Tańdaý erkindigine taldaý júrgizgen jón

Medıa ındýstrııaǵa jasandy ıntellekt áserin zerttep júrgen álemdegi jetekshi sarapshyla­r men mamandardyń basyn qosqan kommýnıkasııalyq plat­forma birneshe paneldik ses­sııa­da ju­mys istedi. Halyqaralyq forým Eýropalyq Odaqtyń Qazaq­stan­daǵy ókildiginiń, Ger­manııa Federatıvtik Respýb­lıkasynyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń jáne «Trend buro» kommýnıkasııa­lar bıýrosynyń qoldaýymen Qa­zaqstan men EO elderindegi jýr­nalıstıka men medıa salasyn­daǵy negizgi oıynshylar arasynda dıalog pen pikir almasýdy yntalandyrý maqsatynda uıym­das­ty­rylyp otyr.

Jıynnyń iskerlik baǵdar­la­masyn Eýropalyq Odaqtyń Qa­zaqstan Respýblıkasyndaǵy elshisi Kestýtıs Iаnkaýskas pen Ger­manııanyń Qazaqstandaǵy el­shisi Monıka Iversen qut­tyqtaý sózimen ashty. Spıkerler óz só­zinde medıadaǵy memlekettik saıa­sattyń ózekti taqyryptaryn kóte­rip, faktchekıng jáne jýr­nalıstıkadaǵy smart-tehnolo­gııa­lardy qoldaný perspektıvalary, sondaı-aq etıkalyq jáne nor­matıvtik standarttardy ázir­leý­diń mańyzdylyǵyn atap ótti.

«Áleýmettik jeli qoldanýshy­la­ry men BAQ oqyrmanyna aqı­qat­tyń aq-qarasyn ajyratý ózekti bola tústi. Qazir jasandy ın­tel­lektiniń kómegimen jazylǵan maqala sańyraýqulaqtaı qaptap ketti. JI derekter bazasyn qoldanyp, bizge mol aqparat berýi múmkin. Alaıda osy arqyly biz avtorlyq quqyqty buzamyz jáne jaýapkershilikti de umyta bas­taımyz. Rasynda onyń qolynan kelmeıtini joq. Tipti pandemııa kezinde jasandy ıntellektiniń arqasynda shetelge shyqpaı-aq el men jer kórýge múmkindik bary aıtylǵan. Alaıda jasandy ıntel­lekt kózben kórip, qolmen ustaǵandaı áser qaldyra almaıdy. Sondyqtan keıbir dúnıelerdi keremet isteýi múmkin, biraq adamnyń oılaǵan, sezingenindeı áserli etip berýge qabiletsiz», dedi K.Iаnkaýskas. Al Monıka Iversenniń sózinshe, bul kúni jasandy ıntellektiniń arqasynda uzyn-sonar baıandama jazýǵa bolady. Osy turǵydan alǵanda jasandy ıntellekt jumysty jeńildetip, aqparatty qoljetimdi ete alady. Sondyqtan BAQ úshin jasandy ıntellektiniń be­rer jemisi kóp. Biraq onyń jumysyn paıdalanǵan kezde árbir de­rek­ti jeti ret ólsheý artyqtyq et­peıdi. Sebebi jalǵan aqparat tarap ketse, jasandy ıntellekt emes, onyń málimetin alǵan adam jaýapkershilik arqalaıdy. Má­se­len, tekserilmegen aqparat buqaraǵa jetse, qoǵamdyq pikir qalyptastyryp, elder arasyn­daǵy qaqtyǵysqa ákelýi múmkin. Sol úshin alatyn aqparat shy­na­ıy­­­­lyqqa negizdelýge tıis.

«Deutshe Welle» jobasynyń menedjeri, digital sarapshy Baııa Albreht te «jasandy ıntellekt – qural, ony qoldaný nemese qoldanbaý erki bizde» degendi aıtty. «Al biz ony qalaı tańdaýymyz kerek? Qalaı qoldaný qajet? Onyń aıtýynsha, JI aqparatty tez taldaıdy, biraq ashyqtyq joq. Bul óz kezeginde jalǵan aq­pa­rattyń taralýyna jol berýi múm­­kin. Odan bólek, ınvestısııa salý­dy talap etedi. Tipti aqparat alý barysynda aqparattyq qaýip­siz­dik máselesi týyndaýy múmkin. Osy turǵydan alǵanda biz úshin jar­ty saǵatta kitap jaza alatyn jasandy ıntellekt zertteý jýr­nalıstıkasyn almastyrýy ne­ǵaıbil», deıdi sheteldik sarapshy.

Is-shara aıasynda «Perspek­tı­valar men syn-tegeýrinder»: halyqaralyq jýrnalıstıkanyń bola­shaǵyndaǵy medıa etıkasy men JI arasyndaǵy teńgerimdi ózara árekettesý», «Haıp, klıkbeıt jáne feıkter – «damýdyń sal­dary» nemese jahandyq jeli­niń bultartpas qubylystary: olar­men qalaı kúresýge bolady?» degen taqyrypta sessııa uıym­das­tyryldy. Kórip otyr­­ǵandaı, qazirgi sıfrlandyrý dáýirinde medıadaǵy ózekti másele­lerdi taldap, tıimdi sheshim­­der tabý ma­ńyzdy bola tústi.

«Jýrnalıstıka men JI-di ret­teýdiń halyqaralyq standart­tary men tájirıbesi» dep ata­latyn qorytyndy sessııa Par­lament depýtattarynyń, medıa sarapshylar men halyqaralyq uıym ókilderiniń qatysýymen pikir­talas alańyna aınalady. Forým qatysýshylarǵa zamanaýı tehnologııalardyń jýrna­lıs­tı­kanyń bolashaǵy úshin týdyratyn qıyndyqtary men beretin múmkindikterin talqylaýǵa bire­geı alań usyndy. Pikirtalas ın­­novasııalar aqparat sapasyn jaq­sartýǵa jáne aýdıtorııa se­nimin nyǵaıtýǵa baǵyttalýǵa tıis degen tujyrymǵa keldi.

Shyndyǵynda da JI paıda­la­ný­dyń tıimdi ári etıkalyq tá­jirı­belerin damytý úshin medıa jáne tehnologııalyq kompanııalar, memlekettik organdar arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń mańyzdylyǵy joǵary. Son­dyq­tan jýrnalısterdi JI-men jumys isteýge daıyndaý qajet­tiligine, osy saladaǵy bi­lim­derin keńeıtý men quzy­ret­tilik deńgeıin art­ty­rýǵa nazar aýda­rý – ýaqyt talaby. Bul úshin tehnologııa men sóz óneri ara­syn­daǵy sımbıozda teh­nı­ka­lyq múmkindikter men adamı qun­dy­lyq­tar arasynda tepe-teńdik te qajet.