Ortaq qor – ortaq múdde

Ekonomıkalyq qatynasty nyǵaıtady

Otyrys barysynda Palata depýtattary «Túrki ınvestısııalyq qoryn qurý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» Zańdy qarady. Senat tóraǵasy atap ótkendeı, bul qujattyń normalary Kelisimge qatysýshy memleketterdiń ekonomıkalyq damýyna yqpal etýdi kózdeıdi. «Ratıfıkasııalanǵan Kelisimniń negizinde arnaıy ınvestısııa­lyq qor qurylyp otyr. Ol túrkitildes memleketterde ınfraqurylymdyq, ónerkásiptik, sondaı-aq, shaǵyn jáne orta bıznes jobalaryn qarjylandyrady. Aldaǵy ýaqytta osy zań Túrki memleketteri uıymyna múshe baýyrlas elder arasyndaǵy ekonomıkalyq qarym-qatynastardy odan ári nyǵaıtýǵa oń áserin tıgizedi dep senemiz», dedi Máýlen Áshimbaev. Kelisimdi ratıfıkasııalaý Qazaqstanǵa eko­nomıkanyń basym sektorlaryndaǵy jobalardy qarjylandyrýǵa, jańa jumys oryndaryn ashýǵa jáne shaǵyn jáne orta bıznesti odan ári damytýǵa múmkindik beredi.

Sonymen qatar Palata otyrysynda depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Taraptar memleketteriniń azamattaryna qatysty aqparat almasý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» Zańdy da qarap, maquldady.

Turǵyndar jol jaǵdaıyna narazy

Senator Talǵat Júnisov óziniń depýtattyq saýalynda el turǵyndarynyń joldy jóndeý jumystarynyń uzaqqa sozylýyna narazy ekenin aıtty. Aqmola oblysyndaǵy joldardyń tozýyna baılanysty problemalardy kótergen ol «RF shekarasy (Ekaterın­býrg) – Almaty» respýblıkalyq mańyzy bar avtokólik jolynyń ýchaskesin jóndeý jumystaryn qarjylandyrýdy jalǵastyrý kerektigin alǵa tartty. Depýtattyń paıymynsha, joba bastapqyda 13,2 mlrd teńgege baǵalanǵan. Jospar boıynsha 2023 jyly joldardy jóndeýge 3 mlrd teńge bólinýge tıis edi, alaıda onyń tek 1,6 mlrd teńgesi ǵana tústi. Búginde jumys kezeńin aıaqtaý úshin bul aqsha jetkiliksiz.

«Avtomobıl joly aýdandardy Aqmola oblysynyń ortalyǵymen baılanystyrady. Sondaı-aq ol Soltústik Qazaqstan oblysy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy strategııalyq mańyzy bar kólik-logıstıka dálizi. Bizdiń halyqpen kezdesýlerimiz barysynda jalpy sany 2 myńǵa jýyq adam bolatyn osy jol boıynda ornalasqan Novokıevka, Kıev, Kalının, Mohovoe jáne Qalmaqkól aýyldarynyń turǵyndary joldy jóndeýdi belgilengen merzimde aıaqtaýdy talap etti. Joldardyń eskirýine baılanysty avtokólik jıi buzylady, adamdar ýaqytyly medısınalyq kómek ala almaıdy, shaǵyn bıznes damymaıdy jáne bul jaǵdaı memlekettik organdarǵa qatysty narazylyqtar men negizdi shaǵym týdyrýy múmkin», degen senator Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıardan jol jóndeý jumystarynyń aıaqtalýyna qarajat bólýin surady.

Jolaýshy tasymalynyń jaıy

Senator Evgenıı Bolgert qalalyq qoǵam­dyq kólik, mamandardyń syrtqa ketýi jáne jeke avtoparkterdiń jaǵdaıyna qatysty máselelerge nazar aýdardy. Bul baǵyt­taǵy túıtkilder halyqqa qyzmet kórsetýdiń deń­geıin tómendetedi. Osyǵan baılanysty depýtat jaǵdaıdy jaqsartý úshin salany sýbsı­dııa­laý sııaqty birqatar shara usyndy.

«Kóptegen qala men eldi mekende jolaýshy­lardyń jaıly tasymaly týraly aıtý múm­kin emes, onyń balamasy da joq. Salanyń kóptegen mamany basqa jaqqa jumysqa ketip jatyr. Júrgizýshilerdiń jetispeýshiligine baılanysty keıbir avtobýs parkterinde avtobýstar qańtarylyp tur, bul jolaýshylardyń aıaldamada turyp qalýyna jáne azamattardyń narazylyǵyna ákelip soǵady. Qalalyq marshrýttarda 10 525 avtobýs tartylǵan bolsa, IIM deregi boıynsha elimizde «D» sanatyndaǵy kýáligi bar 387 myń adam bar. Ol adamdar osy jaǵdaıǵa baılanysty bul mamandyqqa barǵysy kelmeıtini anyq», dedi senator.

Depýtat bıýdjet aqshasy men tabysty mar­shrýt­tardy turaqty alyp turatyn mýnısıpaldy avtoparkterge artyqshylyq beriletini týraly problemaǵa da toqtaldy. «Mýnısıpaldyq avtoparkterdi jekeshelendirý jáne sonymen qatar básekelestik negizde jeke sektorǵa senimgerlik basqarýǵa berý múmkin­digin qarastyrýdy usynamyn. Sondaı-aq qala ishindegi jáne qalaaralyq qatynastaǵy tasymaldaýshylardyń shyǵynyn jabýǵa sýbsıdııa bólý jónindegi aqparattyq júıe ázirleý kerek. Avtoparkti jańartý jáne otandyq tehnıkamen tolyqtyrý jóninde tasymaldaý­shylarmen ýaǵdalastyq mindettemesi boıynsha uzaqmerzimdi sýbsıdııa bólýdiń negizin qarastyrý kerek», dedi senator.

Jat aǵym alańdatyp tur

Depýtat Nurtóre Júsip qoǵamdy alań­datyp otyrǵan jat aǵym problemasyna toqta­lyp, azamattarymyzdy destrýktıvti dinı aǵym­dardyń yqpalynan qorǵaý úshin otan­dyq zańnamany jetildirý qajettigin atap ótti. Másele dabyl qaǵarlyq deńgeıge jet­ke­nin aıtqan ol elimizde din ustanýshy aza­mat­­tardyń ortasha jasy azaıyp kele jat­qanyn, olardyń 75 paıyzy ashyq ınternet derekkózderin paıdalanatynyn jetkizdi.

«Sonyń saldarynan azamattarymyz ult­tyq qundylyqtarymyzǵa, salt-dástúrimizge, dástúrli mádenıet pen ónerge qarsylyq bil­dirý, memlekettik rámizder men keıbir mere­ke­lerdi qurmettemeý, zańmen belgilengen ás­ker­de qyzmet etý, orta bilim alý sııaqty ortaq mindetterden, medısınalyq rásimderdiń keıbir túrlerinen bas tartýy syndy zaıyrly qoǵam talaptaryna saı kelmeıtin qarsylyqtar anyq baıqalyp jatyr. Tipti jastardyń nazaryn jalpyǵa ortaq bilimnen, parasatty pa­ıymnan, zamanaýı qundylyqtardan taıaz dinı túsinikterge buryp áketý áreketteri de ashyq jalǵasyp keledi», dedi senator.

Premer-mınıstr Álıhan Smaıylov­tyń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda Nurtóre Júsip shetelderdiń ozyq tájirıbesin zer­deleı otyryp, qoldanystaǵy zańna­ma­ny ulttyq dúnıetanymdy eskere otyryp jetildirýdi, ulttyq qundylyqtardy mem­lekettik deńgeıde nasıhattaýdy, BAQ-ta, mek­tep jáne otbasynda, qoǵamdyq ınstıtýttar­da keńinen tanym-túsinik jumystaryn júr­gizýdi, Din isteri basqarmalaryn barlyq óńir­lerde bólek basqarma retinde qaıta ashyp, kadr­lyq áleýetin arttyrýdy, jastarmen Din prob­lemalaryn zertteý ortalyqtary­nyń mate­rıal­dyq-tehnıkalyq áleýetin arttyryp, qyz­met­kerleriniń jalaqylaryn kóterýdi usyndy.

Sonymen qatar jalpy otyrysta senator Amangeldi Nuǵmanov aýdıt baǵyttary boıynsha zertteý jumystaryn ádisnamalyq turǵyda qamtamasyz etýdi jetildirý qajettigin aıtyp, memlekettik bıýdjettiń atqarylý sapasy ǵylymı zertteý ınstıtýttaryn jumyldyrýdy da arttyrýǵa tıis ekendigin jaıynda pikir bildirse, Lázzat Rysbekova aýyldyq jerlerdegi kásipkerlerdi granttarmen qoldaý máselesine nazar aýdardy. Senator Úkimet shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýdyń biryńǵaı keshendi baǵdarlamasyn ázirleý kezinde osy baǵytty eskerýi qajet ekenin tilge tıek etti.

Al senator Nurlan Beknazarov az qam­tylǵan otbasylaryndaǵy oqýshylardy tamaq­pen jáne mektep formasymen qamtama­syz etý máselelerine alańdaýshylyq bildirip, tıisti zańnamaǵa túzetýler engizýdi usyndy.