Málimdemeniń tolyq mátinin usynamyz:
- Qazaqstan bastamasymen Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasy jarııalaǵan Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúnine oraı biz ıadrolyq synaqtardan azat álem qurýǵa jáne ıadrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý týraly sharttyń (IаSJTSh) kúshine enýine qol jetkizýge beıildigimizdi rastaımyz.
- 1991 jylǵy 29 tamyzda Semeı ıadrolyq polıgonynyń jabylýy Qazaqstan men halyqaralyq qoǵamdastyq úshin sımvoldyq máni erekshe kún boldy. Bul mańyzdy oqıǵa saıası serpin bere otyryp, 1996 jyly IаSJTSh-nyń qabyldanýyna ákelgen halyqaralyq kúsh-jigerge úles qosty. IаSJTSh qabyldanǵan sátten bastap Qazaqstan IаSJTSh-ny jáne onyń tekserý rejımin nyǵaıtýdy dáıekti túrde qoldaıdy.
- Bıyl Qazaqstandaǵy bes Halyqaralyq monıtorıng júıesiniń stansııalaryn jáne burynǵy Semeı ıadrolyq polıgonynyń aýmaǵyn basqaratyn Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń (UIаO) 30 jyldyǵy atap ótilýde. Ulttyq ıadrolyq ortalyqtyń bas dırektory IаSJTSh-nyń «V» jumys tobyna tıimdi tóraǵalyq etýde.
- Shartqa qol qoıǵan 186 jáne ratıfıkasııalaǵan 173 memleketter arqasynda IаSJTSh-dy ámbebaptandyrýda eleýli jetistikterge qol jetkizildi. Sharttyń 25 jyldyǵymen tuspa-tus kelip, barlyq múddeli taraptardyń sátti ujymdyq kúsh-jigerin kórsetetin Gambııa, Tývalý, Domınıka jáne Tımor-Lesteniń taıaýda IаSJTSh-ny ratıfıkasııalaýyn quptaımyz. Onyń tekserý rejımin qurý aıaqtalýǵa jaqyn. IаSJTSh men ıadrolyq synaqtarǵa tyıym salý týraly norma áli zańdy túrde mindetti bolmaǵanyna qaramastan, ony oryndaý is júzinde jalpyǵa ortaq bolyp tabylady.
- Biz ıadrolyq qarýdy taratpaý týraly sharttyń (IаQTSh) qoldanylýyn qaraý prosesi sheńberinde ıadrolyq qarýdy taratpaý jáne qarýsyzdaný rejıminiń negizgi tiregi retindegi IаSJTSh rólin rastaımyz. IаSJTSh ıadrolyq qarýsyz álemge qol jetkizýdiń tıimdi jáne praktıkalyq sharasy bolyp tabylady.
- Biz barlyq memleketterdi 2022 jyly 7 qyrkúıekte Nıý-Iork qalasyndaǵy Birikken Ulttar Uıymynyń Bas shtabynda Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúnin atap ótýge jáne nasıhattaýǵa arnalǵan Bas Assambleıanyń joǵary deńgeıdegi plenarlyq otyrysyna qatysýǵa shaqyramyz.
- Biz barlyq memleketterdi ıadrolyq jarylystarǵa moratorııdi saqtaýdy jalǵastyrýǵa shaqyramyz. Biz Shartqa áli qol qoımaǵan jáne/nemese ratıfıkasııalamaǵan memleketterdi muny kidirissiz jasaýǵa shaqyramyz. Biz 2-qosymshada kórsetilgen ratıfıkasııalaýy IаSJTSh-nyń kúshine enýi úshin qajet qalǵan segiz memleketti halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti qoldaý úshin osy mańyzdy qadamdy qoldana otyryp, ıadrolyq qarýdy taratpaý men qarýsyzdanýǵa óz beıildiligin kórsetýge shaqyramyz.
- Iаdrolyq qarýsyzdanýdy ilgeriletý jáne bolashaq urpaq úshin neǵurlym qaýipsiz ári senimdi álem qurý úshin – 21 ǵasyrdaǵy adamzattyń ortaq maqsaty – Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý týraly shartty iske qosatyn kez keldi.
