Reseıge aýyr zardap tıgizýge baǵyttalǵan sanksııalar bizdegi kóliktik problemalardy da qozdata túskendeı. Osyǵan deıin Reseı basty saýda seriktesimiz bolyp kelgen edi. Tıisinshe, teńizge tike shyǵar joly joq elimiz óziniń eksporttyq marshrýttaryn osy soltústiktegi kórshi arqyly júzege asyrdy. Bir ǵana Kaspıı qubyr konsorsıýmy arqyly otandyq munaıdyń 80 paıyzdan astamy əlem naryǵyna shyǵady. Odan bólek, reseılik temirjoldar men teńiz ınfraqurylymdary qanshama?! PwC CEO Survey 26-jahandyq jobasy aıasynda júrgizilgen iri kompanııalar basshylary arasyndaǵy saýaldamada CEO-lar geosaıası túıtkildiń otandyq naryqtaǵy saýda-sattyq pen jetkizilimderge qalaı əser etetinin talqylaıdy. Kəsiporyn basshylary geosaıası təýekelden týyndaǵan qıyndyqtyń betin qaıtarý boıynsha túrli strategııa əzirleı bastady. Qazirdiń ózinde otandyq kəsipkerlerdiń 81 paıyzy qalyptasqan naryqtaǵy qyzmetin ózgertip nemese jańa naryq izdeı bastaǵan. Muny men qatar jetkizý tizbekterin de ózgertýge kúsh salyp jatyr. Birqatar bıznesmen óz ónimderi men qyzmetterin ərtaraptandyrýǵa kóshken. Birneshe halyqaralyq kompanııa Reseıdegi qyzmetin toqtatyp, bıznesin Qazaqstanǵa relokasııalaýdyń joldaryn izdestirip jatyr.
«Soǵysqa deıin biz Reseıdegi jobalardy keńinen zerttedik, alaıda ınvestısııalaýdy bastamaǵan edik. Qazir Reseıde jobany júzege asyrý múlde múmkin emes. Reseılik naryq biz úshin túsinikti edi, qalaı baǵdar jasap, qaıtip damıtynymyzdy bildik. Əzirge baqylap otyrmyz jəne Qazaqstanda jumys isteýge kúsh salamyz. Jetkizý tizbekteriniń qaıta rettelýi bizge qatty əser etpe di, biraq kóptegen kompanııa úshin mańyzdy ekeni túsinikti. Biz məselen, ónimderimizdi ishinara qaıta baǵyttadyq. Buryn Eýropaǵa tasymaldaıtynbyz, qazir – Qytaıǵa. О́ıtkeni eýropalyq baǵyt əri uzaryp, əri qymbattap ketti. Əlbette, bizdiń ónimderimiz aıtarlyqtaı qymbat, sol sebepti bizge sonshalyqty zııan keltirmeıdi, degenmen mundaı problemanyń bar ekeni ras», deıdi Caravan Resources basshysy Marat Seıitqulov.
Al Home Credit Bank óz qyzmetkerleriniń relokasııasyn jaqyn arada júzege asyrmaqshy.
«Jumys kúshimizdi relokasııalaýdy qarastyramyz, biraq bir jaqqa kóshirý turǵysynan emes. Biz qyzmetkerlerimizdiń əlemniń kez kelgen núktesinen jumys isteýine múmkindik beremiz. Bul əriptestiktiń eń tamasha nusqasy emes, ərıne, túrli shekteý bar – ol tərtipke jəne naqty qoıylǵan mindetterdi oryndaýǵa qatysty. Biraq bir jaǵynan jańa múmkindikter de ashady. Adamdardyń ornalasqan jeriniń ıkemdiligi biz úshin mańyzdy. Qańtar oqıǵasy kezinde adamdarymyzdyń 90 paıyzyn oblystyq ınfraqurylym boıynsha óńirlerden call-ortalyqtarǵa qostyq. Kóbi osy formatta jumys isteýdi əli jalǵastyryp jatyr jəne muny təp-təýir iske asyrýda. Bastapqyda motıvasııa turǵysynan qıyndyq bolǵan, alaıda bul modeldi basqarýdy da sətti eńserdik. О́nimder men qyzmetterdi ərtaraptandyrýdy josparlap otyrmyz. Shaǵyn bıznes baǵytynda anyq jyljyp kelemiz, bizdiń bólshek saýda baǵdarymyzben túıisken jerde ilespe múmkindikter bar, sonymen qatar tranzaksııalyq bızneske de shyndap kirisemiz. Orta jəne uzaq merzimdi pers pektıvada monolaıner bolýdy, tek tutynýshylyq nesıeleý boıynsha jumys isteýdi josparlamaımyz, meılinshe keńeıe túsýdi qarastyramyz», deıdi bank basshysy Kırıll Bachvarov.
IT-sheshimder men servısterdiń jahandyq jetkizýshisi Noventiq kompanııasynyń basshysy Anna Dıý Reseıdegi derekterdi óńdeý ortalyǵyn Qazaqstanǵa aýystyrdyq deıdi.
«Sondaı-aq sanksııaǵa baılanysty jetkizý tizbekterin de túzetemiz. Osyǵan deıin búkil bıznes-úderisi bir shańyraqtyń astynda jumys istep keldi, mysaly logıstıkany aıtýǵa bolady. Biz Reseıdegi logıstıkalyq kompanııamyz arqyly Qazaqstanda jumys istedik. Reseı sanksııaǵa ushyra ǵannan keıin jetkizýdiń basqa arna laryn uıymdastyrýǵa týra keldi», deıdi Anna Dıý.
Noventiq-tiń Reseıdegi bıznesi satylǵan nan keıin uıymnyń halyqara lyq bızneste jumys isteıtin birneshe múshesine ózge elderge kóshýdi usynǵan. Sonda ǵana olarda jumysyn saqtap qala tyn jəne əlemdik uıymda əri qaraı qyzmet ete alatyn múmkindik saqtalady. Endi olar kıberqaýipsizdik pen derekterdiń qupııalylyǵyn kúsheıtýge baǵyttalǵan ınvestısııany arttyrmaqshy. Əlemdik farmasevtıkalyq naryqtaǵy iri kompanııa sanalatyn germanııalyq Stada-nyń (Standardarzneimittel die Deutscher Apotheke – «nemis aptekalarynyń standart preparattary») Eýrazııa óńirindegi vıse-prezıdenti Armınas Masevıchýstiń aıtýynsha, Reseıde eki zaýyt jumys isteıdi jəne bular – kósh ilgeri pozısııada.
«Kóptegen kompanııa sııaqty geosaıası jaǵdaıǵa baılanysty biz de ınvestısııany qysqartýǵa məjbúr boldyq. Alaıda men qandaı da bir farmasevtıkalyq kompanııanyń naryqtan ketkenin baıqamadym. Reseıdegi ınvestısııanyń qysqarýy óndiris modernızasııasynyń jəne damýynyń toqtap qalýyna əkeldi. О́ıtkeni mundaı jaǵdaıda ınvestısııa jasaýdyń təýekeli joǵary. Bir jaǵynan biz Ýkraınadaǵy jumysymyzdy da jalǵastyryp jatyrmyz. Jańa təýelsiz Eýrazııa óńiri aıasyndaǵy ózimiz jumys isteıtin barlyq elde zańdyq jəne kommersııalyq qurylymdardy qurdyq. Bizdiń terrıtorııamyz – Eýropadan Mońǵolııaǵa deıin – Mońǵolııa, Ortalyq Azııa, Kavkaz-Əzerbaıjan, Grýzııa men Armenııa, Moldova men Belarýs. Ərıne, əskerı qaqtyǵys Eýrazııa óńirindegi Stada-nyń bıznes-modeline əserin tıgizdi. Biraq munyń jaqsy jaǵy da bar ekenin aıta ketkim keledi», deıdi ol.
Geosaıası shıelenis saldaryn sezingen kəsiporynnyń biri – Sanofi halyqaralyq fransýz farmasevtıkalyq kompanııasy. Kompanııanyń elimizdegi ókildiginiń basshysy Qýanysh Ospanovtyń aıtýynsha, qazir basshylyq jetkizý tizbekterine túzetý engizgen. Sonyń nətıjesinde, Reseıdi aınalyp ótetin eki baǵyt qarastyrylyp otyr eken.
«Jumys kúshiniń relokasııasy júzege asty, burynnan jumys istegen naryqtarda ózgerister jasadyq jəne jańa naryqtarǵa shyǵýdy qarastyryp jatyrmyz. Biz belgili bir naryqtardan ketemiz, bıznesti tapsyramyz. Jańa naryq tarǵa shyǵý jaǵyna keletin bolsaq, bul rette top-baǵyttardy kózdeımiz, mysaly, Amerıka. Qazir jańa bıznesti satyp alý úderisindemiz. Sanofi retinde keı elderden ketemiz. Preparattar bolady, óıtkeni bizdiń maqsatymyz – ónimderimizdiń naýqastar ıgili gine qyzmet etýi. Endigi rette aıtarlyq taı iri naryqtarǵa ornyǵýdy kózdep otyrmyz. Qazaqstandyq keńse TMD óńirine jumys istedi jəne biz bıyl bul jaq tan ketemiz. Bıznesti Stada kompa nııa syna beremiz, ol osy óńirde Sanofi múd desin qorǵaıdy. Bul týraly qyzmetkerlerimizge habarladyq», deıdi kompanııa basshysy.
Jantalasa jańa marshrýt izdep jatqan kompanııanyń biri – Forte Bank.
«Baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi qosa alǵanda biz alýan túrli IT-qyzmetterdi tutynamyz. Buǵan deıin TMD elderimen jumys isteıtin iri vendorlar qyzmetin jetkizýshiler Məskeýde ornalasty. Endi bizge Reseı aýmaǵynan tys jerden jetkizýshi tabý kerek bolyp tur», deıdi bankır.
