Qurmetti birlesken otyrysqa qatysýshylar!
Búgin biz segizinshi saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń birinshi sessııasynyń jumysyn aıaqtap, qorytyndylap otyrmyz.
Atqarǵan qyzmetimizdiń nátıjesin dástúr boıynsha túıindep, bolashaqqa josparymyzdy naqtylap alýymyz qajet.
О́tken jyly Qazaqstan halqy búkilhalyqtyq referendýmda Prezıdent reformalaryn qoldady.
Elimizdiń jańarǵan Konstıtýsııasy búkil memlekettik júıe boıynsha aýqymdy ózgeristerge jol ashty.
Sýperprezıdenttik júıeden prezıdenttik respýblıka úlgisine kóshtik.
Parlamenttiń róli men mártebesi kúsheıdi.
El basqarý isine halyqtyń atsalysý belsendiligi arta tústi.
Azamattardyń quqyǵyn qorǵaýdyń konstıtýsııalyq tetikteri nyǵaıtyldy.
Senat pen Májilis saılaýy eldegi saıası jańǵyrýdyń sheshýshi kezeńine aınaldy.
Zań shyǵarýshy organ tolyǵymen qaıta quryldy.
Senattyń qurylymy ózgerdi.
Qazaqstan halqy assambleıasy Senatta óz mandattaryn aldy.
Májiliske alǵash ret 6 saıası partııa saılandy.
Osyǵan deıin uzaq ýaqyt boıy oppozısııada bolǵan partııa Parlamentke ótti.
Bul jolǵy saılanym Qazaqstan tarıhyndaǵy eń kóp partııaly Parlament bolyp otyr.
Májilis túrli kózqarastar men saıası kúshter toǵysqan alańǵa aınaldy.
Halyq qalaýlylarynyń jańa tolqyny keldi.
Májilis quramy uzaq jyldan beri alǵash ret birmandatty okrýgten saılanǵan, shynaıy ári tartysty básekede ozyp shyqqan depýtattarmen tolyqty.
Sonymen qatar áıelder men erekshe qajettiligi bar adamdardyń jáne jastardyń qatary kóbeıdi.
Segizinshi saılanymdy basqa shaqyrylymdarǵa qaraǵanda eń jas Parlament dep ataýǵa bolady.
Jasy áli 35-ke tolmaǵan 13 depýtat Qazaqstan jastary atynan ókildik etýde.
Búgingi tańda jańarǵan Parlament – saıası mádenıeti joǵary, bedeldi halyq qalaýlylarynan quralǵan.
Qurmetti áriptester!
Birinshi sessııa nebári 100 kúnge sozyldy.
Qysqa bolǵanymen, atqarylǵan mindetter boıynsha bul sessııanyń jumysy óte mańyzdy ári mazmundy boldy.
Sessııanyń ashylýynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev qyzmetimizdiń negizgi baǵyttaryn aıqyndap berdi.
Olar is júzinde júzege asyrylyp, Parlamentte qaralǵan zań jobalarynyń negizine aınaldy.
Bul sessııa barysynda Palatalardyń 3 birlesken otyrysy boldy. Senattyń 12 jáne Májilistiń 15 jalpy otyrysy ótti.
Onda 120-dan astam másele qaraldy.
Parlamenttiń qaraýynda 82 zań jobasy boldy, sonyń ishinde 25 zań qabyldanyp, 13 zańǵa Prezıdent qol qoıdy.
Qazirgi saılanymnyń basty ereksheligi – kóptegen mańyzdy zań jobalarynyń depýtattardyń bastamasymen ázirlenýi.
Depýtattar bastamashy bolǵan zań jobalaryna saılaýshylardyń talap-tilegi, muń-muqtajy, El Prezıdentiniń tapsyrmalary arqaý boldy.
Bul rette Zańsyz alynǵan aktıvterdi qaıtarý týraly zańnyń qabyldanýy –áleýmettik ádildik izdegen jurtshylyq talabyna laıyqty jaýap.
Ol týraly Prezıdenttiń saılaýaldy baǵdarlamasynda aıtylǵan.
Bizdiń partııalardyń saılaýaldy baǵdarlamalaryna da engizildi.
Atalǵan máselege osy sessııada núkte qoıyldy.
Bul zań – zańsyz alynǵan aktıvterdi qaıtarýdyń jańa quqyqtyq tetikterin qalyptastyrdy.
Qujatta sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestegi jańa halyqaralyq úrdister eskerildi.
Eshkim de zańsyz áreketi úshin jaýapkershilikten qashyp qutyla almaıdy.
***
Sondaı-aq qoǵamda jáne sarapshylar arasynda Suıytylǵan gaz aınalymyn retteý jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy máseleleri jan-jaqty talqylanǵanyn bilesizder.
Memleket basshysy osy máseleni sheshý úshin naqty tapsyrma berdi.
Osy oraıda depýtattar arnaıy zań ázirledi.
Zańda gazdy zaýyttan tutynýshyǵa deıin jetkizýdiń ashyq júıesi jasalady.
Kóppáterli turǵyn úılerdi basqarýdaǵy kemshilikter joıyldy.
Endi, jańa zań boıynsha, basqarý nysanyn turǵyndardyń ózi tańdaı alady: KSK-ny qaldyra ma, OSI-di tańdaı ma – ony ózderi sheshedi.
***
Depýtattar onlaın-platformalar jáne onlaın-jarnama máseleleri jónindegi zańǵa da bastamashylyq etti.
Prezıdent osy salany quqyqtyq turǵydan retteý qajettigi týraly óz joldaýynda aıtqan edi.
Zań jobasy qoǵamda qyzý talqylandy.
Sondyqtan onda úkimettik emes uıymdardyń, sarapshylar qoǵamdastyǵynyń, áleýmettik jelini paıdalanýshylardyń pikiri barynsha eskerildi.
***
Osy sessııada kásiptik biliktilik týraly zańmen jumys aıaqtaldy.
Zań Ulttyq biliktilik júıesiniń barlyq elementterin retteıdi.
Máselen, kásiptik biliktilikti dáleldeý arqyly túrli qyzmetpen aınalysýǵa múmkindik beredi.
***
Elektr samokattar qoldanysy qoǵamda úlken máselege aınalyp otyr.
Olardyń júrisin retteý jónindegi túzetýler Parlamentte keń talqylandy.
Eń bastysy, depýtattar qabyldaǵan zań jaıaý júrginshilerdiń de, samokat júrgizýshileriniń de qaýipsizdigin qamtamasyz etedi.
***
Sonymen birge burynǵy Semeı ıadrolyq polıgony aýmaǵyn zertteý men qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselesi kópten sheshimin tappaı kele jatqan túıtkildi jaıttyń biri edi.
Búginde bul másele zańnamalyq deńgeıde sheshimin tapty.
Zań normalary polıgonnyń aýmaǵyn qaýipsiz kúıge keltirip, halyqty radıasııadan qorǵaýǵa jol ashady.
***
Sondaı-aq Memleket basshysynyń «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasy aıasynda Májilistiń ókilettigi, baqylaýshylyq fýnksııasy kúsheıtildi.
Prezıdent aıtqandaı, biz bıýdjettiń atqarylýy barysyn, árbir tıynnyń jumsalýyn qatań qadaǵalaýymyz qajet.
Osyǵan oraı Joǵary aýdıtorlyq palatanyń esebin tyńdadyq.
Onda halyqty tolǵandyratyn eń ózekti taqyryp – jylýmen qamtý máselesi kóterildi.
Qoǵamdy, depýtattardy jylý ortalyqtarynyń qysqy maýsymǵa daıyndyǵy alańdatyp otyr.
Osy jóninde biraz synı pikirler aıtyldy.
Nátıjesinde Úkimet pen Joǵary aýdıtorlyq palataǵa tıisti usynymdar joldandy.
***
Palatanyń kelesi esebi memlekettik qaryz taqyrybyna arnalady.
Ony aldaǵy sessııada tyńdaımyz.
***
Sonymen qatar depýtattar halyqaralyq sharttar men kelisimderdiń otandyq bazasyn qalyptastyrýǵa basa mán berdi.
Parlament 11 halyqaralyq shart pen memleketaralyq kelisimdi ratıfıkasııalady.
***
Zań shyǵarý salasyndaǵy bizdiń barlyq jumysymyz qoǵam úshin ashyq ekenin erekshe atap ótkim keledi.
Osy sessııada, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, Parlamenttiń qos palatasy jalpy otyrystardy «Habar 24» telearnasynda tikeleı efırde kórsetýge kóshti.
Sondaı-aq Májilistiń jalpy otyrysy «Jibek joly» telearnasynan kórsetilip keledi.
Bul bastamany jurtshylyq jaqsy qabyldap jatyr.
***
О́zekti taqyryptar tek jalpy otyrysta ǵana emes, «dóńgelek ústelderde», komıtetterdiń kóshpeli otyrystarynda da talqylandy.
Atap aıtqanda:
- shaǵyn mektepter jaıy; mektepke deıingi jáne orta bilim berý mekemelerindegi qaýipsizdik júıesiniń ahýaly;
- ekologııa, energetıka jáne ónerkásip salalaryndaǵy qaýipsizdik;
- azamattardyń tólem qabiletin qalpyna keltirý, olardyń bankrottyǵy;
- aýyldy, aýyldyq jerlerdegi áleýmettik-ınjenerlik ınfraqurylymdy damytý; kókónis sharýashylyǵy jáne sýarmaly eginshilik; «Aýyl el besigi» jobasyn iske asyrý, t.b.
Buǵan qosa, depýtattar másele týyndaǵan jerlerge jedel jetip, oryn alǵan oqıǵalardyń bel ortasynda halyqpen birge boldy.
***
Qoǵamdaǵy ózekti máseleler depýtattyq saýaldar arqyly da kóterilip keledi.
Qos palata depýtattary memlekettik organdarǵa 306 depýtattyq saýal joldady.
Onyń árqaısysynda eldegi túıtkildi jaıttar qozǵaldy.
Ár óńirdiń, ár adamnyń, ár otbasynyń turmysyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan mańyzdy máseleler kóterildi.
***
Sonymen qatar depýtattardyń atyna turaqty túrde azamattardan ótinishter kelip túsýde.
Osy sessııanyń ózinde halyq qalaýlylarynyń atyna shamamen 7 myńǵa jýyq hat keldi.
Tipti aramyzda bir óziniń atyna júzdegen hat kelgen depýtattar da bar.
Sondaı-aq depýtattar osy sessııada Májilis janyndaǵy Qoǵamdyq qabyldaýda 800-den astam adammen júzdesip, birqatar másele sol jerde sheshimin tapty.
***
Parlament janynan qurylǵan dıalog alańdary da jemisti jumys atqarýda.
Endi halyqty tolǵandyratyn barlyq zań jobalary Qoǵamdyq palata otyrystaryndatáýelsiz sarapshylarmen, jurtshylyq ókilderimen aldyn ala talqylanyp, «nóldik» oqylymnan ótedi.
«Jas sarapshylar klýby» men «Taldaý mektebi» jas mamandarǵa zań shyǵarý prosesine aralasýǵa múmkindik berdi.
Sondaı-aq «Ulttyq múdde» jobasy parlamentarıılerdi, zııaly qaýym men sarapshylar qoǵamdastyǵyn biriktiretin alańǵa aınaldy.
***
Parlament qabyrǵasynda Qazaqstannyń ornyqty damýy salasyndaǵy maqsattardyń iske asyrylýy jónindegi parlamenttik komıssııa quryldy.
***
Sonymen qatar Memleket basshysynyń bastamasymen jasaqtalǵan «Bir el – bir múdde» depýtattyq toby jumysyn bastady.
Bul toptyń negizgi maqsaty – ult birligin nyǵaıtý.
Budan bólek, taıaýda «Inklıýzıvti Parlament» depýtattyq toby óz mindetin atqarýǵa kirisetin bolady.
***
Taǵy bir mańyzdy baǵyt – Parlamenttik dıplomatııany damytý.
Bul salada 100-den astam eldiń parlamentterimen yntymaqtastyq toptar quryldy.
Depýtattar TúrkPA, TMD, Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymy jáne Eýropadaǵy qaýipsizdik pen yntymaqtastyq uıymy Parlamenttik Assambleıalary, Parlamentaralyq Odaq jáne Eýropalyq Parlament is-sharalaryna qatysty.
Belgııa, Grýzııa, Qyrǵyzstan, Lıtva, Mońǵolııa, Tájikstan jáne Túrikmenstan parlamenttik delegasııalary Qazaqstanǵa keldi.
Budan bólek, jýyrda Qazaqstannyń tóraǵalyq etýimen Ortalyq Azııa elderi áıelderiniń dıalogy forýmyn ótkizdik.
***
Sessııa barysynda Úkimetpen qoıan-qoltyq jumys atqarylǵanyn atap ótken jón.
5 úkimet saǵaty ótkizildi.
Úkimet músheleri ǵylym salasyndaǵy, agroónerkásiptik keshendegi, óńirlik standarttar, ınvestısııalyq klımat jáne basqa da salalardaǵy ahýal týraly baıandady.
Osyndaı konstrýktıvti yntymaqtastyq kelesi sessııada jalǵasyn tabady dep senemiz.
***
Sonymen qatar Úkimetpen birlese jumys isteý kezindegi keıbir máselelerge de toqtalyp ótkim keledi.
Birinshiden, Úkimettiń zańǵa bastamashy bolý jumysy tıisti deńgeıde atqarylmaı otyr.
Qoǵamda shuǵyl sheshimin kútip otyrǵan túıtkildi másele kóp ekenin bilesizder.
Olar, birinshi kezekte, zańnamalyq turǵydan sheshýdi qajet etedi.
О́kinishke qaraı, bul jaıttarǵa Úkimet der kezinde kóńil aýdaryp, qajetti zań jobalaryn Májiliske ýaqtyly usynbaı otyr.
Sondyqtan depýtattar osy ótkir máselelerdi sheshýdi jedel túrde óz qolyna alyp, tıisti zań jobalaryna bastamashy bolýǵa májbúr.
Osy oraıda Úkimetke belsendilikti arttyryp, kelesi sessııaǵa naqty ári qoǵamǵa qajet zań jobalaryn ázirleýdi jáne Parlamentke engizýdi tezdetýge tıis.
Ekinshiden, depýtattardyń túzetýleri men tolyqtyrýlaryna Úkimet qorytyndysyn qaraý merzimi tym uzaq.
Belgilengen tártip bar.
Biraq ol tártip kóp jaǵdaıda saqtalmaı otyr.
Sonyń saldarynan keıbir zań jobalarynyń qabyldanýy kidirip tur.
Sondyqtan Úkimetke qorytyndylardy kelisý rásimin qaıta qaraý kerek dep sanaımyz.
Biz jumysymyzdy jańa bastadyq.
Aldaǵy ýaqytta memlekettik organdar depýtattardyń bastamalaryn qaraǵan kezde vedomstvolyq múddemen shektelmeýge tıis.
Úshinshiden, jalpy otyrystarǵa, jumys toptaryna keletin memlekettik organdar basshylarynyń daıyndyǵy tómen.
Jaýaptarynyń sapasy syn kótermeıdi.
Bul depýtattyq saýaldarǵa beriletin jaýaptarǵa da qatysty.
Biz depýtattyq saýaldarda halyqty tolǵandyratyn ózekti máseleler kóterip, saılaýshylardyń tilegi men amanatyn jetkizemiz.
О́kinishke qaraı, bizge tolyq jaýaptyń ornyna jalpylama, syrǵytpa jaýaptar ǵana keledi.
Eger bul jaǵdaı jalǵasa berse, bolashaqta depýtattyq saýalǵa aýyzsha jaýap berý úshin biz Úkimet múshelerin arnaıy shaqyrtýǵa májbúr bolamyz.
Bul bizdiń reglamentte qarastyrylǵan.
Qurmetti depýtattar!
Biz osy sessııada zań shyǵarý jumysyna erekshe qarqyn berdik.
Sol qarqyndy aldaǵy ýaqytta da saqtaýdyń mańyzy zor.
Parlamentarııler kelesi sessııada saılaýshylardyń ózekti máselelerin sheshýge, Prezıdenttiń saılaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrýǵa erekshe ekpin berýge tıis.
Biz Ulttyq qordan balalarǵa bólinetin tólemder máselesi jónindegi zań jobasymen jumysty jalǵastyratyn bolamyz.
Bul – Prezıdenttiń aýqymdy reformalary aıasyndaǵy negizgi bastamasynyń biri.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Salyq, Bıýdjet, Sý, Qala qurylysy kodeksterimen, Memlekettik satyp alý, Ǵylym jáne tehnologııalyq saıasat týraly zań jobalarymen jumys isteý mindeti aldymyzda tur.
***
Kelesi aptadan bastap bárimiz óńirlerge shyǵamyz.
Sol kezde qaralatyn zańdar boıynsha halyqpen tereńirek pikir almasý, jurtshylyqtyń oıyn bilý mańyzdy.
Parlament zańdardy halyq úshin jáne halyqpen birge jazady.
Bul – bizdiń basty ustanymymyz.
Qurmetti birlesken otyrysqa qatysýshylar!
Biz segizinshi saılanǵan Parlamenttiń birinshi sessııasyn aıaqtap otyrmyz.
Osyǵan baılanysty, depýtattarǵa, Premer-mınıstrge, Úkimet múshelerine, barlyq áriptesterime birlese atqarǵan jumysy úshin alǵys bildiremin.
Sondaı-aq jumysty kásibı deńgeıde uıymdastyrǵany úshin eki Palata apparattarynyń qyzmetkerlerine de depýtattyq korpýs atynan rahmet aıtqym keledi.
Zań shyǵarý prosesine nemquraıdy qaramaıtyn qoǵam belsendilerine jáne jalpy sarapshylar qoǵamdastyǵyna rızashylyǵymdy bildirgim keledi.
Sonymen qatar jumysymyzdy joǵary deńgeıde jarııalap júrgen buqaralyq aqparat quraldary ókilderine de alǵys aıtamyz.
Sózimdi qorytyndylaı kele, el ıgiligi jolyndaǵy jaýapty iste barshańyzǵa tabys tileımin!
