– Qazaqstan men Birikken Arab Ámirlikteri arasyndaǵy seriktestik eki negizden turady: biri, orasan zor ekonomıkalyq áleýet pen iskerlik múddeler, ekinshisi, ózara qurmet pen ortaq qundylyqtar. Elderimiz arasynda ornaǵan qatynastar 30 jyldan beri joǵary deńgeıde jalǵasyp keledi. BAÁ – bizdiń negizgi aımaqtyq saýda-ekonomıkalyq seriktesimiz. Bul kezdeısoq emes. BAÁ Qazaqstanǵa shamamen 3 mıllıard dollar ınvestısııa quıdy, al Qazaqstan BAÁ-ge mıllıard dollardan astam ınvestısııa saldy. 2022 jyldyń aıaǵynda elderimiz arasyndaǵy taýar aınalymy shamamen 600 mıllıon dollarǵa jetti. Bul úlken jetistik. Degenmen áli de arttyra túsýimiz kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıanmen búgingi kezdesý barysynda taýar aınalymyn 1 mıllıard dollarǵa deıin jetkizý úshin kúsh salýǵa sheshim qabyldanǵanyn málimdedi.
– Árıne, bul maqsatqa jetý negizinen osy zalda otyrǵan adamdarǵa baılanysty. Sonymen qatar maýsym aıynda Astanada ótetin halyqaralyq forým kompanııalarymyz arasyndaǵy iskerlik jáne kommersııalyq qatynastardy jolǵa qoıýǵa múmkindik beredi, – dep Memleket basshysy arab ınvestorlaryn elimizge shaqyrdy.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan men BAÁ arasyndaǵy iskerlik yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıta alatyn negizgi baǵyttardy atap ótti. Onyń aıtýynsha, bizdiń elimiz aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy seriktestikke úlken úmit artyp otyr. Qazaqstan organıkalyq aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirip, ony BAÁ naryǵyna jetkizýge daıyn. Memleket basshysy Ámirlikterdiń Qazaqstanda burynnan jumys istep jatqan jáne basqa da kásiporyndaryn tamaq ónerkásibine ınvestısııa salýǵa shaqyrdy.
– Biz asa mańyzdy materıaldar men sırek kezdesetin metaldardyń barlanǵan qory boıynsha álemdegi jetekshi on eldiń qataryna kiremiz. Biz ýran, tıtan, hrom jáne basqa da materıaldardyń iri óndirýshisi sanalamyz. Kóptegen ken orny áli zerttelmegen. Eleýli tehnologııalyq damýdy eskersek, mańyzdy materıaldardyń máni arta túsedi. Bizge osy saladaǵy áleýetimizdi tolyq iske asyrý úshin ınvestısııa men tájirıbe qajet. Tartymdylyǵymyzdy arttyrý úshin kúrdeli gaz jáne munaı ken oryndaryn ıgerý jóninde jetildirilgen kelisimshart úlgisin qabyldadyq. Ol joǵary deńgeıdegi quqyqtyq turǵyda qorǵaýdy jáne salyqtyq jeńildikterdi qamtamasyz etedi. Sondaı-aq ınvestorlardy qoldaý úshin Ulttyq geologııalyq qyzmet pen tıisti sıfrlyq platforma qurdyq. 2023 jyldan bastap taý-ken metallýrgııa sektoryndaǵy jańa strategııalyq jobalar paıdaly qazbalardy óndirýge salynatyn salyqty tóleýden bes jylǵa deıin bosatylady, – dedi Prezıdent.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan men BAÁ-niń kómirtegi beıtaraptyǵyna qatysty ustanymdary ortaq ekenin atap ótti. Memleket basshysy Klımattyń ózgerý máseleleri jónindegi BUU 28-konferensııasyn (COP28) BAÁ-niń tabysty ótkizýine tilektestik bildirdi.
– Bizdiń elimiz TMD aımaǵynda birinshi bolyp Parıj kelisimin ratıfıkasııalady jáne Kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý jóninde ulttyq strategııa ázirledi. 2035 jylǵa qaraı 11 gıgavatt taza energııa kózderin engizýdi jáne energetıka sektoryn tolyǵymen jańǵyrtýdy josparlap otyrmyz. Osy oraıda biz Masdar kompanııasynyń Qazaqstanda iri jel elektr parkin salý nıetin quptaımyz. Jınaqtaý qýaty bar jańartylatyn energııa jobalaryna basymdyq beriledi. Bul bastamasy ǵana dep úmittenemiz. Ámirlikterge qarasty kompanııalardyń «jasyl» sýtegi salasyndaǵy eleýli nátıjelerin eskere otyryp, sizderdi Qazaqstanda osyndaı múmkindikterdi qarastyrýǵa shaqyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent geosaıası shıelenisterden týyndaǵan jetkizý tizbegindegi keleńsizdikter logıstıkalyq jáne kólik jelileri men jobalarynyń mańyzyn arttyrdy dep sanaıdy. Onyń pikirinshe, Qazaqstan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty, Ortalyq Azııa men Qytaıdy qosa alǵanda, mıllıardtan astam tutynýshysy bar naryqtarǵa tikeleı shyǵatyn qaqpa sanalady.
– Ortalyq Azııa – bolashaǵy zor ári qarqyndy damyp kele jatqan úlken aımaq. Biz Ortalyq Azııadaǵy saýda-sattyq pen baılanystarymyzdy nyǵaıtý úshin birqatar transshekaralyq saýda-logıstıkalyq ortalyq salýdy josparlap otyrmyz. Budan bólek, Qazaqstan – sapaly joldarǵa muqtaj úlken memleket. Kórshilerimizben jáne Eýropalyq Odaqpen birlese otyryp, «Sıfrlyq kólik dálizin» qurý jumystaryn júrgizip jatyrmyz. Bizdiń maqsatymyz – kedergilerdiń bárin joıý jáne Shyǵys pen Batys, Soltústik pen Ońtústik baǵyttaryn qaýipsiz túrde baılanystyrý. О́zara qarym-qatynastardyń damyp, nyǵaıýy Ámirlikter kompanııalaryna paıdaly bolatyny sózsiz. Sondyqtan elimizde teńiz jáne port ınfraqurylymyn qurý jónindegi Abu Dhabi Ports kompanııasymen yntymaqtastyǵymyzdy tolyq qoldaımyn, – dedi Memleket basshysy.
Prezıdent Astanadaǵy «Abý-Dabı Plaza» qurylysynyń tolyq aıaqtalǵanyn kútetinin aıtty. Ortalyq Azııadaǵy eń bıik sanalatyn bul ǵımarat elordamyzdyń ǵana emes, Qazaqstan men BAÁ seriktestiginiń sımvolyna aınalady.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, elimiz Ortalyq Azııa aımaǵynda tehnologııalyq habqa aınalýǵa umtylady.
– Bizdiń damýymyzdyń jańa baǵyty ekonomıka men memlekettik qyzmetterdi aýqymdy túrde sıfrlandyrýǵa negizdelgen. BUU-nyń baǵalaýyna sáıkes Qazaqstan elektrondy úkimetti damytý jóninen álemde 28-orynda, al onlaın qyzmet kórsetýden 8-orynda tur. Qysqamerzimdi bolashaqta sıfrlandyrý isi 150 myń jumys ornyn ashyp, ekonomıkalyq damýymyzdyń negizi bolmaq. Biz Ámirlikterdiń osy saladaǵy jetekshi kompanııalarynyń tájirıbesin paıdalanǵymyz keledi. G42 jasandy ıntellektisin, derekterdi basqarý júıesin, densaýlyq saqtaý júıesin sıfrlandyrý jónindegi yntymaqtastyǵymyz bizdi alda ne kútip turǵanynyń jarqyn mysaly bola alady, – dedi Prezıdent.
Sonymen qatar Memleket basshysy álemdik deńgeıdegi qýatty qarjy sektoryn qurýda Qazaqstan belsendi jumys istep jatqanyn jetkizdi.
– Búginde «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynda 64 elden 1700 kompanııa tirkelgen. AHQO-da jalpy halyqaralyq quqyqqa negizdelgen zań júıesi, táýelsiz sot jáne arbıtraj ortalyǵy, salyq jeńildikteri jáne arnaıy eńbek rejımi jumys isteıdi. Búginde AHQO Dýbaı halyqaralyq qarjy ortalyǵymen jáne Abý Dabı jahandyq naryǵymen tyǵyz yntymaqtastyq ornatqan. Biz, ásirese, qarjy tehnologııasy, «jasyl» qarjylandyrý, ıslamdyq qarjylandyrý salalaryndaǵy yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýdy kózdep otyrmyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq seriktestik barlyq salada ártaraptanyp, keńeıe beretinine senim bildirdi.
– Úkimet sizderge Qazaqstanda bıznespen aınalysý úshin qajetti kez kelgen qoldaý kórsetýge daıyn. Qaýipsiz jáne turaqty ınvestısııalyq orta qalyptasatynyna senim artýlaryńyzǵa bolady. Búgingi kezdesý eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqqa tyń serpin beredi dep senemin. Bizdiń ortaq bolashaǵymyz – jarqyn. Ony shyndyqqa aınaldyrý – ortaq mindetimiz, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar jıyn barysynda BAÁ Energetıka jáne ınfraqurylym mınıstri Sýheıl Ál-Mazrýı, BAÁ Saýda-ónerkásip palatasy federasııasynyń tóraǵasy Abdýlla Ál-Mazrýı, Reseı jáne TMD boıynsha Mubadala ınvestısııalyq baǵdarlamasy jetekshisiniń orynbasary Abdýlla ál-Marzýkı, Abu Dhabi Ports Group kompanııasynyń basqarýshy dırektory jáne bas atqarýshy dırektory Muhammed ál-Shamısı, G42 tobynyń bas operasııalyq dırektory Mansýr ál-Mansýrı, Masdar kompanııasynyń bas atqarýshy dırektory Muhammed ál-Ramahı, Ayana Holding kompanııasynyń tóraǵasy Abdýlla ben Lahedj, Metito kompanııasynyń basqarýshy dırektory Ramı Gandýr, Al Badie Group kompanııasynyń vıse-prezıdenti jáne bas atqarýshy dırektory Haled ád-Badı, Royal Strategic Partners kompanııasynyń bas atqarýshy dırektory Hamad ál-Álı sóz sóıledi.
