Áıgili horeografııany astanalyq teatr sahnasyna kóshirgen – Reseı Úlken teatrynyń solısi Tımofeı Lavrenıýk. H mereıtoılyq maýsymdaǵy alǵashqy premera bas dırıjer Arman Orazǵalıevtiń jetekshiligindegi sımfonııalyq orkestrdiń súıemeldeýimen ótedi.
Aıtýly týyndy HH ǵasyrdaǵy balet óneriniń qaıtalanbas úlgisi sanalady. Jarqyn, qarama-qaıshylyqqa toly mýzyka, Maııa Plıseskaıaǵa arnap qoıylǵan horeografııalyq konsepsııa – munyń barlyǵy qoıylymnyń qundylyǵyn arttyrary sózsiz. Áıgili balerına Karmen rólin somdaýdy sahnaǵa alǵash aıaq basqan kezden armandaǵan eken.
– Bul balettiń sahnalyq ǵumyry óte aýyr edi. Keńestik óner úshin ol naǵyz syn boldy. Erkindikti tý etken, sezimi albyrt Karmenniń hıkaıasy talaı baletmeısterdiń shabytyna qanat bitirip, al eń myqty balerınalar osy partııany oryndaýǵa qushtar boldy. Osy kúni bul baletti dúnıe júzinde qoıady. Ár qoıylym saıyn onyń jańa tynysy ashylyp, jańa qyrynan kórinedi. Bul – naǵyz shedevr. Karmenniń beınesi – yntyq sezim, áıel zatynyń kóz tartar sulýlyǵy men asyl bolmysyn sýretteıdi. Sonysymen de qoıylym kórermenin beıjaı qaldyrmaıdy, – dedi teatrdyń kórkemdik jetekshisi Nurlan Kanetov.
Opera taqyrybyna mýzykalyq transkrıpsııa jasaǵan kompozıtor – Rodıon Shedrın. Ol erekshe yntyzarlyqpen jumys istep, áıgili opera men Prosper Merımeniń novellasyndaǵy psıhologııalyq astarly oıdy mýzyka tilimen órnekteı bildi. Al kýbalyq baletmeıster Alberto Alonsonyń jarqyn ári biregeı horeografııasynyń arqasynda keıipkerlerdiń sezimi men arman muraty barynsha nanymdy sýrettelgeni sonshalyq, «Karmen-sıýıta» bı ónerine qushtar jandardyń súıikti baletine aınalyp, tanymal teatr sahnalarynan tıisti ornyn aldy.
Jorj Bızeniń kópshilikke tanymal opera jaýhary «Karmen» 1875 jyly jaryqqa shyqty. Sol kezden beri ıspan syǵanynyń beınesi fransýz kompozıtorynyń mýzykasymen baılanystyrylady. «Karmen-sıýıta» baletiniń álemdik premerasy 1967 jyldyń 20 sáýirinde Úlken teatr sahnasynda ótti. Balettegi basty taqyryp retinde – syǵan qyzy Karmen jáne oǵan ǵashyq bolǵan sarbaz Hozeniń qaıǵyly taǵdyry alynǵan.
Aıtýly týyndynyń mýzykasyn balet ónerinen alys jandar da jaqsy biledi. Ispan folklorynyń áýenimen órilgen mýzyka sımfonııalyq konsertterde de jıi oryndalady. Demek syǵan qyzynyń taǵdyry arqaý bolǵan bul qoıylymynyń da kórermenin qýantary sózsiz.
