Birlesken zertteýshi ǵalymdar toby aldaǵy jyldary álemniń kóp bóliginde orman órti bolý qaýpi bar degen boljam jasap otyr. Mundaı boljam «Nature Communications» jýrnalynda jarııalandy.
Zertteý 1992-2018 jyldar aralyǵyndaǵy AQSh-taǵy orman órtteriniń spýtnıktik sýretterin taldaýdan bastaldy. Ǵalymdar naızaǵaıdyń paıda bolý túrlerin zerttep, naızaǵaı kóp túsetin aımaqtardy anyqtady. Orman órtiniń shamamen 90 paıyzy naızaǵaıdyń áserinen bolǵan. Kún jyly kezde aǵash, buta, shóp sııaqty janǵysh zattarǵa naızaǵaı túskende lezde órt shyǵady.
Bul rette zertteýshiler naızaǵaıdyń jıiligin zertteı bastady. Kompıýterlik modeldeý atmosfera jylynǵan saıyn onyń jıiligi artatynyn kórsetken. Klımattyq modelder kórsetkendeı, 2090 jylǵa qaraı nazaǵaıdyń soǵýy qazirgiden 28 paıyzǵa kóp bolady.
Sondaı-aq ǵalymdar jer betiniń jylynýy men aýa-raıynyń qubylmalylyǵy áserinen Ońtústik Amerıkada, ońtústik-shyǵys Azııada, Avstralııada jáne Afrıkanyń barlyq aýdandarynda órt shyǵý qaýpi bar degen tujyrymǵa keldi.
