Álem • 25 Mamyr, 2010

ÁLEM О́TKEN APTADA

530 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Tártip ornyqty

Taılandtyń premer-mınıstri Abhısıt Vetchachıva elde áske­rı­ler­diń kúshimen tártip ornatyl­ǵanyn resmı túrde málimdedi. Oppozısııanyń uıymdastyrýy­men eki jarym aıdaı qarsylyq áreketterinen adam qurbandyǵy bolyp, jalpy el ekonomıkasyna aıtarlyqtaı nuqsan kelgen edi. Úkimettiń kelisimge shaqyrǵan usy­nystaryna oppozısııa bas­shy­lary oryndalmaıtyn talaptar­men jaýap berdi.

Endi tártip or­nyqqan soń da úkimet eldi bólgen qaıshylyqty sheshýdiń jolyn izdestirmek bolyp otyr.

 

Iran men ýran

Qazir bul eki uǵym qatar ata­la­dy. Irannyń ýrandy joǵary deńgeıde baıytqanyna álem qarsy. О́ıtkeni, odan qarýly ýran alynýy múmkin. Ǵylymǵa, basqaǵa kerek bolsa, jurttyń kóz aldynda baıytylǵan ýrandy basqalardan al deıdi. Sóıtip, bul el baıy­tyl­ǵan ýrandy Brazılııa men Túr­kııa­dan alýǵa kelisim jasasty. Iаǵnı, óziniń myń jarym tonnadaı ýra­nyn joǵary baıytylǵan júz kılo­dan astam ýranǵa aıyrbastaı alady.  Aıyrbastaý túrik jerinde ótpek.

 

Jyǵylǵanǵa — judyryq

Qorǵanys maqsatynda búlinip jatqan Qyrǵyzstanmen aradaǵy shekarany kúsheıtken maqul shy­ǵar, biraq onsyz da qınalyp jat­qan elge ekonomıkalyq qysym ja­saý artyq ekeni daýsyz. О́zbek­stan Qyrǵyzstannyń ońtústik óńirine tabıǵı gaz berýdi kúrt qys­qartty. Buryn bir saǵatta 2,5 myń tekshe metr gaz berip kelse, endi 800 tekshe metr ǵana bosa­ta­dy. Ras, qyrǵyzdardyń ózbekterge qaryzy da aıtarlyqtaı – 1,6 mıllıard dollar.

 

Marseldegi meshit

Talaı ret josparlanyp, tipti parlamentte de talqylanyp, bú­ginge deıin júzege aspaǵan Mar­sel qalasyndaǵy meshit 2012 jyly paıdalanýǵa beriledi. Jáne ol búkil Fransııadaǵy eń úlken meshit bolmaq. Onda bir mezgilde 7 myń adam namaz oqıdy. Jáne onda medrese, kitaphana, meı­ram­hana bolmaq. Al jalpy Fran­sııa­da bes mıllıondaı musylman bolsa, sonyń 250 myńdaıy Marselde turady.

 

Belbeýdi qysqan jón

Bıýdjet tapshylyǵy Eýropa­nyń kóp elin qysyp tur. Ispanııa úkimeti sol tapshylyqty ishki jal­py ónimniń 11 paıyzy kóleminen 6 paıyzy kólemine deıin qys­qartý maqsatynda qatań sharalar belgilep, júzege asyra bastady. Bul sharalar 15 mıllıard eýro kóleminde únem jasaýǵa jetkizbek. Bul úshin bıyldyń ózinde bıýd­jettegilerdiń jalaqysy 5 paıyzǵa kemip, 13 myń bıýdjettegi qyz­metker jumystan bosaıdy.

 

Hrýshevtiń dańǵazasy sekildi

Koreıa Halyq-Demokratııalyq Respýblıkasynyń kósemi Kım Chen Ir halyqtyń aldyna kartop­ty kóp óndirý mindetin qoıdy. Rasynda da bul – óte túsimdi da­qyl. Ashqursaq elge kerek-aq. Elde kartopty kóp ósirý jóninde úlken nasıhat júrgizilip jatyr. Bul ózi kezinde KSRO kósemi Nıkıta Hrýshevtiń júgerini kóp ósirý týraly dańǵazasyna óte uqsas kórinedi.

 

Urlyqta da rekord bar

Parıjdegi Qazirgi óner mýzeıinen quny 90-100 mıllıon eýro turatyn kartınalar urlandy. Pavlo Pıkasso, Anrı Matıssa sııaqty ataqty sýretshilerdiń shy­ǵarmalary qoldy bolypty. Biraz adamdy sol shyǵarmalardyń óner­lik qundylyǵynan góri aqshalaı qundylyǵy kóbirek oılandyra­tyn kórinedi. Alǵashynda urlan­ǵan shyǵarmalar quny 500 mıl­lıon eýro dep, ol rekord sanalsa, shyn máninde ol 100 mıllıon kóleminde bolyp, 1990 jyly mý­zeıden urlanǵan kartınalardyń baǵasyna jetpeı qalypty. Bireý­ler rekord bolmaı qaldy dep, oǵan ókinetin sııaqty.

 

Qaraqshylarǵa ólim jazasy

Iemen soty alty somalılik qaraqshyny ólim jazasyna, taǵy altaýyn on jylǵa sottady. Qa­raq­shylar ótken jyly Iemenniń tankerin basyp alyp, keme ko­mandasynyń eki múshesin óltirgen bolatyn. Jaza qatal, biraq ádiletti dep qabyldandy. О́tken jyly somalılik qaraqshylar tek Aden shyǵanaǵy men Arab teńizinde 217 ret kemelerge qarýly shabýyl jasapty.

 

Qaryn — esirtki qoımasy

Lagos áýejaıynda Germanııaǵa ushpaq bolǵan 52 jastaǵy nıge­rııalyq saıasatker Eme Zýrý Aıortor ustaldy. Onyń qarnynan eki kılo kokaın tabylypty. Ol 100 gramdyq paketterge salynǵan eken, ıaǵnı 20 paket! Ustalǵanda aıtqan ýáji: 2007 jylǵy saılaýda kóp shyǵyndanypty, endi 2011 jylǵy saılaýǵa da qarjy kerek. Soǵan aqsha jasamaq bolypty.

 

Ázirlegen Mamadııar JAQYP.