Jalpy, jahan ǵalymdary ekologııanyń búlinýine aıryqsha nazar aýdaryp otyrǵany málim. Tarazda da jerdiń tozýyna baılanysty ǵylymı izdenistiń izine túsken jastar az emes. Olardyń birqatary shekara asyp, Eýropa jerin basyp, tájirıbesin tolyqtyryp, bilimin jetildirip úlgerdi. Buǵan deıin jergilikti jurt «jer dárigeri» atap ketken jas ǵalym Dáýlet Egemberdıevtiń jańa jobasy týraly jazǵan bolatynbyz. Árıne, Dáýlettiń jóni bólek qoı. Ol óz isin biraz jyl buryn bastap ketken. Al Uljannyń jóni bir basqa. Ekologııa máselesi tórtinshi kýrsta oqıtyn shynashaqtaı qyzdy tolǵandyryp, izdenýge ıtermelegeni bizdi de qýantyp otyr.
U.Qanatbektiń aıtýynsha, birneshe aı buryn organıkalyq tyńaıtqysh jasaý máselesine aıryqsha den qoıa bastaǵan. Bastapqyda tehnologııasyn meńgerýge erekshe basymdyq bergen. Áýeli shıkizatty 300 gradýsqa deıin ysıtyn mýfeldi peshte kúıdirip, tájirıbe jasaýǵa bel býǵan. Nátıjesi kóńilinen shyqqan.
Qolǵa alǵan isi boıyndaǵy qyzyǵýshylyǵyn arttyra tússe kerek. Keıinnen ósimdikterdi otyrǵyzý arqyly topyraqtyń fızıkalyq qasıetterin zerdelep, ǵylymı izdenisin jalǵastyrýdy jón dep taýypty. Nátıje kóp kúttirgen joq. Topyraqtyń tyǵyzdyǵy artyp, boıyna ylǵaldy oıdaǵydaı saqtaıtyny aıqyndalypty.
Topyraqtyń tozýy janyn aýyrtqan stýdent kún-tún demeı jańa tyńaıtqyshty oılap tabýdyń qamyna kirisedi. Bar ynta-shyntasymen óz jobasyn jetildirýdi oılaıdy. Bilimsiz qolǵa alǵan istiń nátıje bermesin bilgen ol, jan-jaqty izdenip, bilimin tolyqtyrady. Uljan birinshi kezekte hımııalyq qospasyz dúnıe jasap shyǵarýdy maqsat tutady. Túptiń túbinde ózi oılaǵan jańa tyńaıtqyshty dúnıege ákeldi.
«Topyraqtyń qunarsyzdanýy búginde bárimizdi tolǵandyratyny jasyryn emes. О́tkir máselege álem elderiniń bilgirleri de den qoıyp, jańa jobalar jasap jatqany belgili. Biz jahan elderinen bólektene almaımyz. Sebebi biz de álemniń bir bólshegimiz. Jalpyǵa ortaq ózekti problema Qazaqstanda da týyndap otyrǵany barshaǵa aıan. Bul másele ózimiz quralpylas jastardy da alańdatatyny anyq. Sol olqylyqtyń ornyn toltyrý – bárimizdiń mindetimiz. Sondyqtan da osy «ekotyńaıtqyshty» oılap taptyq. Tyńaıtqyshty kúıdirýdiń berer paıdasy mol. Ony is júzinde baıqap ta kórdik. Ol topyraqtyń quramyn dymqyldandyrady. Sondaı-aq dárýmenderi arqyly onyń qunarlylyǵyn arttyra túsedi. Ǵylymı negizge súıensek, qus sharýashylyǵyndaǵy jáne mal sharýashylyǵyndaǵy qaldyqtardyń paıdasy zor. Odan tek «ekotyńaıtqysh» qana emes, belsendirilgen kómirtegin alýǵa da bolady. Sondyqtan da osy jobaǵa myqtap kiristim. Qolǵa alǵan isim ózimdi shynynda da shabyttandyrady», dedi U.Qanatbek.
Ǵylymǵa shyndap bet burǵan Uljan keıingi ýaqytta «Aýyl sharýashylyǵy qaldyqtarynan jáne tabıǵı sazdan membranaly súzgi daıyndaý» jobasyn jetildirý maqsatynda zertteý jumystaryn júrgizip jatyr. Taıaýda ǵana M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz óńirlik ýnıversıtetiniń stýdentteri Astana qalasynda ótken respýblıkalyq ınnovasııalyq ıdeıalar baıqaýyna qatysyp, 1-oryndy jeńip aldy. Sol baıqaýǵa komandany jas ǵalym U.Qanatbek kapıtan retinde bastap barǵan bolatyn.
Ǵumyryn ǵylymmen baılanystyrǵan Uljannyń jobasyna qyzyǵýshylar az emes. Ǵylymǵa den qoıǵandar tarapynan qoldaý bolsa, stýdenttiń alar asýy alda ekenine eshkim kúmándanbaıdy. О́ıtkeni onyń maqsaty anyq. Jańa tyńaıtqysh arqyly topyraqtyń tozýyn qoldan kelgenshe toqtatqysy keledi.
TARAZ
