Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Elimiz aýmaǵynda ósiriletin maıly daqyldar ishinde aıryqsha basymdyqqa ıe kúnbaǵys daqylyn óndirýmen aınalysatyn fermerler otandyq tutynýshylardy qorǵaýǵa baǵyttalǵan úkimettik sharalardyń oń nátıje bermegenin aıtady, al dúkenderdegi kúnbaǵys maıy baǵasynyń sál arzandaýy joǵaryda atalǵan salyqtyń engizilýiniń arqasy emes, reseılik maı qunynyń tómendeýiniń saldary dep biledi.
Ulttyq baspasóz klýbynda ótken baspasóz máslıhaty barysynda sharýalar qaýymy kúnbaǵys jáne ony óńdeýden alynatyn ónimderge salynatyn eksporttyq baj salyǵynyń el ekonomıkasyna tıgizer aıtarlyqtaı paıdasynyń joqtyǵyn, jergilikti aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge keri áserin tıgizip otyrǵanyn málim etti.
«О́tken jylmen salystyrǵanda kúnbaǵys baǵasy eki ese, shıki maıdyń eksporttyq quny shamamen 30%-ǵa tómendedi. Bul jaǵdaıda tek maı zaýyttary ǵana utyp otyr», deıdi Aitas Agro kompanııasynyń bas dırektory Talǵat Aldajarov.
«Shal aqyn AGRO 2020» JShS dırektory Talǵar Tókeev ótken jyly 7 myń ga jerge kúnbaǵys ekkenin, al bıyl bul kórsetkishti 4 myń gektarǵa deıin qysqartqanyn aıtady. Elimiz kóleminde Talǵar sekildi birneshe júz sharýa bar. Solardyń basym kópshiliginiń pikirinshe, úkimettik sharalar, onyń ishinde, kúnbaǵys dánine salynǵan baj salyǵy egistik alqaptarynyń qysqarýyna alyp kelgen.
«Birlik» JShS-nyń basqarýshy dırektory Syrym Esen atap ótkendeı: «Bıyl belgili sebeptermen bıdaıdan túsken ónim tómen boldy. Búginde dalada jınalmaı qalǵan jalǵyz ónim – kúnbaǵys. Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdiń kóbi sonyń shyǵymynan shyǵynymyzdy jabatyn shyǵarmyz dep úmittengen edi. Jyldan-jylǵa kúnbaǵys egý paıdasyz jumysqa aınalyp barady. Eger baj salyǵy keler jyly da kúshinde bolsa, kúnbaǵys kólemi tipten qysqarady».
«Orta eseppen alǵanda aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshi túsken kúnbaǵystyń bir tonnasy boıynsha 80-90 myń teńge shamasynda qarajattan aırylyp otyr. Qazir kúnbaǵystyń ózindik quny 100 myń teńgeden asady. El kólemindegi maı zaýyttary ony 135 myń teńgege alady, bul qarjyǵa zaýytqa deıin jetkizip berý de kiredi», dedi spıker.
Elimizdegi maı zaýyttarynyń kópshiligi Shyǵys Qazaqstan oblysynda ornalasqan. Bul basqa oblystardaǵy sharýalardyń jumysyn qıyndatyp otyr. Tasymal boıynsha bir tonnaǵa ketetin shyǵyn 15 myń teńgege deıin jetken.
«Kúnbaǵystyń ár 1 myń tonnasynan sharýa tabys boıynsha 90 mln teńgege deıin shyǵyn kóredi. Mysaly, orta eseppen alǵanda fermer jylyna 3 myń tonna kúnbaǵys alsa, tabys jaǵynan ol 270 mln teńgege deıingi qarajattan aırylady. Bul – bir jyldyń eńbekaqy qoryna teń soma. Atalǵan somaǵa 2 kombaın ne ónimdiligi joǵary egý tehnıkasyn satyp alýǵa bolady», deıdi T.Aldajarov.
Sharýalardyń aqparatyna súıensek, baj salyǵyn engizý týraly Úkimet sheshimin qoldaǵandardyń birqatar dáıegi bar. Olardyń qatarynda ishki baǵany turaqtandyrý maqsatynda jergilikti kúnbaǵys maıyn óndirýshilerdi shıkizatpen qamtamasyz etý, maı óńdeý zaýyttarynyń óndiris qýatyna túsetin júktemeni arttyrý bar. Alaıda sarapshylar atalǵan ózgeris kúnbaǵys egýshilerdiń tabysyna túsken qosymsha salyqqa aınalǵanyn aıtady.
«Qazaqstannyń bıdaı konsorsıýmy» JShS kommersııalyq dırektory Saıat Shortan: «Osy kásiptiń kópten basy-qasynda júrmiz, mundaı jaǵdaıdyń álemdik naryqtaǵy baǵalardyń túsýine baılanysty oryn alǵanyn kórip otyrmyz. Mán-jaıdy baıyptasaq, aldymen reseılik maıdyń, artynsha otandyq maıdyń arzandaǵanyn baıqaýǵa bolady. Al reseılik maı qymbattasa, otandyq ónimniń baǵasy da kóteriledi», dedi.
«Mundaı kereǵar jaǵdaıǵa tap bolsaq, eksporttyq salyq engizýdiń ne qajeti bar edi degen suraq týyndaıdy. Baǵa ósti, taýar túri kemidi, al rafınadtalmaǵan maı eksporty artyp ketti», deıdi sarapshy.
Baspasóz máslıhatyna qatysýshylar Úkimetti sharýalardyń talap-tilekterine qulaq asyp, máseleni taǵy bir salmaqtaýǵa shaqyrdy.
