Dereý tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kóleminiń tizbesine úńildik. Oǵan Úndistanda shyǵarylǵan «Latanoprost» kóz tamshysy engizilgen eken. Bul preparatqa Petropavldaǵy dárihanalarda 3 250 teńgeden 3 750 teńgege deıingi baǵa belgilenipti. Al bizge muńyn shaqqan zeınetker satyp alyp júrgen Rýmynııanyń «Dorzopt» dárisiniń baǵasy 4 090-4 940 teńge aralyǵynda eken. «Dáriger osy dári tıimdileý degen soń, qymbattyǵyna qaramaı, sony alyp júrmin. Densaýlyqtan eshteńeni aıamaısyń ǵoı», deıdi ol.
Osy oraıda densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynda ambýlatorııalyq deńgeıde dárilik zattardyń belgilengen shekti baǵasy men olardyń qymbat turatyndarynyń baǵasynyń arasyndaǵy aıyrmany birlesip tóleý arqyly halyqtyń neǵurlym sapaly preparattardy tańdaý múmkindigin qamtamasyz etý kózdelgeni oıymyzǵa oraldy. Al 2018 jylǵy 28 jeltoqsanda qabyldanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý máseleleri jónindegi keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań arqyly «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodekske elimizde tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi aıasynda jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesinde qymbat turatyn dárilik zattar men medısınalyq buıymdar qunyn birlesip tóleý qaǵıdatyn engizý týraly arnaıy norma engizilgen. Osylaısha, ártúrli naýqasy bar azamattar kópten kóterip júrgen kókeıkesti másele zańnamalyq turǵyda oń sheshimin tapqan. Sonymen qatar birlesken tólem sııaqty kúrdeli tetikti engizýdiń tehnıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq sharalaryn iske asyrý qyrýar ýaqytty qajet etetini eskerilip, atalǵan normany 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap kúshine engizý belgilengen edi. Soǵan sáıkes 2019 jylǵy 31 jeltoqsanda sol kezdegi Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov «Dárilik zattar men medısınalyq buıymdarǵa birlesip tóleýdi júzege asyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly» buıryqqa qol qoıǵan. О́kinishke qaraı, atalǵan buıryq iske asyrylmaı, tek qaǵaz júzinde qalǵan.
Sol sebepti Parlament Senatynyń depýtaty Serik Bekturǵanov 2020 jylǵy 6 aqpanda Densaýlyq saqtaý mınıstrine depýtattyq saýal joldap, onda: «Bıyl 22 qańtarda Senattyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń músheleri tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi aıasynda jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesinde dári-dármekpen qamtamasyz etý jumysynyń tıimdiligi máseleleri jóninde ótkizgen is-sharada Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń ókilderi aldaǵy alty aıda birlesip tóleý tetigi engizilmeıtinin málimdedi. Iаǵnı is júzinde ýákiletti organ «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodeks talabyn oryndamaı otyr. Sonyń saldarynan azamattar tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi aıasynda jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesinde óz qalaýy boıynsha baǵanyń aıyrmasyn tóleı otyryp, qymbat dárilik preparattardy nemese medısınalyq buıymdardy tańdap alý quqyǵynan aıyryldy», deı kelip, birlesip tóleý qandaı sebeppen iske asyrylmaǵanyn surap, oǵan kináli sheneýnikterge shara qoldanýdy jáne jol berilgen kemshilikti túzetýdiń naqty merzimin belgileýdi talap etken.
Osy depýtattyq saýalǵa mınıstr E.Birtanov: «Birlesip tóleýdi engizýge kóptegen dárihana qatysady, munyń ózi qazirgi elektrondyq esep júıesin jańǵyrtýdy talap etip otyr. Osyǵan baılanysty qoldanystaǵy dári-dármekpen qamtamasyz etýdiń avtomattandyrylǵan aqparattyq júıesindegi birlesip tóleý boıynsha alynǵan dárilik zattar men medısınalyq buıymdardy esepke alý júıesi jetildirildi. Bul júıe dáriger jazyp bergen jáne birlesip tóleý arqyly alynǵan preparattardy ashyq ta naqty ýaqyt rejiminde qadaǵalaýǵa múmkindik týǵyzady. Qazirgi ýaqytta birlesip tóleý úderisin avtomattandyrý aıaqtalyp qaldy, tehnıkalyq talaptardy, aqparattyq ózara árekettestikti kelisý jáne dári-dármekpen qamtamasyz etýdiń qoldanystaǵy aqparattyq júıesimen ıntegrasııalaý jumystary júrgizilip jatyr. Bul júıeni testileý bıyl sáýir-mamyr aılaryna josparlanǵan. Sonymen qatar osy normatıvtik qujatty ýaqtyly ázirlemegeni jáne iske asyrmaǵany úshin Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Dári-dármekpen qamtamasyz etý jáne standarttaý departamentiniń dırektory qyzmetinen bosatyldy. Dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdarǵa birlesip tóleýdi júzege asyrý qaǵıdalaryn iske asyrýdyń boljamdy ýaqyty – 2020 jyldyń ekinshi jartyjyldyǵy», dep resmı jaýap bergen.
О́kinishke qaraı, E.Birtanovtyń bul ýádesi oryndalǵan joq. Kelesi Densaýlyq saqtaý mınıstri A.Soıdyń 2021 jylǵy 16 shildedegi buıryǵymen birlesip tóleýdi júzege asyrýdyń jańartylǵan qaǵıdalary bekitildi. Biraq ony iske asyrý Densaýlyq saqtaý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń sol jylǵy 5 qarashadaǵy buıryǵymen 2022 jylǵy 31 jeltoqsanǵa deıin, al 2023 jylǵy 1 tamyzdaǵy buıryǵymen 2025 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin toqtatyldy.
Bir qaıran qalarlyǵy, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń basshylary 2020 jylǵy 7 shildede jańadan qabyldanǵan «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodekske engizilgen birlesip tóleýdi engizý merzimin keıinge jyljytýdyń sebebi nede ekenin jurtshylyqqa túsindirip, ashyp aıtqan joq. Biz tildesken keıbir bilikti mamandardyń pikirine qaraǵanda, birlesip tóleýdi engizýge, eń aldymen, otandyq farmasevtıka kompanııalary múddeli emes kórinedi. О́ıtkeni birlesip tóleýdi engizý olardyń óndiretin ónimderine suranysty kúrt kemitip jiberýi múmkin. Munyń sebebi – naýqastar sheteldik qymbat dárilik zattardyń sapasy otandyq preparattarǵa qaraǵanda áldeqaıda joǵary dep sanaıtyndyǵynda. Biraq Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men basqa da múddeli memlekettik organdar otandyq farmasevtıka kompanııalarynyń múddesinen góri halyqtyń densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa basymdyq beretin kez jetken sııaqty. Buǵan qosa Densaýlyq saqtaý mınıstriniń normatıvtik-quqyqtyq aktiler satysynda deńgeıi joǵary turǵan «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodekstiń mańyzdy normasyn óz buıryǵymen toqtatýy qalaı? «Quqyqtyq aktiler týraly» zańnyń 11-babynyń 1-tarmaǵynda: «Eger normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń ózderinde nemese olardy qoldanysqa engizý týraly aktilerde ózgeshe eskertilmese, barlyq normatıvtik-quqyqtyq aktiler tikeleı qoldanylady», al 2-tarmaǵynda: «Qoldanysqa engizilgen normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi qoldaný úshin qandaı da bolsyn qosymsha nusqaýlar talap etilmeıdi», dep atap kórsetilgen emes pe?
