Sport • 26 Qyrkúıek, 2022

«Kishi álem chempıonaty» dep atalǵan týrnır

62 ret kórsetildi

«Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń júldesin sarapqa salǵan qazaq kúresi týrnıri bıyl Saıram aýdanynyń Aqsýkent aýylyn­da ótti. Osyndaǵy ortalyq dendrosaıabaqta uıymdas­tyrylǵan dodaǵa Túrkistan oblysynyń túkpir-túkpirinen quramynda 130-ǵa jýyq sportshy bar 20 komanda qatysty.

Atalǵan týrnırdiń jóni bólek, josyǵy erek. Olaı deýimizge bir sebep – elimizde qazaq kúresinen tarıhy tereń mundaı jarys joq. Baspasózde ulttyq sporttyń nasıhattalýy zańdy delik. Al ony nasıhattaýmen qatar balýandardyń babyn synaıtyn, myqtylyǵyn dáleldeýge múmkindik berýmen birge yntalandyratyn, sport­shy­lardyń rýhyn kóteretin, jas­tardyń qazaq kúresine qyzy­ǵýshylyǵyn arttyratyn jarys ótkizý ónegeli de óreli is. Iаǵnı qazaq kúresiniń búginde halyq­aralyq deńgeıde tanylýyna ózin­dik úles qosqandardyń kósh basynda «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń ujymy tur.

Basylym tarıhy jazylǵan derekterge júginsek, qylyshynan qan tamǵan keńestik júıe kezeńinde, ıaǵnı 1958 jyly qazaq kúresinen jarys ótkizgen. Al týrnır tarıhyn zerdelegen áriptesterimiz 1958 jyly Shymkentte «Ońtústik Qazaq­stannyń» týrnıri alǵash ret uıymdastyrylǵanyn aıtady. Sol kezdegi ujym baspasóz kúni qurmetine jarys ótkizý týraly gazet redaktory Mádı Baı­tursynovqa usynys jasaıdy. Keıin ujym bolyp aqyldasyp, qazaqsha kúresten jarys ótkizý uıǵarylǵan. Osydan keıin de dástúrli týrnır úzilgen joq. Qaı­ta qanatyn keńge jaıa tústi. Al 1993 jyly únemi Shymkentte ótetin jarys Ordabasy aýdanynda uıym­dastyrylǵan. Bul úrdis 2006 jyldan beri jalǵasyn taýyp, týrnır aýdandarda ótkizilip keledi.

«Bul týrnır ýaqtysynda qazaq kúresinen «kishi álem chempıonaty» dep atalǵan. Ol kezde qazaq kúresinen budan basqa birde-bir týrnır joq bolatyn. Ulttyq kúresten qazir uıymdastyrylyp júrgen barlyq jarystyń iz­ashary – osy sizder kýá bolyp otyr­­ǵan jarys. Iаǵnı biz taǵy bir tarıhı sáttiń kýási bolaıyn dep turmyz», dedi «Ońtústik Qa­­zaqstan» gazetiniń dırektor-bas redaktory Abaı Balajan týr­nırdiń ashylýynda. Iá, bıyl oblystyq «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń júldesine arnalǵan týr­­nırdiń ótkizile bastaǵanyna 64 jyl tolyp, osymen 59-ret uıym­dastyrylyp otyr. Iаǵnı ke­shegi jarys jeńimpazdary men júl­degerleriniń esimi týrnır tarıhynda qalary anyq.

Jarystyń ashylý saltanatynda Saıram aýdanynyń ákimi Ulasbek Sádibekov qazir elimizde qazaq kúresinen «Qazaqstan barysy», «Eýrazııa barysy» dodalary men álem, qurlyq chempıonattary ótkizilip, ulttyq spor­­tymyz halyqaralyq deń­geıge kóterilgenin, al osyndaı jetistikterde qara shańyraq basylym «Ońtústik Qazaqstan» gazeti men osy basylym týrnıriniń úlesi mol ekenin atap ótti. Oblystyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy Qanat Joldyqaraev týrnırdiń tarıhy tereńde ekenine toqtalyp, shyn myqtylar jeńiske jete bersin degen lebizin bildirdi. Alty salmaq dárejesi boıynsha tartys­ty ótken týrnır nátıjesinde, ási­rese jas talanttar bıikten kórindi. Al komandalyq esepte Túrkistan qalasynyń komandasy top jardy. Ekinshi orynǵa Saýran aýdanynyń, úshinshi orynǵa Shar­dara aýdanynyń balýandary kóterildi. Ár salmaq dárejesinde jeńimpaz jáne júldegerge dıplom, medal, Alǵyshat jáne aq­shalaı syılyqtar tabys etildi.

Árıne, jarystyń sharyqtaý shegi de, jurttyń asyǵa kútetini de túıe balýandar saıysy. Týrnır tarıhyna kóz júgirtsek, «túıe balýandar» saıysy eń alǵash ret 1961 jyly ótkizilgen eken. Ol kezde alyp balýandar saıysy absolıýtti salmaq dárejesindegi jarys dep atalypty. Oǵan sońǵy tórt aýyr salmaq dárejesinde top jarǵan 4 jeńimpaz ǵana qatysqan. Búginde qatysýshylar sany da, balýandardy yntalandyrý joly da ózgergen. Iаǵnı 2007 jyly jarys tarıhynda tuńǵysh ret «temir tulpar» tigilip, dodanyń bási arta tústi. Keshegi týrnırde «túıe balýan» básekesine 31 balýa­n qatysty. Aqtyq synda boz kilemde túrkistandyq balýandar kúsh synasyp, Toqtarbek Aı­darbek jeńimpaz atandy. Sóı­tip, «Ońtústik Qazaqstan» gaze­tiniń júldesine arnalǵan 2022 jylǵy týrnırdiń «túıe balýany» atandy. Jeńimpazǵa «temir tul­pardyń» kilti tapsyryldy. Al Beıbarys Ábdiǵanı ekinshi oryndy ıelense, úshinshi oryn úshin beldesýde shardaralyq Qaısar Shamshıddınov qarsylasyna esh múmkindik qaldyrǵan joq. «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń júldesine arnalǵan týrnırdi kelesi jyly Tólebı aýdany ótki­zetin boldy. Tólebı aýdany áki­miniń orynbasary Serjan Dúıse­baev jarys estafetasyn saı­ramdyqtardan qabyldap aldy.

Aıta ketelik, buǵan deıin Ken­taý qalasynda ótken týrnırde 80 sportshy, al Keles aýdanynda ótken jarysta 120 sportshy baq synaǵan bolatyn. Túrkistan oblysy men Shymkent qalasynan 17 komanda synǵa túsken-di. Bıyl­­ǵy Saıramdaǵy jarysqa 20 komanda, 130 balýan qatysty. Iаǵnı baǵy men babyn synaǵan balýan­dardyń sany óskeni týrnırge degen qyzyǵýshylyqtyń artqanyn bildiredi.

 

Túrkistan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Dollar baǵamy 3 teńgege kóterildi

Qarjy • Búgin, 16:38

Qazaq balýany ulyqtaldy

Qoǵam • Búgin, 14:36

6 jeltoqsan - Prokýratýra kúni

Qazaqstan • Búgin, 13:00

SQO-da 50 jylqy muz astynda qaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:18

Ábsattar Derbisáli atyndaǵy dárishana

Aımaqtar • Búgin, 08:17

Qazaqstan tájirıbesi joǵary baǵalandy

Saıasat • Búgin, 08:15

Ashyqtyq – mańyzdy ustanym

Saıasat • Búgin, 08:10

Baǵa bulqynysy

Ekonomıka • Búgin, 08:09

Uqsas jańalyqtar