Taýar aınalymyn arttyratyn zań
Otyrys barysynda «Eýrazııalyq qaıta saqtandyrý kompanııasyn qurý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań qaraldy. Halyqaralyq qarjy uıymy – Eýrazııalyq qaıta saqtandyrý kompanııasynyń qyzmeti Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe elderdiń saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn arttyrýǵa jáne eksporttaýshy kásiporyndardyń táýekelderin qaıta saqtandyrý jolymen ınvestısııalar kólemin ulǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
«Osy kelisim arqyly Eýrazııalyq qaıta saqtandyrý kompanııasynyń mártebesi, fýnksııalary, basqarý jáne onyń qyzmetine aýdıt pen revızııa júrgizý máseleleri retteledi. Maquldanǵan zań Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń taýar aınalymynyń damýyna óz yqpalyn tıgizedi dep senemiz», dedi Máýlen Áshimbaev.
Kompanııanyń Jarǵysyna sáıkes táýekelderdi baǵalaý, táýekelderdi azaıtý, shyǵyndardy retteýge járdemdesý, marketıngtik zertteýler júrgizý, qaıta saqtandyrý salasyndaǵy konsýltasııalyq, zertteý jáne aǵartýshylyq qyzmet jáne taǵy basqa fýnksııalar reglamentteledi. Kelisimniń sharttary boıynsha kapıtal birlestikke múshe elderdiń jarnalary esebinen qalyptasady.
Kógaldandyrý isi kóńildegideı emes
Palata otyrysynda senatorlar ózderiniń depýtattyq saýaldaryn da joldady. Senat depýtaty Nurlan Bekenov el aýmaqtaryn kógaldandyrý qarqyny tómen dep sanaıdy. Ol Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaevtyń atyna depýtattyq saýal joldap, qorshaǵan ortany kógaldandyrý týraly ózekti máselelerdi jarııa etti.
Senatordyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes 2025 jylǵa deıin búkil elimiz boıynsha 2 mlrd aǵash otyrǵyzý qajet. Máselen, 2021 jyly 138 mln aǵash, 2022 jyly 280 mln aǵash otyrǵyzyldy, al bıyl 409 mln aǵash otyrǵyzý josparlanǵan. Alaıda depýtat kóshetterdiń ómir súrý deńgeıi nebári 70 paıyzdy quraıdy dep alańdap otyr. Iаǵnı árbir úshinshi aǵash tamyr jaıa almaı, semip qalady. «Osylaısha, 409 mıllıon kóshettiń kem degende 120 mıllıony tamyr jaıa almaıdy. Bul bıýdjet qarjysyn tıimsiz jumsaý ekeni belgili bolyp otyr. Bıýdjet shyǵynyn azaıtý kerek. О́simdikterdiń tirshiligine baqylaý jáne taldaý júrgizilmeıdi, olardy baqylaý, kútý jáne sýarýdyń zamanaýı júıesi ornatylmaǵan. Bıýdjet qarajatyn tıimsiz jumsaǵany úshin jaýapkershilik qaıda?», dedi ol. Sonymen qatar aǵashtardy kesý, qasaqana ot qoıý, órteý, ormandardy zańsyz basyp alý jáne paıdalaný, úıler men basqa da qurylystardy salý máselelerine alańdaýshylyq bildirgen depýtat osyǵan baılanysty ormandar men kýrorttyq aımaqtardaǵy barlyq ǵımarattar men qurylystardy tekserýdi usyndy.
«О́simdikter men aǵashtardy ósirý, sondaı-aq olarǵa kútim jasaý tásilderin qaıta qaraý kerek dep sanaımyn. Kóshet otyrǵyzatyn merdigerlik uıymdarǵa aǵashtardy odan ári mindetti túrde kútip-baptaý men jaı-kúıine monıtorıng jasaý jáne ol týraly esep berý tártibi bekitilsin. Bul qyzmet kórsetý shartynda kórsetilip, olardy oryndamaǵany úshin jaýapkershilik týraly belgimen birge jazylýy kerek», dedi senator.
Saıramda sapaly aýyz sý tapshy
Senator Alısher Satvaldıev Úkimet basshysy Álıhan Smaıylovtyń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda Túrkistan oblysynyń Saıram aýdanyndaǵy ınfraqurylymnyń ózekti máselelerin kóterdi. Onyń aıtýynsha, halyqty sapaly aýyz sý jáne elektrmen qamtamasyz etý úshin ınjenerlik ınfraqurylymdy shuǵyl damytý qajet.
«Qarabulaq aýyldyq okrýgindegi sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý máselesi ózekti kúıinde qalyp otyr. 59 myńǵa jýyq halqy bar aýyl okrýgi turǵyndarynyń tek 60 paıyzy ǵana aýyz sý qubyrlaryna qoly jetip tur. Aýyl halqynyń 30-35 paıyzy qudyq jáne ózderi qazyp alǵan sý uńǵymalaryn paıdalanýǵa májbúr. Turǵyndar arasynda ishek aýrýlaryna shaldyqqandar bar. Aýyl kósheleriniń jaǵdaıy máz emes, 70 paıyzy jóndeýdi qajet etedi», dedi senator. Sonymen qatar depýtat aýdandaǵy halyq sanynyń ósýine baılanysty jańa turǵyn úıler salý qajettigine Úkimettiń nazaryn aýdardy.
Ol sondaı-aq Saıram aýdanynda jerge kezekte 56 myńnan astam azamat tirkelgenin, ıaǵnı aýdannyń árbir tórtinshi turǵyny kezekte turǵanyn habarlady. «Osy máseleni sheshý úshin Saıram aýdanynyń jer ýchaskelerinde ınjenerlik kommýnıkasııalar salý josparlanyp otyr. Quny 891 mln teńgege jobalyq qujattama daıyndaldy. Sonymen qatar aýdan turǵyndaryn turaqty elektr jaryǵymen qamtamasyz etý maqsatynda Aqsýkent aýylynan qosalqy elektr stansasyn salý úshin quny 1,7 mlrd teńgeni quraıtyn jobalyq smetalyq qujattar ázirlengen. Joǵaryda atalǵan máseleler boıynsha barlyq tıisti qujat rásimdelip, respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrý boıynsha ótinimder joldanǵan», dedi depýtat. Osyǵan baılanysty Álıhan Smaıylovtan «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» ulttyq jobasy aıasynda aıtylǵan máselelerdi respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrý máselesin qaraýdy surady.
Temirjolshylardyń túıtkildi máseleleri
QTJ-nyń qatardaǵy qyzmetkerleriniń zeınetkerlik jasyn 55 jasqa deıin tómendetý kerek. Senator Gennadıı Shıpovskıı óziniń depýtattyq saýalynda osyndaı usynys aıtty. Onyń pikirinshe, temirjol salasy qyzmetkerleriniń ómirin jaqsartý salasynda kóptegen másele bar. Senator elimizde salany damytý úshin tipti jańa mınıstrlik qurylǵanyn atap ótti. Alaıda G.Shıpovskıh aıtqandaı, memlekettik organ temirjolshylardyń negizgi máselelerin, onyń ishinde jalaqynyń tómendigin, turǵyn úıdiń joqtyǵyn jáne zeınetke shyǵý jasyn tómendetý máselesin áli sheshken joq.
Depýtat Kólik mınıstrliginiń aqparaty boıynsha eń tómengi sanattaǵy «baılanys jáne dabyl» mamandarynyń jalaqysy Aqtóbede 382 myń teńgeni, Qyzylordada 354 myń teńgeni, al eń tómengi sanattaǵy «jolshynyń» jalaqysy Abaı oblysy men Pavlodar oblysynda 280 myń teńgeni quraıtyndyǵyna nazar aýdardy. Senatordyń pikirinshe, bul shyndyqqa sáıkes kelmeıdi.
«О́ńirlerdegi temirjolshylardan alǵan málimetterge súıenetin bolsaq, eń tómengi sanattaǵy «baılanys jáne belgi berý» mamandarynyń qolǵa alatyn jalaqysy Aqtóbede jobamen 200 myń teńge, Qyzylordada 180 myń teńge, dál solaı eń tómengi sanattaǵy «jol jóndeýshiniń» jalaqysy Abaı oblysynda 160 myń teńge, Pavlodar oblysynda 205 myń teńgeni quraıdy. Mınıstrlik pen óńirlerdegi temirjolshylardan alǵan aqparat ekeýi eki túrli. Biz qaısysyna senemiz? Árıne, halyqtyń aqparatyna senemiz», dedi senator.
Osy derekterdi alǵa tartqan depýtat temirjolshylardyń máselelerin tolyǵymen sheshe alatyn birqatar sheshim usyndy. Qazir bul salada 140 myńǵa jýyq adam jumys isteıdi, demek onyń ekonomıkalyq áseri de úlken bolady.
«Birinshiden, «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasynyń jyldyq tabysyn, memleket tarapynan beriletin sýbsıdııany jáne ınflıasııany eskere otyryp, temirjol salasynyń qarapaıym jumysshylarynyń jalaqysyn kóterý kerek. Ekinshiden, temirjol salasyndaǵy qarapaıym jumysshylarǵa korporatıvtik kelisim nemese basqasha tetikterdi qarastyra otyryp, 55 nemese 57 jastan zeınetke shyǵarýdy qamtamasyz etý kerek. Úshinshiden, temirjol qyzmetkerlerine arnalǵan turǵyn úı baǵdarlamasy ázirlenýi kerek, sondaı-aq baǵdarlamanyń tetikterin barlyq óńirge engizip, jergilikti atqarýshy organdarmen naqty algorıtm jasalýǵa tıis», dedi senator.