Atalǵan is-shara aıasynda «Álemniń etnotildik beınesi jáne túrki murasy» atty I halyqaralyq ǵylymı kongres ótip, qatysýshylar Qazaqstandaǵy jáne álemdegi túrkitaný men altaıtanýdyń ózekti máselelerin talqylady. Kongrestiń maqsaty – túrli ǵylym salasy ókilderin túrkitaný jáne altaıtaný salasyndaǵy zertteýlerdi jınaqtaýǵa jáne túrkilik muralardy zertteý jumystaryn odan ári jalǵastyrýǵa jumyldyrý.
Alqaly jıynǵa qazaqstandyq ǵalymdarmen qatar, Túrkııa, Ázerbaıjan, Qytaı, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Reseı, Majarstan memleketteriniń zertteýshi ǵalymdary, tarıhshylar, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, BAQ ókilderi, QazUÝ oqytýshy-professorlar quramy men bilim alýshy jastary qatysty. Ýnıversıtet rektory Janseıit Túımebaev bilim ordasyndaǵy Túrkitaný jáne altaıtaný ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń jumysyna toqtaldy.
«Álemdik sarapshylar kezinde «HHI ǵasyr túrki mádenıetiniń ǵasyry bolady» dep boljaǵan. Búginde bul qubylys óz jemisin berýde. Túrki álemindegi ilim-bilim tarıhynyń basynda turǵan ál-Farabı, Mahmud Qashqarı, ál-Horezmı, ál-Bırýnı, Muhamed Babyr, Júsip Balasaǵunı, Qoja Ahmet Iаsaýı, Muhamed Haıdar Dýlatı, Qadyrǵalı Jalaıyrı syndy tarıhı tulǵalarymyzdyń eńbekteri búgingi urpaqqa jetti. Keıingi on jyl ishinde túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyǵy erekshe damı tústi. Túrkologııanyń ózekti máseleleri – túrki tilderin zertteý, Orhon, Enıseı, Talas, Altaı jazba eskertkishteri mátinin túpnusqadan qaıta oqý, túrki tilderiniń sabaqtastyǵyn kórsetý. Táýelsiz Qazaqstan kezeńindegi túrkologııanyń mamandyq retinde oqytylýy úlken jetistik boldy. Búgingi kongress aıasynda Túrkitaný jáne altaıtaný ǵylymı-zertteý ınstıtýtyn ashyp otyrmyz. Bul osy saladaǵy mamandar men jas ǵalymdardyń jańa zertteýlerine jol ashady», dedi J.Túımebaev.
Plenarlyq otyrysta Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti, tarıh ǵylymdarynyń doktory, Ázerbaıjan Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi Shahın Mustafaev, Sýmgaı̆t memlekettik ýnıversıtetiniń ǵylym jáne ınnovasııa jónindegi prorektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Ramazan Mamedov, Túrki mádenıetin zertteý ınstıtýtynyń dırektory, doktor, professor Bıjan Ahmet onlaın formatta quttyqtaý sóz sóılep, jıynnyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Sonymen qatar TÚRKSOI bas hatshysynyń keńesshisi Qaırat Muqanov, UǴA Halyqaralyq «Qazaq tili» akademııasynyń prezıdenti, Halyqaralyq túrkologııa ortalyǵynyń tóraǵasy Erden Qajybek baıandama jasady. Sondaı-aq basqosýda Qazaqstandaǵy túrkitildes elder elshilikteriniń ókilderi de sóz sóılep, pikir almasty.
Jańadan ashylǵan ınstıtýtta sırek kezdesetin qoljazbalar men kóne kitaptardy keńinen zertteý jumystary júrgiziledi. Máselen, Ál-Farabı kitaphanasynyń qorynda 600-den asa qoljazba tolyq zerttelmegen. Qazirgi tańda ınstıtýt mamandary atalǵan qoljazbalardy, qundy derekter men materıaldardy saraptap, zertteý jumystaryn qolǵa aldy.
