Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevpen, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamedjanovpen jeke-jeke kezdesken Túrik Respýblıkasynyń Prezıdenti Abdýlla Gúl sársenbi kúni Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti depýtattarynyń aldynda sóz sóıledi.
Qazaqstan halqynyń erik-jigeriniń ókili bolyp tabylatyn Qazaqstan Parlamentiniń qymbatty músheleri aldynda sóz sóıleý men úshin úlken qurmet, dep bastady sózin A.Gúl. Túrik Respýblıkasynyń negizin qalaýshy uly Atatúrik respýblıkanyń qurylǵanyna 10 jyl ótkennen keıin, 1933 jylǵy 29 qazanda sóz sóılegen. Bizdiń de uranymyzǵa aınalǵan sózderinde qysqasha bylaı degen: “Búgin Keńes Odaǵy – dosymyz, odaqtasymyz. Alaıda, erteń ne bolaryn búgin eshkim kesip aıta almaıdy. Dúnıe jańa tepe-teńdikke ulasýy múmkin. Mine, sol kezde Túrkııa ne isteý kerektigin bilýi tıis. Bul dosymyzdyń qol astynda tili, dini, tegi bir baýyrlarymyz bar. Olarǵa qolushyn sozýǵa daıyn bolýymyz qajet! Ázir bolý – sol kúndi únsiz kútý emes. Daıyndalǵan jón. Halyqtar buǵan qalaı ázirlenedi? Rýhanı kópirlerdi saqtaı otyryp ázirlenedi. Til – bir kópir... Senim – bir kópir... Tarıh – bir kópir. Tamyr-tegimizge oralyp, san qıly oqıǵalarmen sógilgen tarıhymyzda túgendelýge tıispiz”.
Kósemimiz Atatúriktiń osy maǵynaly sózderi – bizge qaldyrylǵan ósıet, dedi Túrkııa basshysy. Ol túrik jáne qazaq halyqtary bir-birinen ajyrap qalǵan uzaq jyldarǵa qaramastan, tilderi men ótkeniniń, mádenıetiniń bir ekenin árdaıym jadynda saqtap, árqashan arman-tilekteri bir bolǵan ekenin aıtyp ótti.
Qazaqstannyń táýelsizdigin alǵan alǵash kúnnen bastap, barlyq salada alǵa basqan sheshimdi qadamdaryn úlken maqtanyshpen baqylaýdamyz, dep jalǵady sózin Túrkııa Prezıdenti. Osy sheshimdi qadamdardyń arǵy jaǵynda Qazaqstannyń tarıhı tájirıbesi, túrli mádenıettiń basyn qosyp otyrǵan toleranttylyq qasıet, kóregen kóshbasshy men basshylyqtyń adamı jáne tabıǵı baılyqtardy sanaly jáne tıimdi paıdalanýy jatyr. Osy baısaldy ustanym Qazaqstannyń syrtqy saıasatynda da kórinisin tapty, dep atap ótti Abdýlla Gúl. Osynyń nátıjesinde eki eldiń qarym-qatynasy Qazaqstan Prezıdentiniń 2009 jylǵy qazanda Túrkııaǵa sapary kezinde qol qoıylǵan Strategııalyq áriptestik shartymen óz shyńyna jetti.
Túrkııa Prezıdenti Astana qalasyn Qazaqstannyń serpindiligi men Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń kóregendiligin beıneleıtin eń úlken týyndy dep atap ótti. Astananyń qurylys jumystaryna túrik fırmalary men jumysshylarynyń da úles qosýyn túrik-qazaq yntymaqtastyǵynyń eń ásem nyshandarynyń biri dep bilemiz, dedi Abdýlla Gúl.
Qazaqstannyń jahandyq daǵdaryspen óz resýrstarymen kúresýi, ekonomıkalyq kórsetkishter, júzege asyryp jatqan mańyzdy jobalar elińizdiń ekonomıkalyq damýy baǵytyndaǵy kúshi men sheshimdiligin kórsetedi.
Túrkııa qazirgi tańda 72 mıllıon jas halqy, serpindi ekonomıkasy, básekege qabiletti ındýstrııasy jáne bilikti jumys kúshimen álemniń 16-shy, Eýropanyń 6-shy ekonomıkalyq kúshi bolyp tabylady, dedi túrik basshysy.
Azııa men Eýropany, Batys pen Shyǵysty bir-birine jaqyndatatyn, óńirdegi elderdiń ekonomıkalyq damýy men órkendeýine úles qosatyn jańa kólik, baılanys jáne energetıka dálizderin jetildirýde, ıaǵnı jańa Jibek joldaryn salýda Túrkııa men Qazaqstanǵa mańyzdy rólder men tarıhı jaýapkershilikter júkteledi, dep oı sabaqtady A.Gúl. Qytaı jáne Qıyr Shyǵys pen Eýropa rynoktaryn jyldam jáne qaýipsiz túrde bir-birine baılanystyratyn Baký-Tbılısı-Kars temir jol jelisi Qazaqstannyń da qoldaýymen júzege asyrylǵan kezde tarıhı Jibek joly qaıtadan jańǵyrtylýy arqyly qoıylǵan maqsatymyz sheńberinde mańyzdy qadam jasalatyn bolady. Qazaq munaıynyń 2008 jylǵy qarasha aıynan bastap Baký-Tbılısı-Jeıhan shıki munaı qubyr jelisi arqyly qara altynnyń álemdik rynokqa tasymaldanýy energetıkalyq yntymaqtastyǵymyz úshin mańyzdy betburys boldy.
Álemniń kóptegen jerlerinde bolyp jatqan túıtkilder men jahandyq qaýipterdiń birqataryna mádenıetter men órkenıetter arasynda uzaq ýaqyt baılanystyń bolmaýy, tózimsizdik jáne basqa mádenıetter men dinderdi qate túsinýshilik sebep bolýda. Mádenıetaralyq úılesimge yntalandyrý jáne adamdardyń bir-birin syılaýyn nyǵaıtý maqsatynda Túrkııa men Ispanııa О́rkenıetter alıansy bastamasyna muryndyq boldy. Aýmaǵynda 130-ǵa jýyq etnostar tobyn toleranttylyq jáne kelisimde ómir súrgizip jatqan Qazaqstannyń Birikken Ulttar Uıymynyń shańyraǵynda qurylǵan О́rkenıetter alıansynyń Dostyq tobyna belsendi qatysýy biz úshin erekshe mańyzdy bolyp tabylady, dedi A.Gúl.
Túrkııanyń BUU Qaýipsizdik Keńesine ýaqytsha músheligi, Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi – halyqaralyq qoǵamdastyqtyń elderimizdiń óńirlik turaqtylyq pen yntymaqtastyqqa úlken úles qosa alatynyna bildirgen seniminiń belgisi. Batystan tys jerde ornalasqan memlekettiń EQYU tarıhynda birinshi ret tóraǵalyq etýi Qazaqstanǵa júktelgen mindettiń mańyzdylyǵyn aıqyn kórsetedi. Qazaqstan osy kúnge deıin ustanǵan áserli de syndarly saıasaty, óńirdegi eldermen jaqyn baılanysy jáne tarıhı muralary arqyly EQYU aýmaǵyndaǵy sheshilmeı kele jatqan kelispeýshilikterdi eńserýge de úles qosady dep shyn kóńilden senemiz.
Osy sheńberde Qyrǵyz elinde sáýir aıynda bolǵan jáne bizdi alańdatqan oqıǵalardyń odan ári órshimeı turyp sheshý jóninde EQYU tóraǵasy retinde Qazaqstannyń kómegin joǵary baǵalaıtynyn jetkizdi Túrkııa basshysy.
Túrkııada bilim alyp jatqan qazaq jastary men Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy ýnıversıtet jáne basqa da bilim oryndarynda oqyp jatqan túrik jastary elderimiz arasynda qalyptasqan baýyrlastyq qatynastardy keleshekke jetkizetin kópirlerdiń negizin qalaıdy jáne qurmetti elshilerimiz bolady, dedi sóziniń qorytyndysynda Túrkııa Prezıdenti. Osyǵan baılanysty parlamentterimizge de zor mindetter júkteledi. Ulttyq táýelsizdigimizdiń naqty ókili bolyp tabylatyn parlamentterimiz, zań shyǵarý salasyndaǵy tájirıbelerin, óńirlik jáne jahandyq taqyryptarǵa baılanysty oı-pikirlerin bir-birimen bólisýi, ortaq tuǵyr qalyptastyrýy strategııalyq seriktestigimizge erekshe dáreje beretin bolady.
Halyqtarymyz arasyndaǵy máńgi dostyq pen yqpaldastyq jarqyn keleshegimizde jańa kókjıekter ashady degen senimmen barshańyzǵa eń izgi nıetterimdi joldaımyn, dedi Túrkııa Prezıdenti Abdolla Gúl sóziniń sońynda.
Asqar TURAPBAIULY.
Qazaqstan halqynyń erik-jigeriniń ókili bolyp tabylatyn Qazaqstan Parlamentiniń qymbatty músheleri aldynda sóz sóıleý men úshin úlken qurmet, dep bastady sózin A.Gúl. Túrik Respýblıkasynyń negizin qalaýshy uly Atatúrik respýblıkanyń qurylǵanyna 10 jyl ótkennen keıin, 1933 jylǵy 29 qazanda sóz sóılegen. Bizdiń de uranymyzǵa aınalǵan sózderinde qysqasha bylaı degen: “Búgin Keńes Odaǵy – dosymyz, odaqtasymyz. Alaıda, erteń ne bolaryn búgin eshkim kesip aıta almaıdy. Dúnıe jańa tepe-teńdikke ulasýy múmkin. Mine, sol kezde Túrkııa ne isteý kerektigin bilýi tıis. Bul dosymyzdyń qol astynda tili, dini, tegi bir baýyrlarymyz bar. Olarǵa qolushyn sozýǵa daıyn bolýymyz qajet! Ázir bolý – sol kúndi únsiz kútý emes. Daıyndalǵan jón. Halyqtar buǵan qalaı ázirlenedi? Rýhanı kópirlerdi saqtaı otyryp ázirlenedi. Til – bir kópir... Senim – bir kópir... Tarıh – bir kópir. Tamyr-tegimizge oralyp, san qıly oqıǵalarmen sógilgen tarıhymyzda túgendelýge tıispiz”.
Kósemimiz Atatúriktiń osy maǵynaly sózderi – bizge qaldyrylǵan ósıet, dedi Túrkııa basshysy. Ol túrik jáne qazaq halyqtary bir-birinen ajyrap qalǵan uzaq jyldarǵa qaramastan, tilderi men ótkeniniń, mádenıetiniń bir ekenin árdaıym jadynda saqtap, árqashan arman-tilekteri bir bolǵan ekenin aıtyp ótti.
Qazaqstannyń táýelsizdigin alǵan alǵash kúnnen bastap, barlyq salada alǵa basqan sheshimdi qadamdaryn úlken maqtanyshpen baqylaýdamyz, dep jalǵady sózin Túrkııa Prezıdenti. Osy sheshimdi qadamdardyń arǵy jaǵynda Qazaqstannyń tarıhı tájirıbesi, túrli mádenıettiń basyn qosyp otyrǵan toleranttylyq qasıet, kóregen kóshbasshy men basshylyqtyń adamı jáne tabıǵı baılyqtardy sanaly jáne tıimdi paıdalanýy jatyr. Osy baısaldy ustanym Qazaqstannyń syrtqy saıasatynda da kórinisin tapty, dep atap ótti Abdýlla Gúl. Osynyń nátıjesinde eki eldiń qarym-qatynasy Qazaqstan Prezıdentiniń 2009 jylǵy qazanda Túrkııaǵa sapary kezinde qol qoıylǵan Strategııalyq áriptestik shartymen óz shyńyna jetti.
Túrkııa Prezıdenti Astana qalasyn Qazaqstannyń serpindiligi men Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń kóregendiligin beıneleıtin eń úlken týyndy dep atap ótti. Astananyń qurylys jumystaryna túrik fırmalary men jumysshylarynyń da úles qosýyn túrik-qazaq yntymaqtastyǵynyń eń ásem nyshandarynyń biri dep bilemiz, dedi Abdýlla Gúl.
Qazaqstannyń jahandyq daǵdaryspen óz resýrstarymen kúresýi, ekonomıkalyq kórsetkishter, júzege asyryp jatqan mańyzdy jobalar elińizdiń ekonomıkalyq damýy baǵytyndaǵy kúshi men sheshimdiligin kórsetedi.
Túrkııa qazirgi tańda 72 mıllıon jas halqy, serpindi ekonomıkasy, básekege qabiletti ındýstrııasy jáne bilikti jumys kúshimen álemniń 16-shy, Eýropanyń 6-shy ekonomıkalyq kúshi bolyp tabylady, dedi túrik basshysy.
Azııa men Eýropany, Batys pen Shyǵysty bir-birine jaqyndatatyn, óńirdegi elderdiń ekonomıkalyq damýy men órkendeýine úles qosatyn jańa kólik, baılanys jáne energetıka dálizderin jetildirýde, ıaǵnı jańa Jibek joldaryn salýda Túrkııa men Qazaqstanǵa mańyzdy rólder men tarıhı jaýapkershilikter júkteledi, dep oı sabaqtady A.Gúl. Qytaı jáne Qıyr Shyǵys pen Eýropa rynoktaryn jyldam jáne qaýipsiz túrde bir-birine baılanystyratyn Baký-Tbılısı-Kars temir jol jelisi Qazaqstannyń da qoldaýymen júzege asyrylǵan kezde tarıhı Jibek joly qaıtadan jańǵyrtylýy arqyly qoıylǵan maqsatymyz sheńberinde mańyzdy qadam jasalatyn bolady. Qazaq munaıynyń 2008 jylǵy qarasha aıynan bastap Baký-Tbılısı-Jeıhan shıki munaı qubyr jelisi arqyly qara altynnyń álemdik rynokqa tasymaldanýy energetıkalyq yntymaqtastyǵymyz úshin mańyzdy betburys boldy.
Álemniń kóptegen jerlerinde bolyp jatqan túıtkilder men jahandyq qaýipterdiń birqataryna mádenıetter men órkenıetter arasynda uzaq ýaqyt baılanystyń bolmaýy, tózimsizdik jáne basqa mádenıetter men dinderdi qate túsinýshilik sebep bolýda. Mádenıetaralyq úılesimge yntalandyrý jáne adamdardyń bir-birin syılaýyn nyǵaıtý maqsatynda Túrkııa men Ispanııa О́rkenıetter alıansy bastamasyna muryndyq boldy. Aýmaǵynda 130-ǵa jýyq etnostar tobyn toleranttylyq jáne kelisimde ómir súrgizip jatqan Qazaqstannyń Birikken Ulttar Uıymynyń shańyraǵynda qurylǵan О́rkenıetter alıansynyń Dostyq tobyna belsendi qatysýy biz úshin erekshe mańyzdy bolyp tabylady, dedi A.Gúl.
Túrkııanyń BUU Qaýipsizdik Keńesine ýaqytsha músheligi, Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi – halyqaralyq qoǵamdastyqtyń elderimizdiń óńirlik turaqtylyq pen yntymaqtastyqqa úlken úles qosa alatynyna bildirgen seniminiń belgisi. Batystan tys jerde ornalasqan memlekettiń EQYU tarıhynda birinshi ret tóraǵalyq etýi Qazaqstanǵa júktelgen mindettiń mańyzdylyǵyn aıqyn kórsetedi. Qazaqstan osy kúnge deıin ustanǵan áserli de syndarly saıasaty, óńirdegi eldermen jaqyn baılanysy jáne tarıhı muralary arqyly EQYU aýmaǵyndaǵy sheshilmeı kele jatqan kelispeýshilikterdi eńserýge de úles qosady dep shyn kóńilden senemiz.
Osy sheńberde Qyrǵyz elinde sáýir aıynda bolǵan jáne bizdi alańdatqan oqıǵalardyń odan ári órshimeı turyp sheshý jóninde EQYU tóraǵasy retinde Qazaqstannyń kómegin joǵary baǵalaıtynyn jetkizdi Túrkııa basshysy.
Túrkııada bilim alyp jatqan qazaq jastary men Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy ýnıversıtet jáne basqa da bilim oryndarynda oqyp jatqan túrik jastary elderimiz arasynda qalyptasqan baýyrlastyq qatynastardy keleshekke jetkizetin kópirlerdiń negizin qalaıdy jáne qurmetti elshilerimiz bolady, dedi sóziniń qorytyndysynda Túrkııa Prezıdenti. Osyǵan baılanysty parlamentterimizge de zor mindetter júkteledi. Ulttyq táýelsizdigimizdiń naqty ókili bolyp tabylatyn parlamentterimiz, zań shyǵarý salasyndaǵy tájirıbelerin, óńirlik jáne jahandyq taqyryptarǵa baılanysty oı-pikirlerin bir-birimen bólisýi, ortaq tuǵyr qalyptastyrýy strategııalyq seriktestigimizge erekshe dáreje beretin bolady.
Halyqtarymyz arasyndaǵy máńgi dostyq pen yqpaldastyq jarqyn keleshegimizde jańa kókjıekter ashady degen senimmen barshańyzǵa eń izgi nıetterimdi joldaımyn, dedi Túrkııa Prezıdenti Abdolla Gúl sóziniń sońynda.
Asqar TURAPBAIULY.
