Bul rette Memleket basshysy: «Partııanyń memlekettik apparatqa kirigýine múldem jol bermegen jón. Saıasattaǵy monopolııa túrli áleýmettik keseldi týyndatatyny jáne memleketti daǵdarysqa ushyratatyny anyq. Saıası ústemdikke barynsha shekteý qoıý qajet.
Prezıdent óziniń ókilettigin atqarý kezeńinde partııaǵa músheligin toqtata turýǵa mindetti ekenin zań júzinde resimdeýdi usynamyn. Bul norma saıası básekeni arttyryp, barlyq partııanyń damýyna birdeı jaǵdaı jasaıdy. Osylaısha, biz elimizdiń bolashaqtaǵy kóshbasshylaryn negizgi saıası ınstıtýttardy ózine baǵyndyryp alýǵa qumar bolýdan saqtaımyz.
Dál sol sııaqty, Ortalyq saılaý komıssııasynyń, Esep komıteti men Konstıtýsııalyq keńestiń tóraǵalary jáne músheleri mindetti túrde partııadan shyǵýy kerek degen normany da zańnamaǵa engizgen jón.
Barlyq ókilettikti bir qolǵa shoǵyrlandyrǵan ortalyqtaǵy jaǵdaı aımaqtarda da qaıtalanatynyn kórip otyrmyz. Sol sebepti ákimder men olardyń orynbasarlaryna partııa fılıaldarynda da laýazym ıelenýge zań júzinde tyıym salý kerek. Mundaı sheshimder kóppolıýsti partııalyq júıe qalyptastyrýǵa múmkindik beredi», degen edi. Sózin isimen qýattaǵan Prezıdent «Amanat» partııasynyń ótken jylǵy 26 sáýirde bolǵan kezekten tys XXIII sezinde osy saıası uıymnyń tóraǵasy retinde ókilettigin toqtatyp qana qoımaı, odan shyǵý týraly sheshim qabyldaǵanyn málimdedi. Sodan keıin óńirlerdiń ákimderi de atalǵan partııa fılıaldarynyń tóraǵalyǵynan bosatyldy. Biraq, olar «Amanat» partııasyna músheligin saqtap qaldy. Munyń ózi qoǵamda «Bul qalaı?» degen saýal týyndatyp otyr. Onyń ústine bıylǵy jyly Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń bir mandatty okrýgter boıynsha ótken saılaýy barysynda keı óńirde «Amanat» partııasy usynǵan kandıdattarǵa jergilikti ákimder ákimshilik resýrstar arqyly qoldaý bildirmeı me degen pikirler aıtylǵany málim.
Shyntýaıtynda, qazir «Eger ákimder partııadan shyqsa, onda «Amanat»-tyń fılıaldary olarǵa qalaı yqpal etedi?» degen oryndy saýal da týyndap tur. Ákimderdiń bıleýshi partııa quramynan shyǵarylmaýynyń basty sebebi, mine, osy máselede jatqan sııaqty. Bizdiń oıymyzsha, «ógizdi de óltirmeıtin, arbany da syndyrmaıtyn» ońtaıly joldy izdestirmeı bolmaıdy. Bul úshin budan jıyrma jyldan astam ýaqyt buryn, naqty aıtsaq, 2002 jylǵy 15 shildede qabyldanǵan «Saıası partııalar týraly» Zańdy qaıta qarap, ony qazirgi zaman talabyna saı jetildirý qajet. О́ıtkeni, atalǵan zańnyń talaptary men búginde qalyptasqan saıası ómir shyndyǵy úılespeıtin jaılar bar.
Máselen, «Saıası partııalar týraly» Zańnyń 4-babynyń 2-tarmaǵynda: «Memlekettiń saıası partııalardyń isterine jáne saıası partııalardyń memleket isterine zańsyz aralasýyna jol berilmeıdi. Saıası partııalarǵa memlekettik organdardyń fýnksııalaryn júkteýge de jol berilmeıdi», dep kórsetilgen. Buǵan qosa, osy baptyń 5-tarmaǵynda: «Memlekettik qyzmetshiler laýazymdyq mindetterin atqarý kezinde Qazaqstan Respýblıkasy zańdarynyń talaptaryn basshylyqqa alady jáne saıası partııalar men olardyń organdarynyń sheshimderimen baılanysty bolmaıdy», delingen. Munyń ózi atalǵan zańnyń elimizde majorıtarlyq (bir mandatty okrýgter boıynsha) saılaý júıesi ǵana bolǵan kezde qabyldanyp, onda keıinirek paıda bolǵan praporsııalyq (partııalyq tizimder boıynsha) saılaý júıesiniń erekshelikteri jete eskerilmeı qalǵandyǵyn aıǵaqtap tur. О́ıtkeni, osy zańda «Bıleýshi partııa» degen uǵym múldem qarastyrylmaǵan. Is júzinde burynǵy «Nur Otan» – búgingi «Amanat» ózin bıleýshi partııa dep sanap, onyń Ortalyq apparaty janyndaǵy partııalyq komıssııalar partııa qataryndaǵy mınıstrler men ákimderdi jáne olardyń orynbasarlaryn ártúrli ózekti máseleler boıynsha júıeli túrde «kilemge shaqyryp», atqaryp otyrǵan jumystaryna baǵa berip, oryndalýy mindetti sheshimder qabyldap kele jatqany belgili. Bıleýshi partııanyń óńirlik fılıaldary da osy úlgimen jergilikti memlekettik organdardyń partııaǵa múshe-basshylarynyń máselelerin «maıshammen» qarap, olarǵa mindet júkteýmen úzbeı aınalysyp keledi. Al eger joǵary laýazymdy sheneýnikterdiń bári birdeı bıleýshi partııa qatarynan shyǵatyn bolsa, onda Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattarda kópshilik daýysqa ıe bolyp otyrǵan «Amanat»-tyń olarǵa tıisti talap qoıatyn zańdy tetigi joq.
Demek, «Saıası partııalar týraly» eskirgen zańdy qaıta qarap, oǵan «Bıleýshi partııa» uǵymyn engizý jáne Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattar saılaýynda jeńiske jetip, depýtattyq mandattardyń kópshiligine ıe bolǵan partııanyń quqyqtaryn keńeıtý, sonyń ishinde atqarýshy bılik organdaryna yqpal etý tetigin qarastyrý kerek. Sonda ǵana qoldanystaǵy zańnamaǵa barlyq deńgeıdegi ákimderdiń saıası partııada bolmaýy týraly ózgeris engizip, olardyń saılaý naýqanyna zańsyz aralasýy sııaqty keleńsizdiktiń aldyn alýǵa múmkindik týady dep bilemiz. Munyń ózi Memleket basshysy aıtqandaı, saıasattaǵy monopolııany shektep, qoǵamdy odan ári demokratııalandyrý jolyndaǵy taǵy bir qadam, ilgerileý bolary daýsyz. Ádiletti Qazaqstan ornatý talaby da osy.
