Elordalyqtar seniminen shyǵýǵa erekshe umtylys tanytamyz

Kez kelgen qalanyń ımıdji – arhı­tektýralyq jáne mádenı qun­dy­lyqtardan bólek, adamdar­dyń beıbit ómiri men turǵyndardyń qaýipsizdik jaıy, tynysh turmysy bolyp tabylady. Bul oraıda Memleket basshysy «Qazaqstan 2050 – bir maqsat, bir múdde, bir bo­lashaq» atty Joldaýynda quqyq qorǵaý júıesine erekshe mindet artty. О́ıtkeni, elimizdiń álemniń damyǵan 30 eldiń qataryna enýi úshin eń basty maqsaty da ádi­let­tilik pen zań ústemdigin jáne joǵar­ǵy quqyqtyq mádenıetti qa­lyp­tastyra alýy deımiz. Mine, osy oraıda Astana qala­lyq ishki ister departamenti alǵa qoı­ylǵan maqsattardyń oryn­dalýy jolynda zor jaýap­ker­shilikti sezinip, basymdy min­detterdi júzege asyrý ústinde. Ási­rese, kúzet tártibiniń kúsheıýi­ne, qoǵamdyq qaýipsizdiktiń saq­talýyna jáne elordamyzdaǵy quqyq buzýshylyqqa qarsy áreketterge basa nazar aýdarylady. О́ıtkeni, elordada bárinen buryn ondaǵy turǵyndar men qonaqtardyń qaýipsiz de, jaıly ómiri mańyzdy oryn alady. Qylmystardy ashýdaǵy je­del­dilik – polıseılerdiń kásibı deńgeıiniń joǵarǵy kórsetkishi. Al astanalyq polısııa eń aýyr qyl­mystardy asha otyryp, kásibı deńgeılerin san márte dáleldedi. Belgilengen sharalardyń nátı­jesinde elordamyzdaǵy krımı­naldy jaǵdaılar qaýpi barynsha báseńdedi. Aǵymdaǵy jyly atqarylǵan sharalardyń nátı­je­sinde qaladaǵy qylmystyq deń­geıdiń tómendeýine qol jetkizdik, asa aýyr 24 paıyzǵa tómendese, onyń ishinde tonaý, buzaqylyq, t.b. qylmys túrleri bar. Búginde Astana asa qarqyndy damý ústinde, onyń kelbeti kún ótken saıyn tamsandyryp, tańdaı qaqtyrar shaharǵa aınalýda. Soǵan qosa, jasyratyny joq, qaýipsizdik qyzmeti de árdaıym jańa amal-tásilderdi, zamanaýı jobalardy qajet etýde. Máselen, osyndaı jobalardyń eń kólemdisi, 2015 jylǵa deıin 30 myń beınekameralar qondyrylmaq. Bul kameralardyń barlyǵy IID jedel basqarý ortalyǵyna qosylyp, qutqarý, jedel járdem, tótenshe jaǵdaı kezderinde jumysty barynsha jeńildetýge septigin tıgizedi. Astana qalasynyń ákimi Iman­ǵalı Tasmaǵanbetovtiń tapsyrmasy boıynsha «Qaýipsizdik sheńberi» jobasy aıasyndaǵy jumystar aıaqtalýda, bul jumystardyń qataryna elordamyzdaǵy jańadan turǵyzylǵan aýdandardy beınekameralarmen qamtyp, 102 qońyraý shalý arnasyna shyǵatyn dabyl qondyrǵysymen jabdyqtaý josparlanýda. Qazirgi tańda Astana qalasynda 700-ge jýyq stasıonarlyq beınebaqylaý júıesi ornatylǵan. Bulardyń kómegimen 160-tan astam qylmys ashylyp, 18 myńǵa jýyq ákim­shilik-quqyqbuzýshylyq jáne 8 myńdaı jol júrý erejesin buzý anyqtaldy. Ishki ister departamentiniń bas­ty mindetiniń biri – quqyq buzý­shylyqtyń aldyn alý men qo­ǵamdyq tártipti qamtamasyz etý. Sonyń ishinde, jastar arasyndaǵy qylmystardyń aldyn alýǵa asa mán beriledi. Qalalyq joǵary oqý oryndarynyń basym bóliginde qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etýge kómekshi retinde jastar jasaqtary qurylǵan. Olardyń arnaıy kıim úlgisi men kýálikteri bar. Qoǵamdyq qaýipsizdikti qam­ta­masyz etý maqsatynda qalamyzda­ǵy joǵary jáne arnaýly orta oqý oryndarynyń jetekshileri jáne stýdentterimen kezdesýler uıym­dastyryldy. Stýdenttik tártip saqtaý múshelerine arnaıy ýnıformalar tigildi. Kámeletke tolmaǵandar úshin qosymsha arnaıy trenıngter men dárister ótkizetin «Jas arlan mektebi» jobasynyń júzege asyrylýy jalǵasyn tabýda. Joba, eń aldymen, jasóspirimderdi quqyqtyq bilimge, patrıottyq jáne rýhanı tárbıege nasıhattaýǵa baǵyttalyp, negizgi daıyndyqty qamtamasyz etýge arnalǵan. 2012 jyldan bastap IID jetek­shiligimen elordalyq polı­seı­ler men eýropalyq polısııa qyzmetkerleri arasynda tájirıbe almasý jumystary iske asyrylýda. Jyl saıynǵy ótkiziletin konferensııalarda qalalyq polısııa organdarynyń negizgi problemalyq máseleleri talqylanady. Aǵymdaǵy jylda 40 myńnan astam ákimshilik quqyq buzýshylyq anyqtalyp, olardyń ishinde usaq quqyq buzýshylyq úshin 345 adam ákimshilik jaýapqa tartyldy. 40 mln. teńge kóleminde aıyppul salyndy. Álbette, tek ákimshilik sharalarmen shektelsek, quqyq buzýshylyqpen kúres aıtarlyqtaı jetistikke jetpes edi, sondyqtan qoǵamdyq uıymdar men eriktilerdi, BAQ-ty jumys barysyna tartýdamyz. Osy oraıda elorda turǵyndary barynsha túsinistik tanytyp, qoldaý bildirýde. Sońǵy ýaqyttarda baıqaǵa­ny­myzdaı, halyqtyń qoǵam­dyq oryndardaǵy quqyq buzýshy­lyq­tarǵa degen kózqarastary ózgergen. Azamattardan elektrondy portal jáne Internet saıttary arqyly kúndelikti quqyq buzýshylyq jaı­yndaǵy kelip túsken habarlar der kezinde qaralyp, tıisti sharalar qoldanamyz. Jol qozǵalysyndaǵy qaýip­sizdikti qamtamasyz etý de mańyzdy orynǵa ıe. Bas qalamyzdaǵy jol qaýipsizdigi tolyqtaı baqylaýda deýge bolady. Jyldyń basynan beri júz myńnan astam jol júrý erejesin buzý deregi tirkelgen, 800-ge jýyq júrgizýshiler mas kúıinde ustalǵan. Jolda júrý erejesin buzǵandarǵa 700 mln. teńgeden astam aıyppul salynǵan. Jol-kólik oqıǵalaryn jaq­sar­tý maqsatynda elorda ákimshi­liginiń bastamasymen ıntellektýaldy transporttyq júıe jumystarynyń birinshi satysy júzege asyrylýda. ITC aıasynda Saryarqa jáne Turan dańǵyldarynda qazirdiń ózinde 14 «aqyldy» baǵdarsham ornatyldy. Taǵy 42-si sol jaǵalaýdyń alty kóshesinde salynbaq. Bul baǵdarshamdar avtomatty rejimde jumys jasap, kólikke ózderi baǵdar berip otyrady. Sonymen qosa, arnaıy avtotransporttardy (órt sóndirýshi, jedel járdem) júrgizýge arnalǵan joba qarastyrylýda. Ol «GPS»- júıesiniń kómegimen tótenshe jaǵ­daı kólikteriniń jedeldiligin elý, jetpis paıyzǵa deıin arttyrady. Elbasymyz 2014 jyldyń 17 qańtaryndaǵy Joldaýynda atap ótkendeı, «Quqyq qorǵaý sala­larynyń qyzmetkerleri minsiz tár­tip pen joǵarǵy kásibıli­gimen erekshelenýleri tıis». EKSPO-2017 halyqaralyq kór­me­sin ótkizý barysynda qaýip­siz­dikpen qamtý sharalaryn­da da bizge jaýapty mindetter júktel­mek. Kúzet tártibiniń joǵarǵy deńgeıde bolýyn qamtamasyz etetin jáne obektilerdiń antı­ter­rorlyq qaýipsizdigin nyǵaıtý baǵytyndaǵy arnaıy sharalar jıyntyǵy qabyldandy. Halyq pen polısııanyń yn­ty­maqtasa tyǵyz jumys isteýi maqsatynda «Almaty» jáne «Sary­arqa» aýdandarynda po­lısııa bólimsheleri ashyldy. Qory­tyndylaı kele tilge tıek eterimiz, halyqtyń polısııa qyzme­tine degen seniminiń deńgeıi anyqtaldy. Zertteý nátıjelerine súıensek, Astana turǵyndarynyń 75 paıyzdan astamy polısııa qyzmetkerleriniń eńbekterine degen senimin ashyq bildirgen. Bul elimiz boıynsha eń joǵarǵy kórsetkish. Demek, alǵa qoıylǵan mindet oryndalýda degen sóz. Amantaı Áýbákirov, Astana qalasy ishki ister departamentiniń bastyǵy,  polısııa general-maıory.