«Tekten nár alǵan tozbaıdy» demekshi, kóp nárse adamnyń tegine hám tektiligine baılanysty ekeni – medısına ǵylymy baıaǵyda aıǵaqtap bergen aqıqat. Al ata-babamyzdan urpaqtan-urpaqqa daryp, úzilmeı jalǵasyp kele jatqan ulttyq asyl qasıetterimizdiń qaınar kóziniń biri – qazaq halqyna ǵana tán jeti ataǵa deıin qyz alyspaý dástúri. Bul – urpaq densaýlyǵyn, oǵan qanmen beriletin tektilikti saqtaýdyń eń senimdi joly.
Tarıhqa úńilsek, áz Táýke hannyń «Jeti jarǵy» zańynyń nekelik qatynastar týraly babynda shańyraq qurýǵa nıettengen qyz ben jigittiń jeti ataǵa deıin týystyq qatynasta bolmaýy talap etilgen. Al jeti ataǵa jetpeı qosylǵandarǵa qatań jaza qoldanylǵan. Olar ata-anasynyń qarsylyǵyna qaramaı, basqa jaqqa birge qashyp ketse, áýeli teris bata berilgen. Ile sońdarynan qýǵynshy jiberilip, taýyp ákelinip, qatań jazaǵa tartylǵan. Sebebi jeti ataǵa jetpeı qosylý – aýyr qylmys bolyp sanalǵan. Máselen Shákárim Qudaıberdiulynyń áıgili «Qalqaman-Mamyr» dastanynda bir-birine ǵashyq bolǵan eki jastyń týystyǵy jeti ataǵa jetpeýi sebepti qyzdyń ákesi olardyń qosylýyna qarsy bolady. Sol sebepti Mamyrdy óz týysy Kókenaı batyr sadaqpen atyp óltiredi. Keıin Qalqaman da ózi tańdaǵan júırikke minip shaýyp ótip bara jatqanynda sadaqpen atyp óltirý jazasyna kesiledi. Biraq Kókenaı kózdep atqan jebe shybyn janyn shúberekke túıip, Ardakúreńmen quıǵyta shapqan Qalqamannyń sanyna tıip, jaralanyp, aman qalady. Alaıda ózin osyndaı qatal jazaǵa qıǵan Tobyqty elinen bezip, Buhar jaqtaǵy naǵashylaryna ketedi. Osy dastannan ultymyzda jeti ata dástúriniń qanshalyqty berik qaǵıda bolǵanyn bilýge bolady.
«Jeti atasyn bilmegen – jetimdiktiń saldary», deıdi halqymyz. Ákesinen erte aıyrylyp, jetim ósken bir joldasym jeti atasyn bilmegendikten, qany bir qaryndasyna qosyla jazdaǵanyn aıtqany bar.
«Almatyda ınstıtýtta oqyp júrgen kezimde, qysqy kanıkýlda aýylǵa barǵanymda Reseıdiń Túmen oblysynan kelip, keńsharǵa esepshi bolyp jumysqa ornalasqan Raıhan esimdi sulý qyzdy kórip, unatyp qaldym. Ol da meni jek kórmese kerek, usynysymdy qabyl alyp, keshkilikte birge qydyryp, áńgimelesip júrdik. Alaıda bir tylsym kúsh aramyzdy bólip, jaqyndatpaı turǵanyn sezindim. Keıin ol bizdiń aýylda turaqtamaı, týyp-ósken Túmenine qaıtyp oraldy. Sol jaqtan hat jazyp turdy. Arada bir jyl ótkende meni izdep Almatyǵa kelip, bir aptadaı birge bolǵanymyzda da aǵaly-qaryndastaı sypaıy syılastyqtan ári asqan joqpyz. Munyń sebebin arada jyldar ótkende kezdeısoq bildim. Aýyldaǵy bir úlken aǵamyz: «Túmenge baryp qaıtaıyq. Raıhan – sen ekeýmiz sııaqty jetinshi atamyz – Elikbaıdan taraıtyn baýyrymyz ǵoı. Áke-sheshesi tárkileý jyldary ish jaqqa bas saýǵalap kóship ketken...», degende Qudaı saqtap, jaza baspaǵanymdy túsindim. Jeti atamdy eshkim aıtyp, jeteme quımaǵan soń, ákem men atamdy ǵana biletinmin. Men sııaqty jetim óskender shataspas úshin jetinshi atanyń esimin tólqujatqa tek qylyp jazdyrý kerek shyǵar. Eger Raıhan ekeýmizdiń de tegimiz Elikbaı nemese Elikbaıtegi bolyp jazylsa, onda týys ekenimizdi op-ońaı bilip, bir-birimizdiń basymyzdy qatyrmas edik qoı... Qalaı oılaısyń?», degen edi.
Joldasymnyń aıtqany qısynsyz emes, biraq bul – kóp bolyp keńesetin másele. Qalaı bolǵanmen, ulttyq qundylyqtarymyzdy ardaq tutyp otyrǵan altyn besigimiz – aýyldan qalaǵa kóshý úrdisi tolastamaı, al qaladaǵy aǵaıynnyń bir-birimen aralasýy azaıyp, jatbaýyrlanyp bara jatqan qazirgi zamanda búgingi jastarymyz ben keleshek urpaǵymyzdyń jeti ata dástúrinen jańylmaý qamyn oılastyra júrgenimiz jón bolar.
