Foto: Úkimettiń baspasóz qyzmeti
Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrovtyń málimdeýinshe respýblıkanyń damý boljamy halyqaralyq qarjy uıymdarynyń álemdik ekonomıkanyń ósýi boıynsha boljamdaryn, syrtqy naryqtardaǵy konıýnktýrany eskere otyryp, qalyptastyryldy. Barlyǵy úsh ssenarıı qaralyp jatyr – bazalyq, optımıstik jáne pessımıstik.
Bazalyq ssenarıı kezinde munaıdyń ortasha baǵasyn barreline $80 deńgeıinde alý usynylady. Boljam boıynsha 5 jyl ishinde IJО́-niń ortasha jyldyq ósýi 5,8%-dy quraıdy. Inflıasııa 2024 jyly 6-8%, 2025 jyly 5,5-7,5% deńgeıinde aıqyndaldy, keıinnen 2026–2028 jyldary 5%-ǵa deıin tómendeıdi.
2024 jyly IJО́-niń naqty ósýi 5,3%-dy quraıdy, keıin 2028 jyly 6%-ǵa deıin ósedi. Nomınaldy IJО́ 2024 jylǵy 135 trln teńgeden 2028 jyly 218,5 trln teńgege deıin ósedi.
Jalpy ekonomıkanyń barlyq bazalyq salasynda ósim kútiledi. Máselen, ónerkásipte ortasha jyldyq ósý qarqyny 4%-dy, onyń ishinde óńdeý ónerkásibinde 4,9%-dy, taý-ken óndirý ónerkásibinde 3,1%-dy quraıdy. Aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónim kóleminiń ortasha jyldyq ósimi 4,5%-dy quraıdy. Qurylys salasyndaǵy ósim boljam boıynsha orta eseppen 8,8%-dy, saýdada 7,4%-dy quraıdy.
Eksport kólemi 2024 jyly $83,1 mlrd-tan 2028 jyly $94,8 mlrd-qa deıin ulǵaıady, ımport $60,7 mlrd-tan $65,6 mlrd-qa deıin ósedi.
2024-2026 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasy týraly Premer-mınıstrdiń orynbasary – qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, 2024 jyly túsimder 20,4 trln teńge deńgeıinde boljanýda, al shyǵystar 2023 jylǵa qaraǵanda, 1,5 trln teńgege ósip, shamamen 24 trln teńgege deıin ulǵaıady dep josparlanyp otyr. Bıýdjet shyǵystarynyń negizgi úlesi áleýmettik salaǵa tıesili.
Kelesi jyly Ulttyq qordan 3,6 trln teńge kóleminde transfertter tartylady. Bul qarajat áleýmettik mańyzy bar ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrýǵa jumsalady. Atalǵan avtojoldardy, jylý, gaz jáne sýmen jabdyqtaý jelilerin, ınjenerlik jelilerdi jańǵyrtýǵa, sondaı-aq «Jaıly mektep» jáne «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobalary aıasynda áleýmettik nysandar salýǵa qatysty.
Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, úsh jyldyq kezeńge arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasy, eń aldymen, memlekettiń barlyq áleýmettik mindettemesin tolyq jáne ýaqytyly oryndaýǵa, sondaı-aq ekonomıkanyń sapaly jáne ornyqty damýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Munaıǵa degen eń tómengi baǵany eskere otyryp, Ulttyq qorǵa kepildendirilgen transfert munaı sektorynan túsetin túsimder kóleminen aspaıtyn bolady. Oǵan qosa bıýdjet shyǵystarynyń ósýi ınflıasııany eskere otyryp, uzaq merzimdi ekonomıkalyq ósýdiń ortasha deńgeıinen aspaıdy.
«Jalpy jan-jaqty oılastyrylǵan ári teńgerimdi bıýdjet jobasy qalyptastyryldy. Ol burynǵydaı áleýmettik bıýdjet bolyp qala beredi. 2024 jyly áleýmettik salaǵa 9,9 trln teńge kózdelip otyr», dedi Álıhan Smaıylov.
Úkimet basshysy ekonomıkanyń naqty sektorynda óńdeý ónerkásibin damytýǵa, bıznesti qoldaýǵa, kólik ınfraqurylymyn damytýǵa jáne gazdandyrýǵa basymdyq beriletinin aıtty.
«Jalpy atalǵan salalarǵa 2024 jyly 2,8 trln teńge bólý josparlanyp otyr. Bizdiń aldymyzda turǵan mańyzdy mindet – bıýdjet qarajatyn barynsha tıimdi paıdalaný», dedi Úkimet basshysy.
Usynylǵan qujattar boıynsha daýys berý rásiminen keıin Álıhan Smaıylov zań jobalaryn jáne Áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamyn Parlamentke engizýdi qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
