Foto: hamza_marlanuly
– Alaman báıgeden soń tulparlaryńyz qansha merzimge tynyǵady? «Bıeden týa bermes sendeı qulyn» dep Aqan seri Qulagerin jyrlaǵandaı, Jumyrtuıaqtyń shyqqan tegi týraly tarqatyp aıtsańyz.
– Júırikterimizdi bir alamanǵa qosqannan keıin keminde 1,5 aı tynyqtyramyz. Jumyrtuıaq Aıtuıaq degen aıǵyrdyń qulyny. Aıǵyrdy Ýkraınadan satyp ákelgen edik. Pasport boıynsha tegi – Alarm. Laıek degen aıǵyrdyń arǵy tegi Dansıkten taraıdy. Túp babasy Norsern Danser degen aǵylshynnyń taza qandy aıǵyry. Jylqy baptap, júırik jaratatyn qaýym jaqsy biledi Danserdiń daqpyrtyn. Qylquıryqtyń ishindegi kil júıriktiń shyqqan tegin qýalaıtyn bolsańyz, osy Norsern atty aıǵyrǵa kelip tirelesiz. Sondyqtan da Jumyrtuıaqty da Danserdiń tuqymy dep aıtamyz. Al endi enesi Alaıa Roza degen bıeni kezinde Keńes odaǵynyń báıgesin utqan Radıýs degen aıǵyrdan qashyrǵan, sodan túsken qulyn Jumyrtuıaqtyń enesi. Aty Shapaǵat bolatyn. Bizdiń bala kúnimizde Shapaǵat degen júırikti Bolat degen atbegi aǵamyz baptap, talaı báıgeden júlde aldy. Mine, osy bıege Aıtuıaqty salyp, qoltýma qulyn Jumyrtuıaq ómirge keldi.
– Jumyrtuıaq dónen shyqty ǵoı, bıylǵy jyldyń ózinde neshe kólik utty?
– Dónennen bestige aıaq basty. Jyl basynan beri bes ret alamanǵa qostyq: tórt márte birinshi keldi, bir ret ekinshi bolyp kórindi kómbeden. Kókshetaý qalasynyń birinshiliginde top jaryp 5 mıllıon teńge oljaladyq. Odan keıin qazaq ádebıetinde detektıv janrynyń keń qanat jaıýyna orasan úles qosqan qalamger Kemel Toqaevtyń týǵanyna 100 jyl tolýyna oraı ótkizilgen alaman báıgede Toıota Land Krýzer kóligin taqymdadyq. Jumyrtuıaq úshin osy jyldyń sońǵy alamany Qyzylorda oblysynda ótti. Sol alamanda da Toıota haılander kóligine ıe boldyq. Semeı qalasynda ótken alaman báıgede top jaryp, Mitsubishi L300 jol talǵamaıtyn temir tulpar buıyrdy. Abaı oblysy, aqsýat aýdanynda ókten alamanda ǵana kómbege ekinshi bolyp jetip, 300 myń teńge aldyq.
– Ulyńyz Hamzanyń esimin atseıis qaýym jete tanıdy. Neshe jasynan báıgege júırik qosty balańyz?
– Ǵalamtorda Hamzanyń 4 jasynda jabaǵyǵa jaıdaq minip, tizgindi tartqanǵa qolynyń kúshi jetpeı qulap qalǵan beınejazbasy bar. 5 jasynan turaqty mindi, 6 jasynan asqannan alaman báıgege qatysyp, tipti júlde de utty. Jaratqanǵa jalbarynyp surap alǵan ulymyz ǵoı, bizge bergen syıy da shyǵar Allanyń. Hamza ózinen úsh-tórt jasqa eresek balalardyń keıde qolynan kelmeıtin, isteýge júreksinetin tapsyrmalardy qaǵyp alyp oryndaıdy, esh qorqynysh, ýaıym degen joq, qandaı tulparǵa mingizseń de tizgindeýden tartynbaıdy.
– О́zge shýyldaqtardyń, Hamzanyń dostarynyń atqa minýge degen qyzýǵyshylyǵy qandaı?
– Aýylda turamyz ǵoı, qalany qoıa berińiz, aýyldyń ózinde asaý úıretip, atqa minetin bala tappaısyń. Basym kópshiliginiń qolynda uıaly telefon, soǵan shuqshııady da otyrady. Oıynǵa aınalyp kóshede, alańda dop qýyp júgirgen bala kórmeısiń.
– О́skeleń urpaqty atqa jaqyndatý úshin sizder de áreket etip kelesizder. Hamzanyń áleýmettik jelidegi paraqshasynan kórdik, ár báıgede ustaǵan qamshysyn zamandastaryna estelikke úlestirip júr. Synyptastary da qyzyǵatyn shyǵar shabandozdyń qulaǵynda oınaıtyn ónerine.
– Qyzyǵýshylyq joq emes bar, biraq olardyń kóbi mingisi kelgenimen de osqyrynyp, jer tarpyǵan janýarǵa júreksinip jýymaıdy, atqa minbek túgili jalynan sıpap ustaýǵa qorqady. Hamzanyń qamshysyn yrymdap taratýdaǵy maqsatymyz qamshynyń kóptiginen emes. Ony da at ábzelin jasaıtyn órimshi sheberlerge tapsyryspen jasatamyz. Mundaǵy oıy ózi sekildi jastar kóptep shyqsa degen tilegi ǵoı balamyzdyń.
– Hamza óziniń qatarlastaryn atqa minýge qyzyqtyrý úshin qamshysyn taratsa, siz jas atbegilerge dáris oqyp, tájirıbeńizben bólisý maqsatynda kýrs uıymdastyrady dep estidik.
– Qańqý sóz emes, josparlanǵan jumys bul. Aıdos degen joldasymyzdyń kásibı kókpar klýby bar. Osy azamatqa at baptaýǵa yntasy aýǵan jastar únemi habarlasyp, meniń tájirıbe almasýymdy ótinedi eken. Mundaǵy maqsat bireý ǵana – ynta tanytqan jastardyń meselin qaıtarmaý, úırenemin degen adamǵa bilgenimizdi bólisý. Aıdyń arǵy astary kórinbeıtini sekildi kópshiligi bizdiń júırikterimizdiń báıgede kómbege aldyna qara salmaı kelip, zamanaýı úlgidegi qymbat baǵaly temir tulpar tizgindegenimizdi ǵana kóredi. Al oǵan jetý jolyndaǵy bizdiń qyzyl asyqtan qar keship, tolarsaqtan saz basyp, aptapqa arqamyzdy aldyryp, aıazǵa jonymyzdy berip jyldyń tórt mezgilinde tynym tappaı at ústinde júretinimizdi kórmeıdi, bilmeıdi. Atbegilik degen aýyr qyzmet, amanaty orasan jumys ekenin syrt kóz túısinbeıdi. Jastar osyndaı qıyndyqqa tóze bilgende ǵana jumysyń ónimdi bolatynyn úıretkimiz kelgendikten de tájirıbemizdi bólissek dep sheshtik.
– Jýyrda Jetisý oblysynda ótken alaman báıgeden de Hamza mingen tulpar oq boıy ozyp keldi. Osy báıgeniń basyna tigilgen jeńil avtokólikti ulyńyz atasyna ıaǵnı sizdiń ákeńizge syıǵa tartty.
– Taldyqorǵan qalasynyń mańynda Erkin degen aýyl bar. Sol aýyldyń 90 jyldyǵyna oraı at báıgesi uıymdastyryldy. Alamanǵa júırikterdi 35 shaqyrymǵa aıdady. Hamza shyǵysqazaqstandyq aǵamyzdyń atyna minip qosyldy osy báıgege. Janýar kómbege aldymen jetti. At ıesi báıgege tigilgen «Shevrole kobalt» avtokóligin Hamzaǵa tartý etti. Meniń ákem 75 jasqa tolǵan edi, atasynyń mereıtoıyna dep nemeresi syı jasady.
– Osy jylǵa qurǵan jospardyń mejesi oryndaldy ma?
– Iá, ásirese Jumyrtuıaqty erte kóktemnen qara kúzge deıin bes alamanǵa qosamyz dep jarattyq, barlyq báıgeden shet qalǵan joq, eńsemizdi de túsirmedi.
