Joldaýda aıtylǵan mindetterdiń aýqymy men reforma baǵyttary keń, jan-jaqty jáne tereń. Joldaýdyń taǵy bir ereksheligi, onyń búkil mazmuny men oryndaý baǵyttary tek ádilettilik, barlyǵyna birdeı múmkindik berý, básekelestikti barynsha damytý arqyly sheshý kózdelgen. Bul zańdy da. Memleket basshysy Q.Toqaev Prezıdent bolyp saılanǵannan bastap óziniń basty ustanymy ádilettilik ekenin, onsyz qoǵam eshqashan damymaıtynyn aıtyp keledi. Ədilettilik saltanat qurmaǵan qoǵamda tek qaıshylyq, qıyndyq pen quldyraý ústemdik etedi. Qoǵamdaǵy barlyq keleńsiz jaǵdaılar: sybaılas jemqorlyq, ulttyq baılyqtyń teńdeı jəne ədil bólinbeýi, azamattardyń quqyqtarynyń qorǵalmaýy, zańdardyń tolyqqandy oryndalmaýy bıliktiń júrgizgen saıasatynyń ádilettiligine baılanysty ekeni belgili.
Memleket basshysy Joldaýda halqymyz jalpyulttyq konstıtýsııalyq referendýmda, elimizdegi saıası jańǵyrý baǵdarlamasyn qoldaǵanyn, endigi kezekte onyń ekonomıkalyq ózgeristerge ulasýy kerek ekenin aıtty. Ol sondaı-aq, memleket ekonomıkalyq erkindikti qoldap, barlyǵyna birdeı múmkindik beretinin, jaǵdaıy tómen azamattarǵa barynsha qoldaý kórsetetinin aıta kele, el ekonomıkasyndaǵy qordalanyp qalǵan máselelerge taldaý jasap, odan shyǵýdyń naqty joldaryn kórsetti. Prezıdent negizgi basymdyqtyń biri jeke kásipkerlikti júıeli túrde qoldaý arqyly básekelestikti barynsha damytý, ulttyq tabysty ádil bólý ekenine toqtaldy. Memlekettik qoldaý kezindegi kásipkerlerge qoıylatyn negizgi talap eńbekaqy qory, salyq tólemderin kóbeıtý, atqarylǵan jumys pen qyzmettiń sapalylyǵy ekenine basa nazar aýdardy.
Memleket basshysy ekonomıkany reformalaýdy tezdetý úshin memlekettik basqarý júıesin túbegeıli jańartý qajet ekendigine toqtalyp, úkimet pen jergilikti atqarýshy organdar aldyna ótkir, ózekti, halyqtyń kókeıinde júrgen máselelerdi sheshý týraly tapsyrmalar berdi. Alaıda oryndaýshylyq tártiptiń tómendiginen, keıbir basshy qyzmetkerlerdiń jaýapsyzdyǵynan, máseleniń sheshilýi sozylyp, sózbuıdaǵa salynyp ketedi. Bul árıne, halyqtyń narazylyǵyn týdyrady. Sondyqtan Úkimet, mınıstrlikter men əkimdikter ýaqyt pen qarajatty shyǵyndaıtyn qajetsiz rəsimderdi, kelisimder men keńesterdi barynsha azaıtyp, aýqymdy ózgeristerdi ashyqtyq, ədildik jəne ózara senim arqyly júzege asyryp, elektrondy úkimet baǵdarlamasyna, sıfrlandyrýǵa ótkenderi jón. Atqarýshy organ basshylary eldi mekenderde halyqpen jıi kezdesip, atqarylyp jatqan jumystarǵa esep berip, alda turǵan mindetter týraly habarlap otyrýlary kerek. Mundaı kezdesýler men qabyldaýlarda kúndelikti tirshiliktegi túıtkildi máselelerge baılanysty ashyq oı-pikirler, usynys-ótinishter aıtylady. Olardy esepke alyp, oryndaýyn baqylap, kelesi kezdesýlerde qalaı oryndalyp jatqany baıandalyp otyrsa, halyq aıtylǵan usynystardyń jerde qalmaıtynyn túsinip, qoǵamdyq jumysqa belsene aralasatyn bolady.
Tyńdaı bilseń halyq – dana. Pikirlesý, aqyldasý, tyńdaý barysynda aıtylǵan oı-pikirlerdiń ishinen talaı injý-marjandy terip alýǵa bolady. Halyq jaı áńgimeniń ózinde saǵan talaı aqyl aıtady, talap qoıady, mindet artady. Kóptegen túıindi máseleler kópshilik talqysyna túskende óz-ózinen sheshimin taýyp ketýi de múmkin. Nemese mundaı kezdesýlerdiń aldaǵy jumystarǵa baǵyt-baǵdar berýi de ǵajap emes. Eń bastysy, jumystyń osyndaı baǵyty bılikti halyqpen jaqyndastyrady, halyqtyń bılikke degen senimin ulǵaıtady, eldiń birligin nyǵaıtady.
Biz bıyl elimizde konstıtýsııalyq reforma ótkizip, Ádiletti Qazaqstandy qurý jolyna tústik. Memleket basshysy Joldaýda Ədiletti Qazaqstandy qurý jolynda túbegeıli jəne jan-jaqty reformalardy tabysty júzege asyrý úshin halyqtyń jańa senim mandaty qajet ekenine erekshe toqtaldy. Sondyqtan da, ol óziniń ókilettik merzimin qysqartýǵa jəne kezekten tys Prezıdent saılaýyna barýǵa daıyn ekenin aıta kele, Prezıdent mandatyn uzaqtyǵy 7 jyldyq bir merzimmen shekteýdi usyndy. Men bul bastamany qoldaımyn. Birinshiden, biz búgingi geosaıası jaǵdaıda memleketimizdiń qaýipsizdigin nyǵaıtyp, reformalardy tez ári tııanaqty iske asyrýymyz qajet. Ekinshiden, 7 jyl – kez kelgen aýqymdy baǵdarlamany júzege asyrý úshin jetkilikti merzim. Úshinshiden, álemdegi keıbir elderde memleket basshysynyń ókilettigin uzartý máseleleri kóterilip jatqan tusta, Q.Toqaevtyń Prezıdent ókilettigin qaıta saılaný quqyǵynsyz 7 jyldyq bir merzimmen shekteý týraly usynysy Memleket basshysynyń eldi demokratııalandyrý baǵytyn berik ustanǵanyn kórsetedi. Tórtinshiden, bul – elimizdiń sýperprezıdenttik júıeden túbegeıli ketkeniniń aıǵaǵy. Besinshiden, bul jaǵdaıda Prezıdent memleketimizdiń strategııalyq damýyna baılanysty mindetterin sheshýge barynsha jumyla kirisedi. Sonymen birge, biz eski júıede uzaq jyldar jumys istep, búginde shettep qalǵan saıası kúsh ókilderiniń de bılikke umtylyp otyrǵandaryn umytpaýymyz kerek. Prezıdenttiń bul usynystary memleketimizdiń qaýipsizdigi men eldegi saıası turaqtylyqty qamtamasyz etip, qoǵamymyzdyń alǵa damýyna úlken serpin beredi.
Memleket basshysy Məjilistiń jəne barlyq deńgeıdegi məslıhattardyń saılaýy kelesi jyldyń birinshi jartysynda ótetinin aıta kele, konstıtýsııalyq reformada kózdelgen ózgeristerdiń bərin: saıası Partııalardy tirkeý rəsimin jeńildetý, parlament pen məslıhattardy partııalyq tizim jəne bir mandatty okrýg boıynsha jasaqtaýdy jyl sońyna deıin zańmen bekitip, iske qosý qajettigine toqtaldy. Bul ózgerister saıası bəsekeni kúsheıtip, saıası partııalardyń sanyn arttyrady, depýtattardyń jańa legi paıda bolyp, məslıhattar men Parlament jumysynyń tıimdiligin arttyrady.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev alda turǵan mindetterdi aıqyndap, atqarylatyn jumystardyń basym baǵyttaryn naqtylady. Prezıdent bastamalary eń aldymen ekonomıkany damytýǵa, halqymyzdyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Árbir qazaqstandyq, árbir mekeme, kásiporyn, memlekettik qyzmetker Prezıdent Joldaýyna saı óz ornyn taba bilýge tıis. Bárimiz Ádiletti Qazaqstan qurý jolynda eseli eńbek pen tynymsyz tirliktiń úlgisin kórsetip, aıanbaı ter tógeıik, el birligin, yntymaǵyn nyǵaıtyp, óz úlesimizdi qosaıyq.
Qýanysh AITAHANOV,
qoǵam qaıratkeri
