– Asan Rahmatýluly, baılanys áskerleriniń Qarýly kúshter qyzmetindegi jáne maıdan dalasyndaǵy mańyzy men orny qandaı?
– Áskerı ortada «Baılanyssyz áskerdi basqarý múmkin emes» degen sóz bar. Iаǵnı kez kelgen áskerdi durys baǵytqa burý, tapsyrmalar berý úshin eń aldymen baılanys júıesiniń talapqa saı bolǵany mańyzdy. Al qazirgi zamanǵy tehnıkalar saýatty basqarýdy, ol úshin muqııat tehnıkalyq daıyndyq pen avtomattandyrylǵan daǵdyny qajet etedi. Shtabtar men bólimsheler arasyndaǵy aqparat almasýdyń jyldamdyǵy men sapasy qurlyqtaǵy, áýedegi jáne teńizdegi áskerdiń is-qımyldarynyń úılesimdiligine tikeleı baılanysty. Sondyqtan jyldan-jylǵa baılanysshylar qyzmetine suranys artyp keledi. Zamanaýı tehnıkalar damyǵan saıyn olarǵa degen qajettilik arta beredi.
Bir áttegen-aı deıtin tusymyz bar. Azamattyq qoǵamda da baılanys jáne telekommýnıkasııa baǵyty damyǵan saıyn osy saladaǵy zamanaýı tehnıkalardyń tilin meńgergen sapaly ári saýatty mamandar kóbine sol jaqqa ketip qalady. О́ıtkeni olarǵa jaqsy aqsha tólenedi. Biz de óz tarapymyzdan shara qabyldap, áskerı baılanysshylarymyzdyń jalaqysyn kóterip, olardy ózimizde ustaýǵa tyrysyp jatyrmyz.
– Jalpy, Qarýly kúshterde áskerı baılanys mamandary jetkilikti me?
– Tolyq jetkilikti dep aıta almaımyn. Jetispeýshilik baıqalady. Degenmen biz bul problemany sheshýdiń jan-jaqty amaldaryn jasap jatyrmyz. Elimizde baılanys ofıserlerin Almatydaǵy Radıoelektronıka jáne baılanys áskerı-ınjenerlik ınstıtýtynda daıarlaıdy. Orta býyn mamandary Saǵadat Nurmaǵambetov atyndaǵy astanalyq áskerı kolledjde bilim alyp jatyr. Kishi deńgeıdegi áskerı-eseptik mamandyqtardyń negizin merzimdi qyzmet sarbazdary Almaty oblysyndaǵy baılanys áskerleriniń oqý ortalyǵynda ıgeredi. Osy oqý oryndarynyń kúshimen Qarýly kúshterimizdegi kadr jetispeýshiligi máselesin tolyqqandy sheshýge qadamdar jasalyp jatyr.
Sońǵy ýaqyttaǵy jetken tabystarymyzdyń biri – Ulttyq qorǵanys ýnıversıtetiniń bazasynda Baılanys jáne aqparattyq qaýipsizdik kafedrasyn qurdyq. Bul jerde keleshekte baılanys salasyndaǵy magıstranttar men doktoranttar daıarlanatyn bolady. Áskerı baılanys joǵary bilikti, óz isi men týǵan Otanyna berilgen baılanys áskerleriniń mamandarynan turady. Sol sebepti olarǵa áskerdiń jaýyngerlik daıyndyq júıesinde zor jaýapkershilik júktelgen. Kelesi jyldan bastap atalǵan kafedraǵa talapkerlerdi oqýǵa qabyldaımyz.
Buǵan qosa áskerı baılanysshylar ózderiniń kásibı biliktiligi men sheberligin «Batyl toıtarys-2023», «Aıbalta-2023» strategııalyq oqý-jattyǵýlary men basqa da is-sharalar barysynda dáleldep keledi.
– Zamanaýı tehnıkalar damyp jatyr dedińiz. Olardyń erekshelikterine toqtalyp ótseńiz.
– Qazir álemdik deńgeıde radıobaılanys tehnologııalary úzdiksiz damyp keledi. О́ıtkeni áskerı salada málimet almasý óte úlken kólemde júrip jatyr. Baılanys quraldary tolyqtaı sıfrlandyryldy. Biz de zaman kóshinen qalmaı, áskerı baılanys quraldaryn jetildirýge bar kúsh-jigerimizdi jumsap kelemiz. Qazirgi bolyp jatqan qarýly qaqtyǵystarǵa, onda qoldanylyp jatqan baılanys quraldarynyń áleýetine jiti nazar salyp, baqylap otyrmyz. Joǵaryda aıtqanymdaı, áskerı baılanys quraldarynyń damýymen áskerdi basqarýdyń áleýeti artady. Iаǵnı aqparatty berý jyldamdyǵy kez kelgen is-árekettiń tıimdiligine yqpal etedi. Salystyrmaly túrde aıtsaq, buryn biz poshtamen hat jibersek, qazir messendjerlerdiń kómegimen jazylǵan aqparat sol sátte-aq jerdiń arǵy betine jetedi. Sol sııaqty maıdan dalasynda da jyldam habar almasý kez kelgen qaqtyǵystyń ońtaıly sheshilýine áser etedi. Sondyqtan baılanys júıesin damytý – Qarýly kúshterimizdiń qýatyn arttyrýdaǵy negizgi baǵyttardyń biri.
Qazirgi zamanǵy radıostansalar alys qashyqtyqpen baılanys ornatý múmkindigimen jáne beriletin málimetterdiń qorǵalýymen erekshelenedi. Iаǵnı jabyq arnalar arqyly habar almasylady. Eshqandaı kedergige qaramaıdy, kez kelgen aýa raıy jaǵdaıynda jumys isteı alady. Bizdiń áskerı baılanys bólimshelerimiz kelesi jyly tolyqtaı osyndaı zamanaýı quraldarǵa kóshedi. Bul quraldar sheteldiń ónimi bolǵanymen, óz elimizde qurastyrylady, ıaǵnı onyń quramynda otandyq ónim bólshekteri bar.
– Merekege oraı áriptesterińizge qandaı tilegińizdi arnaısyz?
– Memleketimizdiń qaýipsizdigin saqtaý jáne táýelsizdigimizdi nyǵaıtý – bárimizdiń ortaq mindetimiz. Otan úshin qajyrly eńbek ete bereıik. Áriptesterime kásibı sheberlikterin shyńdap, zaman talaptaryna saı bilimderin jetildire berýlerin tileımin.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Eskendir ZULQARNAI,
«Egemen Qazaqstan»
