Iá, Arqa tórinde boı kótergen arý Astana ýaqyt-aǵzam ajaryna belgi salǵan sanaýly jyldyń ishinde-aq saıası-ekonomıkalyq baǵyttyń barometri ǵana emes, ónerimiz ben mádenıetimizge uıytqy bolar ultymyzdyń shyn mánindegi rýhanı ómiriniń aınasyna da aınalyp úlgerdi. Jer jahannyń nazaryn ózine buryp, jyl saıyn emes, aı saıyn, tipti kún saıyn qanatyn keńge jaıyp, qulpyryp, jaınap, el egemendigimen birge eńsesin tiktep, erke Esilmen egiz jasasqan bas qalamyzdyń baıandy tarıhy talaı ıgi bastamalar men ulaǵatty oqıǵalardyń sebepshisi hám dánekershisi bolyp keledi.
Bas qala dese, búginde eń birinshi oıǵa oralatyn orynnyń biri – «Astana Opera» teatry. Bıyl tarıhyna 10 jyl toltyryp otyrǵan bekzat óner besigi shyn máninde Astanamyzdyń altyn tájindeı. 2003 jyly ashylǵan Ortalyq Azııadaǵy eń iri teatr álemdik sáýlettiń úzdik dástúrlerin eskere otyryp salynǵan arhıtektýralyq ta, mazmundyq ta turǵydan talǵampazdyqtyń tamasha úlgisin pash etedi. Ásem ǵımaratta talantty oryndaýshylardyń pármenimen ómirge kelgen týyndylar álemniń túkpir-túkpirin moıyndatyp, Astana ǵana emes, kúlli Qazaqstannyń ataǵyn jahanǵa máshhúr etip keledi. Ulttyq jaýharlardan bastap álemdik klassıkaǵa deıin repertýaryn túrlendirgen úzdik týyndylar – klassıkalyq qoıylymdardyń qundylyǵyn qaryshtatqan ónerdiń tamasha tabysy. Sondyqtan bolsa kerek, bas qalaǵa joly túsken týrıster men sheteldik qonaqtardyń «Astana Operaǵa» soqpaı ketetini sırek. «Astana Operany» bas shahardyń mádenı brendi desek, tıtteı de artyq baǵalaǵandyǵymyz emes.
«Astana Operamen» egiz jasasyp kele jatqan «Astana Balet» teatrynyń da bıyl 10 jyldyq mereıtoıy. Basqala toıymen tuspa-tus kelgen sulýlyq saraıynyń mereıtoılyq maýsymy hám shyǵarmashylyq jetistikteri – elorda mádenıetiniń mereıi.
«Astana Balet» teatry 2012 jyly qurylyp, alǵashqy qoıylymy 2013 jyldyń shilde aıynda kórermenimen qaýyshty. Teatrdyń túrli janrdaǵy repertýary álemdik jáne otandyq shedevrlermen, biregeı horeografııalyq qoıylymdarmen únemi tolysyp otyrady. Al ujym óner kórsetetin negizgi alań – «Astana Balet» teatry 2016 jyldyń jeltoqsan aıynda ashyldy. Zamanaýı jabdyqtalǵan tehnıka men úzdik úlgidegi sahna, 783 oryndyq kórermen zaly halyqtyń bekzat ónerden rýhanı lázzat alýyna qaltqysyz qyzmet etýde.
Álemdik arhıtektýranyń ozyq tájirıbelerine súıene otyryp salynǵan teatrda sahnany transformasııalaý úshin jyljymaly jáne kóterip-túsirý mehanıkasynyń sońǵy úlgileri qoldanylady. Al jaryq berý kesheninde dástúrli teatrlyq qondyrǵy júıelerimen qatar, osy saladaǵy sońǵy ınnovasııalyq jańalyqtar qoldanylǵan. Bir aýyz sózben túıindegende, «Astana Balet» teatrynyń sahnasy rejısserler men ssenograftarǵa zor múmkindik berip, batyl ári biregeı ıdeıalaryn júzege asyrýyna jarqyn jol ashyp berdi.
Elordada boı kóterip, eki jyl buryn zamanaýı jabdyqtalǵan sý jańa teatrda kezekti maýsymynyń shymyldyǵyn túrgen Q.Qýanyshbaev atyndaǵy akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatrynyń da bas shahar mádenıetiniń kemeldenýine sińirip jatqan eńbegi eren.
Astananyń tórinen oryn alyp, qala sulýlyǵyna sulýlyq ústegen ǵımarattyń jalpy aýdany – 28 myń sharshy metr. Munda 645 oryndyq úlken zal, 202 oryndyq kameralyq zal, art-galereıa, meıramhana, saltanatty kezdesýler zaly ornalasqan. Búginde teatr basshylyǵy da jas mamandarmen tolyǵyp, teatr dırektory laýazymyna Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, bilikti menedjer Aıbolat Jaýdyr, teatrdyń kórkemdik jetekshisi jaýapty qyzmetine, akter, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Qýandyq Qystyqbaev taǵaıyndaldy.
Kúni keshe ǵana maýsym jabar premerasyn tabysty ótkizgen teatr ujymynyń «Joshy han» qoıylymyn Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev arnaıy kelip tamashalady. Talantty trýppa ónerine tánti bolǵan Prezıdent: «О́te keremet qoıylym boldy. Shyn máninde, pesanyń taqyryby óte mańyzdy, ózekti. Mundaı týyndylar halqymyz úshin qajet dep oılaımyn. Pesanyń tili, mátini óte jaqsy jazylǵan. Ártisterdiń bári jaqsy oınady. Sheberligi myqty eken. Bizdiń tarıhymyzdy, tarıhı qundylyqtarymyzdy qazirgi tańda halyq arasynda keńirek dáripteýimiz kerek. Keıbireýler qazaqtardyń óz tarıhy, memleketi, eli bolmaǵan degen sózder aıtyp júr. Ol – bizdiń tarıhymyzdy burmalaý. О́nerlerińiz qashanda tabysty bolsyn, dep shyǵarmashylyq ujymǵa rızashylyǵyn bildirip, óner ordasyna ulttyq mártebe berý jóninde sheshim qabyldaǵan bolatyn. Ulttyq ónerdi órge súırep júrgen teatrdyń ulttyq mártebege ıe bolýy – qala kúni qarsańynda ujymǵa jasalǵan tamasha tartý bolǵany sózsiz.
Bas qala týdyrǵan ónerdiń taǵy bir jaýhary – Astana qalasy ákimdiginiń Jastar teatry. Osydan týra 16 jyl buryn boı kótergen jasampaz teatrdyń taǵylymdy tarıhyn elorda taǵdyrymen teń órýimiz tegin emes. 2007 jyldyń 5 shildesinde tuńǵysh ret Sh.Aıtmatov pen Á.Kekilbaevtyń shyǵarmalarynyń jelisi boıynsha jasalǵan «Shyńǵyshan» spektaklimen shymyldyq túrgen teatrdyń táı-táı basyp, búginge deıin jetken shyǵarmashylyq jetistigi men óneriniń ómirsheń órisi Astanamen birge damyp, dańǵyldanyp keledi. Saryarqanyń tórinde jańashyl baǵyttaǵy Jastar teatrynyń boı kóterýi elorda halqyn mol rýhanı qundylyqtarmen sýsyndatyp qana qoımaı, elimizdiń bas shaharynda jetilip kele jatqan jastardyń dúnıetanymy men paıym-parasatyn damytyp, jetkinshekterdiń mádenı-estetıkalyq talǵamyn qalyptastyrý jolynda da zor septigin tıgizdi. Zamannyń damý barysy men baǵytyna qaraı, jasóspirimderdiń kórkemdik tanymynyń keńeıip, júrekterin ulttyq tárbıemen sýsyndatýdaǵy Jastar teatrynyń sońǵy 16 jyl kóleminde sińirgen eńbegi eresen.
Jastar teatrynyń ókshesin basyp, bas qalanyń rýhanı ómirin kemeldendirýge qyzmet etý baǵytynda ashylǵan «Astana mıýzıkl», Á. Mámbetov atyndaǵy drama jáne komedııa teatry men Jas kórermenderdiń mýzykalyq teatry da talǵam údesinen shyǵyp, az ǵana ýaqyttyń ishinde Astananyń mádenı ómiriniń barometirine aınalyp úlgergenine ýaqyt-aǵzam kýá. Atalǵan teatrlar repertýarynda júrip jatqan «Abaı», «Birjan-Sara», «Qyz Jibek», «Aıman-Sholpan», «Revızor», «Asaýǵa tusaý», «Romeo-Jýletta», «Gamlet», «Gaýhartas», «Ǵasyrdan da uzaq kún», «Borandy beket» syndy san janr men otandyq hám ǵalamdyq dramatýrgter shyǵarmashylyǵyn sátti sóıletken qoıylymdar elorda qonaqtary men qala turǵyndarynyń rýhanı kemeldenýine qaltqysyz qyzmet etip, talǵamyn qalyptastyrýǵa zor eńbegin sińirip keledi. Bul da bolsa bas qalamyzdyń shırek ǵasyr ishinde júzege asyrǵan sátti saıası sheshimderi men tabysty jobalarynyń jarqyn mysaly. Bas qala tórinde boı kótergen eńseli teatrlar – Arqanyń aıshyqty ajary!
