QAZAQSTAN RESPÝBLIKASY ÚKIMETINIŃ KEDEN ODAǴYNA QATYSTY MÁLIMDEMESI

2010 jylǵy 28 mamyrda Sankt-Peterbýrg qalasynda bolyp ótken Keden odaǵynyń joǵarǵy organy otyrysynyń qorytyndylary boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasynda Keden odaǵyn qurý sheńberinde halyqaralyq sharttardy qoldaný tý­raly kelisim-shartqa qol qoı­yl­dy. Kelisim-shart ratıfıkasııadan ótkennen keıin kúshine enedi. Osylaısha, 2010 jylǵy 1 shil­de­den bastap Qazaqstan men Reseı­diń arasynda biryńǵaı kedendik aýmaqty qurýdy, odaqqa qatysýshy memleketter arasyndaǵy kedendik shekaralardy joıýdy, júkterdi ke­dendik resimdeýdi alyp tastaýdy qarastyratyn, qatarynda Keden odaǵynyń Keden kodeksi de bar ke­lisim-shart jumys isteı bastaıdy. Biryńǵaı keden aýmaǵy ázirshe Qazaqstan men Reseı arasynda qurylatyn bolady. Belarýs óziniń daıyndyq deńgeıine qaraı Keden odaǵyna qosylady dep boljanýda. Sońǵy eki apta boıy atqaryl­ǵan qaýyrt jumystyń barysynda Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy barlyq kelispeýshilikter is júzinde joıy­lyp, tıisti bátýalar men sheshimder ta­byldy. Qazaqstan sońǵy eki ap­tadaǵy kelissózder barysynda ne nársege qol jetkizdi? Birinshi kezekte, budan bylaı Qazaqstannyń Keden odaǵyndaǵy kedendik-tarıftik retteýlerge jaýapty ulttyqtan joǵary organ – Keden odaǵy komıssııasynda teń dárejede oryn alatynyn atap ótý qajet. Atalǵan organnyń barlyq sheshimderi, mysaly, úshinshi elge qarsy qorǵanys sharalaryn engizý boıynsha stavkalardy ózgertý jó­nin­degi jáne t.b. sheshimder tek konsensýs arqyly ǵana qabylda­nady. Ol buryn belgilengen daýystardy bólý tártibin joıady. Ekinshiden, engiziletin kedendik baj salyqtaryn bólý normatıvteri qaıta qaraldy – Qazaqstannyń úlesi búkil Keden odaǵy boıynsha jı­nalatyn baj salyqtarynyń jalpy somasynyń 7,69 %-yn qu­raıdy. Bul másele matematıkalyq qaıta esepteý sıpatyna ıe jáne bıýdjettiń kirisine áser etpeıdi. Úshinshiden, bizdiń elimiz úshin aza­mattarymyz jeńil avtomobıl­derdi ákelgen kezdegi kedendik baj salyqtarynyń óte názik másele bolyp tabylatyny belgili. Kúrdeli kelissózder nátıje­sin­de biz Qazaqstan úshin azamatta­ry­myzǵa, buryn Qazaqstanda kúshinde bolǵan rejimnen de góri beı­ta­rap­taý, jeńil­dikti rejimdi qarasty­ra­tyn alymdar engizý jóninde keli­simge keldik. Biraq biz bul jerde jeńil­dik­ter­di avtomobılderdi Reseı Fede­rasııasynyń aýmaǵynda qaıta satý maqsatynda paıdalanýǵa jol ber­meıtin shekteý engizip otyrmyz. Onyń syrtynda, kúntizbelik bir jyl ishinde bir jeke tulǵa eki nemese odan da kóp avtomobıl áke­letin bolsa, baj stavkalary joǵarylaı túsedi. О́tpeli kezeń Biryńǵaı eko­no­mıkalyq keńistik jónindegi tıisti qujattarǵa qol qoıylǵanǵa deıin, ıaǵnı 2011 jyldyń 1 shildesine deıin kúshinde bolady. Bizdiń kezdesýimizdiń taǵy bir mańyzdy nátıjesi erkin ekono­mı­kalyq aımaqtar úshin kedendik jeńildikter boıynsha ótpeli kezeń belgileý bolyp tabylady – biz ju­mys istep turǵan jeńildikti rejim EEA aýmaǵynda 2012 jyldyń 1 qań­taryna deıin tirkelgen rezı­dentter úshin 2017 jylǵa deıin kúshinde bolady dep kelistik. Bastapqyda bizdiń áriptesterimiz EEA baj salyqtary boıynsha je­ńildikterdi alyp tastaý týraly usy­nys bildirdi, biraq bizdiń EEA-lar­dyń ınvestısııalyq tartym­dy­ly­ǵyn arttyrý maqsatynda biz EEA-ǵa qatysýshylardy Keden odaǵy aýmaǵyna ákelý jáne jetkilikti óńdeý krıterııleri saqtalǵan jaǵ­daıda, syrtqa shyǵarý kezinde kedendik baj salyqtarynan bosatý jónindegi óz ustanymdarymyzdy qorǵap qaldyq. Besinshiden, bizge ushaqtarǵa kedendik baj salyqtary boıynsha ótpeli kezeń engizý máselesindegi seńdi qozǵaýdyń sáti tústi. Qazirgi ýaqytta Keden odaǵynda ushaqtarǵa onyń qunynyń 20 %-y mólsherindegi stavka qoldanylady. Reseıdiń avıasııalyq ónerkásibi ázirge bizdiń tasymaldaýshylary­myz­dy qazirgi zamanǵy, joǵary klas­ty ushaqtarmen, sapaly tehnı­kalyq qyzmetpen, úılesimdi qar­jylyq jaǵdaılarmen qamtamasyz ete almaıdy. Sondyqtan bizdiń avıa­tasymaldaýshylar úshin engizil­gen ónimge, aldaǵy kelissózderde belgilenetin ótpeli kezeń boıyna nóldik stavka belgileý týraly prın­sıpti ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Osylaısha, qol jetkizilgen ke­li­simderdiń nátıjesinde Qazaqstan óziniń ekonomıkalyq damýyndaǵy mańyzdy kezeńderdiń birine – tolyq daıyndalǵan, óz talaptary barynsha eskerilgen biryńǵaı keden aýmaǵyn qurýǵa qadam jasap otyr. Endi bizdiń bıznestiń aldynda úlken jumys tur, Keden odaǵynyń tabystylyǵy da onyń iskerlik bel­sendiliginiń deńgeıine baılanysty bolmaq. Al bizderdi, áriptester, Memleket basshysynyń budan da aýqymdy tapsyrmasyn oryndaý, ıaǵnı Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistikti qurýdy aıaqtaý jumysy kútip tur. Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri K.MÁSIMOV.