О́ńirler bólinisinde ÁMAT baǵasy jyl basynan beri Mańǵystaý óńirinde eń kóp ósti (2,9%-ǵa), onda ÁMAT qataryna enetin 10 ataýy qymbattaǵan. Sondaı-aq Ulytaý oblysynda (baǵanyń ósýi – 2,6%) jáne Astana qalasynda (ósý – 2,1%) eń nashar kórsetkishter tirkeldi.
Saýda komıtetiniń málimetinshe, baǵany ustap turý jónindegi óńirlik komıssııalar basy artyq deldaldardy anyqtaýda naqty nátıjeler kórsete bastady. Jyl basynan beri óńirlerde osy másele boıynsha 125 otyrys ótkizilgen edi.
«Almatyda «Juldyz» jáne «Arystan» azyq-túlik bazarlarynda basy artyq deldaldardyń tizbegi men saýda ústemesin 15%-dan asyryp jiberý faktileri anyqtaldy. Komıssııa jumysynyń nátıjeleri boıynsha bazarlar basshylyǵy óz aýmaǵyna qosalqy deldaldardy jibermeýdi, sol arqyly baǵanyń ósýine ákeletin zańsyz áreketterdi joıýdy tapsyrdy», dedi Saýda komıteti tóraǵasynyń m.a. Aıdar Ábildabekov.
Onyń aıtýynsha, SQO-da «úı mańyndaǵy» dúkenge jumyrtqa (S1) jetkizgen deldal anyqtaldy. Almaty oblysynda Básekelestkti qorǵaý jáne damytý agenttigi eki kásiporynnyń áreketi áleýmettik sanattaǵy taýyq jumyrtqalaryn satý kezinde básekelestikke qarsy kelisilgen is-áreketterdiń belgileri baryn qarastyrýda. Osy faktilerdiń barlyǵy óńirlik komıssııalardyń deldaldyqtyń naqty jaǵdaılaryn anyqtap, tıisti sharalar qabyldaı bastaǵanyn kórsetedi.
Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Baǵlan Bekbaýov aldaǵy maýsymaralyq kezeńge arnalǵan kókónis boıynsha óńirlik turaqtandyrý qorlarynyń rezervterin qalyptastyrý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly baıandady.
«On eki óńir kartop kólemi maýsymaralyq suranystyń 100%-dan, jeteýi – 50%-dan astamyna kelisimshartqa otyrdy; sábiz boıynsha – 10 óńir 100%-dan, 8-i – 50%-dan astam qor jasady; qyryqqabat boıynsha – 5 óńir suranysty 100% , 9 óńir – 50%-dan joǵary qamtamasyz etý boıynsha kelisimshartqa otyrdy. Pııaz boıynsha 9 óńir jasyl aımaqta, ıaǵnı olar suranystyń 100%-dan astamyn, 8-i – 50%-dan astamyna kelisimshart jasady. Qyzyl aımaqta kelisimshart jasaý 50%-dan az, kartop qory boıynsha – Almaty oblysynda, sábiz boıynsha – Pavlodar jáne Almaty oblystary, qyryqqabat boıynsha – Mańǵystaý, Abaı, Almaty, Jambyl, Atyraý, Pavlodar oblystarynda, pııaz boıynsha – Almaty, Pavlodar, Jetisý oblastarynda», dedi Baǵlan Bekbaýov.
Sondaı-aq vıse-mınıstr kúrishpen qamtamasyz etý máselesine de toqtala ketti. Jańa ónim jınaýǵa deıingi (2023 jyldyń aqpan-tamyz aralyǵynda) tutyný normalary 56,5 myń tonna bolsa, búginde ákimdikterdiń qory 88,6 myń tonnany qurap otyr. Sonymen qatar Qyzylorda oblysynyń óndirýshileri qajet bolǵan jaǵdaıda 5,9 myń tonna kóleminde qosymsha kúrish jóneltýge daıyn. Osylaısha, qolda bar kúrish qory kelesi eginge deıin elimizdiń kúrishke degen qajettiligin tolyq qamtamasyz etýge jetedi.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, Túrkistan oblysynda jalpy aýdany 46 ga bolatyn 170 jylyjaı sharýashylyǵynyń 36,8 gektary aýa raıynyń qolaısyzdyǵy, 9,2 gektary jylytý problemalary saldarynan zardap shekken. Tek 1,2 gektar jerge ǵana naryqqa beıim daqyldar – qııar men qyzanaq egildi. Qazir zardap shekken sharýa qojalyqtaryna qoldaý kórsetý maqsatynda jeńildetilgen nesıemen qamtamasyz etý, tikeleı kómir jetkizýdi jolǵa qoıý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr, nesıeler boıynsha keıinge qaldyrý máselesi (zalal týraly aktiler negizinde) qarastyrylyp otyr.
Statıstıkalyq derekter boıynsha, búginde elimizde qııar men qyzanaq óndiretin 1,2 myń gektar jylyjaı jumys isteıdi, olardyń barlyǵy 190 myń tonnaǵa jýyq ónim beredi. Bul kólem Túrkistan oblysynyń jaǵdaıyn eskere otyryp, halyqtyń jylyjaı kókónisterine degen suranysyn qamtamasyz etý úshin jetkilikti.
«Maýsymaralyq kezeńde kókónis baǵasy ár óńirde turaqty bolýy kerek, belgilengen kórsetkishterden (satyp alý baǵasy, tasymaldaý shyǵyndary, saqtaý jáne saýdaǵa tólenetin ústemeler) aıyrmashylyǵy bolmaýy kerek. Biz forvard arqyly erte pisken kókónisti satyp alý shemasyn bekittik, biraq ony óńirlerdiń barlyǵy birdeı ustanbaıdy, aınalym shemalary arqyly jalǵastyrýda. Saýda komıtetine forvardtyq satyp alý jáne «aınalym shemalary» arqyly kókónis satyp alý baǵalary boıynsha barlyq óńirlerdi tekserip, baǵalarǵa taldaý jasaýdy tapsyramyn. Onyń nátıjeleri boıynsha sheshim qabyldaıtyn bolamyz», dep túıindedi Serik Jumanǵarın.
