Munda qoldanylatyn óndiristik tehnologııanyń ázirge Qazaqstanda teńdesi joq, ekologııalyq jaǵynan deńgeıi joǵarylyǵymen erekshelenedi. Muny otandyq qara metallýrgııa salasyn damytýdyń mańyzdy qadamy deýge bolady. Birinshi kezeńde 100 jańa jumys orny ashyldy, aldaǵy ýaqytta jumysshylar sanyn 500-ge deıin ulǵaıtý kózdelgen, tartylǵan ınvestısııa kólemi 4 mlrd. teńgeden asady. Eksportqa baǵyttalǵan osy kásiporynnyń saltanatty ashylýyna Jetisý oblysynyń ákimi Beıbit Isabaev, «Gornoe bıýro» JShS kompanııalar tobynyń dırektory Abdraman Edilbaev, zaýyt jumysshylary men tekelelik turǵyndar qatysty.
Tekelilikter men zaýyt ujymyn kásiporynnyń resmı ashylýymen quttyqtaǵan Beıbit Isabaev jyl basynan beri oblys ekonomıkasyna 129 mlrd. teńge ınvestısııa tartylyp, 15 ınvestısııalyq joba iske asyrylǵanyn atap ótti. Solardyń biri – Tekelide ashylyp otyrǵan «Elektromarganes» JShS. Bul kásiporyn metallýrgııa salasyndaǵy ǵylymı jetistikterdi óndiriske engizip otyrǵan aıtýly nysan.
«Búgin ashylyp otyrǵan «Elektromarganes» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń temirdi tikeleı qaıta qalpyna keltiretin zaýyty Tekeli qalasynyń ǵana emes, tutas oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna jańa serpin beredi dep oılaımyn. О́ndiristiń ekologııalyq jetistigi - ǵylymı izdenister men zamanaýı tehnologııany qabystyrýdyń qandaı tabysqa jetkizetininiń aıqyn aıǵaǵy. El Prezıdentiniń aldymyzǵa qoıǵan basty mindetteriniń biri de osy. Bul alǵashqy qarlyǵashy desek te bolady. Kásiporynnyń bolashaǵy zor, aldaǵy jospary aýqymdy. Munda birinshi kezeńinde 100 jańa jumys orny ashyldy, alda jumys ornyn budan ári kóbeıtip, kásiporynnyń qýatyn arttyra túsý mejelenip otyr. Osyǵan oraı jergilikti oqý oryndaryna tehnologtar daıyndaý, óńirdegi kolledjderde salaǵa qajetti jańa mamandyqtar ashý máselesiniń de ózekti ekenin aıtý kerek. Sondyqtan biz jańa kásiporyndardy zamanaýı, joǵary tehnologııaly qural-jabdyqtarmen jumys isteı alatyn, básekege qabiletti mamandarmen qamtamasyz etýimiz kerek», dedi B. Isabaev.
О́z kezeginde «Gornoe bıýro» JShS kompanııalar tobynyń dırektory, tehnıka ǵylymdarynyń doktory Abdraman Edilbaev kásiporynnyń erekshelikterine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, tájirıbelik-ónerkásiptik qondyrǵylar álemdik ónerkásiptiń jańa talaptaryna saı keletin, ekologııalyq taza óndiriske kóshýge jańa serpin beretin, temirdi tikeleı qalpyna keltiretin tehnologııa engizilgen Qazaqstandaǵy alǵashqy kásiporyn. О́ndiriste otandyq konsentrattar, ken men kómir qoldanylady, al óndirilgen ónimge suranys joǵary. Qazir Eýropa, QHR, Túrkııa, Reseı elderimen kelisimder júrip jatyr. Mundaı ónim álemdik naryqqa tuńǵysh ret shyǵarylmaq. Sondyqtan naryqtaǵy óz ornyn bekitip, markasyn tanytý asa qajet is. Jahandyq básekelestiktegi eń mańyzdysy – sapa, sondyqtan óndiris barysynda sapaǵa erekshe ekpin túsiriledi.
«Aldaǵy ýaqytta qoldanylyp otyrǵan tehnologııamyzdy odan ári damytýǵa, turaqty jumys oryndaryn ulǵaıta otyryp, qýattylyǵy joǵary tájirıbelik-ónerkásiptik qondyrǵylardyń qoldanys aıasyn keńeıtýge, osylaısha Tekeliniń, jalpy otandyq metallýrgııanyń eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna óz úlesin qosýyna atsalysýǵa nıettimiz. Jalpy álemde domendik óndiris tehnologııasyn qoldanatyn shamamen 3500 kásiporyn jáne temirdi tikeleı qalpyna keltirý tehnologııasyn qoldanatyn 30-daı kásiporyn bar ekenin atap ótkim keledi. Endi bul tehnologııa, mine, bizdiń elimizde de engizilip otyr», dedi A. Edilbaev.
Sol sııaqty ol tikeleı qalpyna keltirý men domendik óndiris bir-birimen jaqsy úılesetinin aıtty. Bul turaqty iske qosylǵannan keıin Tekeli taý-ken óńdeý keshenimen ózara birlesip jumys isteýge, sondaı-aq ony shıkizatpen qamtamasyz etý jaǵynan jaqsy múmkindikterge jol ashpaq.
Kadr daıyndaý máselesine kelsek, kásiporyn basshylyǵy RF Irkýtsk oblysyndaǵy osyndaı kásiporynnyń mamandaryn tarta otyryp, birneshe aı boıy zaýyt qyzmetkerlerin oqytqan, tehmınımým, óndiristegi qaýipsizdik boıynsha, jańa tehnologııany qoldaný negizderi men múmkindikteri jóninde leksııalar uıymdastyrǵan.
Zaýyttyń saltanatty ashylýynda iske qosýdyń sımvoldyq núktesi basylyp, kelýshiler zaýyttyń ishki jumystarymen tanysty.
Eske salsaq, Beıbit Isabaevtyń Tekeli qalasyna jasaǵan jumys sapary jeke azamattardy qabyldaý, monoqala halqymen kezdesý is-sharalarymen jalǵasty.
Atap ótsek, monoqalada qurylys materıaldary (qurylysqa arnalǵan qurǵaq qospalar, bordıýr, beton buıymdar), ashytqy, taýrıt, sút ónimderi jáne basqa da taýarlar óndiriledi.
