik salasyndaǵy tyǵyz seriktestikke táýeldilikti azaıtý týraly qoǵamdyq alańdaýshylyqty jeńildetý úshin saıası turǵydan da tıimdi.
