Ahmet Baıtursynuly • 05 Qyrkúıek, 2022

Búgin – Ahmet Baıtursynulynyń týǵan kúni

620 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Búgin - Alash qozǵalysynyń qaıratkeri, túrkitanýshy, pýblısıst, pedagog, aýdarmashy, qazaq til biliminiń negizin salǵan Ahmet Baıtursynulynyń týǵan kúni, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Búgin – Ahmet Baıtursynulynyń týǵan kúni

2017 jyly QR Premer-Mınıstriniń qaýlysymen 5 qyrkúıek, ıaǵnı Ahmet Baıtursynulynyń týǵan kúni – tilder merekesi bolyp bekitildi. Buǵan deıin Tilder merekesi 22 qyrkúıekte atap ótiletin. 

Ahmet Baıtursynuly 1872 jyldyń 5 qyrkúıeginde qazirgi Qostanaı oblysy, Jangeldi aýdany Sarytúbek aýylynda dúnıe esigin ashqan. Qazaq úshin qasiretti 1937 jyldyń 8 jeltoqsanynda Almaty qalasynda ómirden ozǵan. Qazaqtyń aqyny, til jáne ádebıet zertteýshi ǵalym, túrkitanýshy, pýblısıst, pedagog, aýdarmashy, qoǵam qaıratkeri. Qazaq halqynyń 20 ǵasyrdyń basyndaǵy ult-azattyq qozǵalysy jetekshileriniń biri, memleket qaıratkeri, qazaq til bilimi men ádebıettaný ǵylymdarynyń negizin salýshy ǵalym, ulttyq jazýdyń reformatory, aǵartýshy, Alash Orda ókimetiniń múshesi bolǵan.

1921–1925 jyly Orynbordaǵy, 1926–1928 jyly Tashkenttegi Qazaq halyq aǵartý ınstıtýttarynda qazaq tili men ádebıeti, mádenıet tarıhy pánderinen sabaq berdi. 1928 jyly Almatyda Qazaq memlekettik pedagogıka ınstıtýtynyń ashylýyna baılanysty rektordyń shaqyrýymen osy oqý ornyna professor qyzmetine aýysty. 1929 jyly 2 maýsymda 43 Alash qozǵalysy qaıratkerlerimen birge ol Almatyda tutqynǵa alynyp, osy jyldyń sońyna qaraı tergeý úshin Máskeýdegi Býtyrka abaqtysyna jóneltildi. KSRO Halyq komıssarlar keńesi janyndaǵy OGPÝ «úshtiginiń» 1930 jyly 4 sáýirdegi sheshimine sáıkes Baıtursynuly atý jazasyna kesildi. Bul sheshim birneshe ret ózgeristerge ushyrady: 1931 jyly qańtarda 10 jylǵa konslagerge aýystyrylsa, 1932 jyly qarashada 3 jylǵa Arhangelskige jer aýdarylsyn dep uıǵaryldy.

1933 jyly mamyrda densaýlyǵy nasharlap ketýine baılanysty qalǵan merzimdi Batys Sibirde aıdaýda júrgen otbasymen (áıeli men qyzy) birge ótkizýge ruqsat beriledi. 1934 jyly M.Gorkııdiń jubaıy E.P.Peshkovanyń kómegimen Baıtursynuly otbasymen merziminen buryn bosatylyp, Almatyǵa oralady. Bul jerde turaqty jumysqa qabyldanbaı, túrli mekemelerde qysqa merzimdik qyzmetter atqarady. 1937 jyly 8 tamyzda taǵy da qamaýǵa alynyp, eki aıdan soń, ıaǵnı 8 jeltoqsanda atyldy.