Bul saılaýdy aralyq saılaý deýge bolady. О́ıtkeni bul prezıdent merziminiń ortasynda ótedi. Olar bul saılaýda О́kilder palatasyn, Senattyń úshten birin, birqatar shtattaǵy zań shyǵarýshy organdar men gýbernatorlardy tańdaıdy.
Amerıkada bári prezıdentke baılanysty emes. Saıası júıe kóbine prezıdent jaqtastarymen sheshiledi. Saılaýshylar basqa saılanbaly qyzmetterdi – kongress músheleri, senatorlar, gýbernatorlar jáne shtattyń zań shyǵarýshy organynyń múshelerin saılaıdy.
Saılaý qalaı ótedi?
Eki partııa saılaýshylarynyń demografııasy jiti zertteledi. Iаǵnı olardyń turatyn jeri, jasy, jynysy men násildik quramy, tabys deńgeıi men bilim deńgeıi saralanyp, olarǵa analız jasalady.
Kelesi bul sıpattamalardyń barlyǵy karta betine túsiriledi. Kóbine qalalarda demokrattar, aýyldyq jerlerde respýblıkashyldar basym bolyp, al qala mańyndaǵy aýdandar naǵyz sheshýshi ról atqaryp jatady.
Munyń astarynda úlken saıasat jatyr. О́ıtkeni bul aqparattarmen qarýlanǵan memleket saıasatkerleri óz partııasyna tıimdi jaqtardy qarastyryp, saılaý okrýgteriniń shekaralaryn anyqtaýǵa tyrysady. Iаǵnı bul shekaralardy kez kelgen jolmen salýǵa bolady: konservatıvti shtatta, úlken qalany birneshe aýdanǵa bólip, olardy aýyldyń úlken bólikterine qosýǵa bolady. Osylaısha qala turǵyndarynyń daýysy sol aýdan bóligine tıesili bolady. Lıberaldy shtatta, kerisinshe, qalalyq okrýgke aýyldyq jerlerdi qosýǵa bolady. Biraq aýyl turǵyndarynyń daýysy qalalyq saılaýshylardan basym túspeıtindeı etip jasaıdy. Bul tájirıbeniń ǵylymı ataýy djerrımenderıng dep atalady.
Bul tusta basty nazarǵa alatyn jaıt - ár taraptyń ustanymy. Máselen Demokrattar Amerıkadaǵy ınflıasııanyń joǵary kórsetkishteriniń tusynda ekonomıkalyq saıasattan góri basqa taqyryptarǵa nazar aýdardy. Mysaly, abort taqyrybyna. Sondaı-aq qarý saýdasyna shekteý qoıýdy jaqtady. Al halyqty qazir eldiń ekonomıkalyq jaǵdaıy kóbirek alańdatyp otyr. Bul degenimiz halyq Respýblıkashyldardy tańdaýy múmkin.
Respýblıkashyldar jeńiske jetken jaǵdaıda О́kilder palatasyndaǵy barlyq jetekshi oryndardy alyp, onyń kún tártibin tolyǵymen ózgertedi.
