Qoǵam • 24 Jeltoqsan, 2023

Tas dáýirin sóıletken

252 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Ulttyq mýzeıde belgili arheolog, akademık, Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri Jáken Taımaǵambetovtiń 70 jasqa tolýyna oraı «J.Taı­maǵambetov jáne Eýrazııa paleolıtiniń máseleleri» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti.

Tas dáýirin sóıletken

Otandyq arheologııa ǵy­lymynda óz aldyna mektep qalyptastyrǵan ­kór­­nekti ǵa­lymnyń esimi elimizge ǵana emes, alys-jaqyn shet mem­leketterdegi ǵylymı orta­ǵa da óte tanymal. Orta­lyq Azııa­­daǵy paleolıt dáýiri men Eýrazııanyń ejelgi tarı­hyn indete zert­tep júrgen arheo­logtiń san qyr­ly ǵylymı salasy Eýrazııadaǵy al­ǵash­qy adamdardyń qonystanýy, ­olar­dyń materıaldyq má­denıeti, kóshi-qon jáne et­nos­tyq baılanystaryna baǵyt­tal­ǵan. Ásirese ǵalymnyń eli­mizdiń ár óńirinen 300-den asa paleolıt eskertkishin ashyp, qazaq jerinde alǵashqy adam­nyń shamamen 1 mıllıon jyl buryn paıda bol­ǵanyn ǵylymı dáleldegenin erekshe aıtýǵa bolady. Shyn máninde, bul eldi eleń etkizer úlken jańalyq.

Alqaly jıynda Mádenıet jáne aqparat mı­nıs­tr­ligi Mádenıet komı­te­tiniń tór­aǵa­sy Kúmis Seıitova mınıstr Aıda Balaeva­nyń qut­tyq­­taýyn oqyp, ǵa­lym­nyń ıyǵy­na shapan japty. Qut­tyq­taýda J.Taımaǵambetov­tiń arheologııa salasyna tyń jańalyq ákelgen eń­bek­terine joǵary baǵa berilgen. Odan keıin Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Darhan Ahmed-Zákı atalǵan vedomstvo basshysy Saıasat Nurbek­tiń quttyqtaýyn jetkizdi. Belgi­li qoǵam qaıratkeri Darhan Myńbaı ǵalymnyń ómirlik muratyna toqtalyp, parasatty oı qorytty.

«Qoja Ahmet Iаsaýı babamyz: «Shyn ǵalymdy kórsem, basymdy ıip, taǵzym ete­min», degen eken. Mine, osyndaı shyn ǵalymnyń úlgisi – Jáken Qojahmetuly. Onyń aldynda arheologııa salasynda Álkeı Marǵulan bastaǵan ǵalymdar­­dyń salǵan izi boldy. Biraq olarǵa qara­ǵanda Jákenniń bir ereksheligi bar. Ǵalym­nyń eńbekteri shet tilderi­ne aýdarylyp, dúnıejúzine tanylýǵa múmkindigi boldy. Bul – táýelsizdiktiń arqasy. Ony umytpaýymyz qajet. Ná­tıjesinde, ol álemniń úlken ǵylymı minberlerinde tamasha ǵylymı eńbekterimen kez kelgen aýdıtorııany tyńdata bildi. Ulttyq mýzeıdi ǵylymı ortalyq jasaý retinde «Halyq qazynasy» atty ınstıtýt­tyń negizin qalap, shákirtterin so­ǵan uıystyrdy», dedi Darhan Myńbaı.

Tas dáýirin sóıletken ǵa­­­­­lymnyń me­­­reıtoıyna ar­­­­nal­­­ǵan konferensııa 2 sek­­­­sııaǵa bólindi: birinshisi – «Eýra­­­zııa paleolıtiniń máse­le­leri», ekinshisi – «Ǵylym­da­ǵy ómir: J.Taımaǵambe­tov jáne ekspedısııalary». Oǵan qatysý­ǵa AQSh, Fran­sııa, Germanııa, Kana­da, Ispa­nııa, Polsha, Japonııa, Reseı, Moń­­ǵolııa, Qyrǵyzstan, Tá­jik­­stan jáne taǵy basqa da elderdegi ǵalymdardan óti­nim men baıandamalar kelip túsken. Konferensııa barysynda arheolog­tiń tas dáýi­riniń túrli teorııalyq jáne ádisnamalyq máseleleri, eli­mizdiń ǵana emes, jalpy Eýra­zııanyń paleolıt dáýirin zert­teýdegi jańa jetistikteri ár qyrynan talqylandy. Sony oılar aıtyldy. Ulttyq mýzeı, Á.Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýty jáne Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ult­tyq ýnı­versıteti birlesip daıyndaǵan mereı­toı ıesiniń ǵylymı eńbekteri men bıblıo­grafııalyq kórsetkishte­rin toptastyr­ǵan 4 kitaptyń lentasy qıyldy. Jıyn aıasynda Ulttyq mýzeı qonaqtar men qatysýshylarǵa arnap «Aka­demık. J.Taımaǵambetov­tiń ǵylymı jolynyń kezeńderi» atty kórme uıymdastyrdy. Oǵan ǵalym­nyń monografııa­lary, oqýlyqtary, oqý qu­raldary, ǵylymı maqalalary, sonymen birge keıingi jyldary tabylǵan paleolıt tu­raq­­tarynyń artefaktileri qo­ıyldy. 

Sońǵy jańalyqtar

Qoqysqa tolǵan ǵaryshty kim tazartpaq?

Ekologııa • Búgin, 16:55