Qazaqstan-Italııa: Alysty jaqyndatqan alys-beris

Dostyq ráýishte ótken kelissóz

Memleket basshysynyń Italııaǵa resmı sapary Prezıdent Serdjo Mat­tarellamen kezdesýden bastaldy. Eki el basshylarynyń kelissózine de­ıin Kvırınale saraıynda Qazaqstan Pre­zıdentin saltanatty qarsy alý rá­simi ótti. Qasym-Jomart Toqaevtyń qur­metine Qazaqstan týy kóterilip, qos memlekettiń ánurany shyrqaldy. Qurmet qaraýyly bastyǵynyń raportynan keıin prezıdentter bir-birine resmı delegasııa ókilderin tanystyrdy.

Qasym-Jomart Toqaev bul Qazaqstan Prezıdenti retinde Italııaǵa jasaǵan alǵashqy sapary ekenin atap ótip, qonaqjaılyq kórsetkeni úshin Serdjo Mattarellaǵa alǵys aıtty. Memleket basshysy elimizdiń Eýropa Odaǵyndaǵy senimdi seriktesteriniń biri – Italııa Respýblıkasymen qarym-qa­ty­­nasy uzaq ýaqyttan beri ózara tıim­­di sıpatta damyp kele jatqanyn jetkizdi.

– Men búgin ózara múddeni kózdeı­tin máselelerdi, atap aıtqanda, ekono­mıkalyq baılanystardy damytý jáne eki eldi órkendetýge baǵyttalǵan qa­ty­nas­­tardy nyǵaıtý, sondaı-aq ha­lyq­­aralyq ózekti máselelerdi sheshý jol­da­ryn talqylaǵym keledi, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, Italııa – Qazaqstannyń Eýropadaǵy negizgi saýda seriktesteriniń biri.

– О́zara saýda-sattyq kólemi 14,5 mıllıard dollardan asty. Taıaý jyldary elderimiz arasyndaǵy taýar aınalymy 20 mıllıard dollarǵa jete­di dep senemiz. Italııa – Qazaqstan ekonomıkasyna qarjy salǵan basty ınvestorlardyń biri. Bizdiń naryqta 300-ge jýyq ıtalııa­lyq kompanııa jumys isteıdi, sonyń ishin­de «ENI» kompanııasy da bar. «ENI» – kósh­bas­shy kompanııa. Biz ekijaqty qaty­nas­tardaǵy jetistikterdi joǵary baǵa­laı­myz. Biz olardyń jumys isteýi úshin qo­laıly jaǵdaı jasaýdy odan ári jal­ǵas­tyra beremiz. Degenmen ekonomıka ba­ǵytyna ǵana emes, mádenıet, týrızm sııaqty basqa da kóptegen saladaǵy yntymaq­tastyq­ty damytýǵa tyń serpin berý qajet. Qazaqstan men Italııa arasyn­daǵy yntymaqtastyq óte tabysty bola­tynyna senimdimin, – dedi Prezıdent.

Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev sheteldik ınvestorlar úshin el ekonomıkasynyń anaǵurlym tartymdy jáne perspektıvti salalary, onyń ishinde «jasyl energetıka» týraly egjeı-tegjeıli málimet berdi.

Memleketter basshylary Qazaqstan men Italııanyń álemdik arenadaǵy, onyń ishinde BUU men EQYU aıasyndaǵy ózara is-qımyl máselelerine arnaıy toqtaldy.

Eki el prezıdentteri BUU Jarǵysy­nyń qaǵıdattaryn qurmetteý negizinde halyq­aralyq qatynastar men jahandyq qaýip­sizdik júıesin nyǵaıtýdyń ma­ńyzdy ekenin atap jetkizdi.

Sonymen qatar taraptar Qazaqstan men Ortalyq Azııanyń Eýropa Odaǵy­men aradaǵy yntymaqtastyǵyn damytý perspektıvalaryn talqylap, kólik jáne logıstıka salasyndaǵy ózara tıimdi yqpaldastyqtyń, atap aıtqanda, Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn órkendetýdiń keleshegi zor ekenin erekshe atap ótti.

Memleket basshysy oraıly sátti paıdalana otyryp, Prezıdent Mat­tarel­lany Italııanyń «Úlken jeti­likke» tóraǵalyq qyzmetine kirisýimen quttyqtap, G7-niń kún tártibin júzege asyrý isinde tabys tiledi.

О́z kezeginde, Serdjo Mattarella Italııa Qazaqstanda júrgizilip jatqan saıası jáne qoǵamdyq reformalarǵa úl­ken qyzyǵýshylyq tanytyp otyr­ǵanyn atap ótip, Rımge saparmen kelgeni úshin Qazaqstan Prezıdentine alǵys aıtty. Sondaı-aq búgingi kelissózderdiń ná­tı­jesi ekijaqty ekonomıkalyq, saıa­sı jáne mádenı-gýmanıtarlyq baıla­nys­tarǵa tyń serpin beredi dep senim bildirdi.

Dostyq ráýishte ótken kezdesý sońynda Qasym-Jomart Toqaev Serdjo Mattarellany Qazaqstanǵa saparmen kelýge shaqyrdy. Italııa Prezıdenti Memleket basshysynyń shaqyrýyn rızashylyqpen qabyl aldy. Budan soń kelissóz dastarqan basynda jalǵasty.

О́zara taýar aınalymy – $14,5 mlrd

Sapar barysynda Qazaqstan Prezı­denti Italııa Mınıstrler Keńe­siniń tóraǵasy Djordja Melonı­men kelissóz júrgizdi. Memleket basshysy Italııa jerinde qurmet kórsetkeni úshin Djordja Melonıge alǵys aıtty.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan men Italııa arasynda tyǵyz saıası dıalog, berik ekonomıkalyq yqpaldastyq, tabysty mádenı-gýmanıtarlyq baılanys ornaǵanyn atap ótti.

– Biz Italııanyń Ortalyq Azııadaǵy bas­ty seriktesi bolǵanymyzdy maqtan tu­ta­myz. Eki el arasyndaǵy ekonomı­ka­lyq yntymaqtastyq qarqyndy damyp kele­di jáne qarym-qatynastardy odan ári art­tyrýǵa mol áleýet bar, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, Italııa – Qazaqstannyń Eýropadaǵy negizgi saýda seriktesteriniń biri jáne el ekonomıkasyndaǵy eń iri ınves­torlardyń bestigine kiredi. Elderimiz arasyndaǵy taýar aınalymy 15 mıllıard dollarǵa jýyqtady. Italııadan Qazaqstanǵa tartylǵan tikeleı sheteldik ınvestısııa 7,3 mıllıard dollardy qurady. Búginde bizdiń elimizde 300-den astam ıtalııalyq kompanııa tabysty jumys istep jatyr. Olardyń arasynda «ENI», «SDF Group», «PetroValves», «Maire Tecnimont», «IVECO», «Tenaris» jáne basqa da iri ınvestorlar bar.

Qazaqstan Prezıdenti BUU, EQYU, Eýropa Keńesi jáne EYDU aıasyndaǵy álemdik arenada ortaq maqsattarǵa qol jetkizý isindegi eki eldiń tabysty yqpal­dastyǵyna arnaıy toqtaldy. Sony­men qatar Qasym-Jomart Toqaev Qazaq­stannyń jahandyq qaýipsizdik, óńirlik turaqtylyq, terrorızmge qarsy kúres, klımattyń ózgerýi sııaqty máselelerge qatysty yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa daıyn ekenin jetkizdi.

Memleket basshysy Almatyda Italııa mádenıeti ınstıtýtynyń ashylýyn quptady. Onyń pikirinshe, mádenı dıplo­matııa, bilim berý salasyndaǵy seriktes­tik jáne týrızm elder arasyn­daǵy baılanystardy tereńdetýde mańyzdy ról atqarady.

Djordja Melonı Qazaqstan – Italııa qatynastarynyń deńgeıi joǵary ekenin atap ótip, Italııanyń Qazaqstanmen aradaǵy baılanystaryn nyǵaıtýǵa beıildi ekenin jetkizdi.

– Sizdiń búgingi saparyńyzdy Qazaq­stan – Italııa  qarym-qatynasyn odan ári ór­kendetý úshin zor múmkindik retin­de qarastyramyz, – dedi Premer-mınıstr.

Kezdesý barysynda saýda-ekonomıka­lyq, ınvestısııalyq, energetıkalyq, kó­lik-logıstıkalyq, agrarlyq, mádenı-gý­ma­nı­tarlyq, bilim berý salalaryndaǵy ynty­maq­tastyqty keńeıtý, sondaı-aq «jasyl ener­getıka» jáne eki memlekettiń as­ta­na­lary arasyndaǵy áýe qatynasyn damytý máselelerine erekshe nazar aýdaryldy.

Buǵan qosa, kezdesýde óńirlik jáne halyqaralyq kún tártibindegi máseleler talqylandy.

– Búgingi kelissózder ekijaqty qarym-qatynasymyzdyń jańa kezeńine jol ashatynyna jáne yntymaqtastyqtyń perspektıvti baǵyttaryn qarastyrýǵa jaqsy múmkindik beretinine senimdimin, – dedi Prezıdent.

Kezdesý barysynda mynadaı qujattarǵa qol qoıyldy:

1. Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Italııa Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde qaza tapqan áskerı qyzmet­shiler jerlengen oryndardyń márte­besine qatysty kelisim;
2. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligi men Italııa Re­spýb­­lı­kasynyń Ádilet mınıstrligi ara­syndaǵy ózara túsinistik jáne yntymaq­tastyq týraly memorandým;
3. Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi men Italııa Respýblıkasynyń Mádenıet mınıstrligi arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým;
4. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi men Italııa Respýblıkasynyń Ýnıversı­tet­ter jáne zertteýler mınıstrligi arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým;
5. Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­denti­niń janyndaǵy Memlekettik bas­qarý akademııasy men Italııa Respýb­lı­kasynyń Ulttyq memlekettik basqarý mektebi arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým;
6. Qazaqstannyń «Samuryq-Qazyna» qory men Italııanyń «Cassa Depositi i Prestiti» kompanııalar toby arasynda bir­lesken ınvestısııalyq qor qurý jáne óńdeý ónerkásibi, energetıka, logıstıka salalaryna ınvestısııa salý týraly kelisim;
7. Qazaqstannyń «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy men Italııanyń «ENI» kompanııasy arasyndaǵy jalpy qýaty 247 MBt bolatyn gıbrıdti elektr stansasyn (jel elektr stansasy, kún elektr stansasy) salý jónindegi birlesken jobany júzege asyrý týraly birlesken túpkilikti ınvestısııalyq sheshim.

Birlesken málimdeme

Kezdesý sońynda Qazaqstan Prezı­denti Qasym-Jomart Toqaev pen Italııa Premer-mınıstri birlesken málimdeme qabyldady.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezı­denti Italııa Respýblıkasy Prezı­denti­niń shaqyrýymen 2024 jylǵy 18 qań­tarda Italııaǵa resmı saparmen kel­di. Osyǵan oraı Qazaqstan Respýblı­kasynyń Prezıdenti men Italııa Res­pýblıkasy Mınıstrler Keńesiniń Tóraǵasy mynalar týraly málimdedi:

1. 2009 jylǵy 5 qarashadaǵy Qazaq­stan Respýblıkasy men Italııa Respýblıkasy arasyndaǵy Strategııalyq áriptestik týraly kelisimniń áreket etýin atap kórsete otyryp, biz eki el arasyndaǵy barlyq deńgeıdegi senim­di jáne turaqty dıalogke kóńilimiz tola­ty­nyn bildiremiz. Qazaqstan – Ita­lııa­nyń Ortalyq Azııadaǵy negizgi ekonomıkalyq seriktesi, al Ita­lııa – Qazaqstannyń Eýropalyq Odaq­taǵy eń iri saýda seriktesi jáne Qazaq­stan ekonomıkasynyń jetekshi ınves­tor­larynyń biri.
2. Dıplomatııalyq qatynastar orna­ǵannan beri otyz jyldan astam ýaqyt ishinde Qazaqstan men Italııa baıla­nystaryn ózara senimge, ortaq qun­dy­lyqtarǵa jáne tıimdi ynty­maq­tas­tyqqa negizdelgen berik seriktes­tikke aınal­dyrǵanyn atap ótemiz.
3. Biz Qazaqstan – Italııa yntymaq­tastyǵynyń qarqyndy damyp kele jatqanyn atap óttik jáne strategııalyq árip­testik rýhynda ózara múddeni kóz­deıtin barlyq saladaǵy baılanystardy ártaraptandyrýdy jáne tereńdetýdi jalǵastyrýǵa nıettimiz.
4. Biz ekonomıka salasynda 2023 jylǵy 5 qyrkúıekte Astanada Qazaqstan men Italııa Premer-mınıstrleri­niń orynbasarlary – Syrtqy ister mınıstrleri qol qoıǵan Birlesken málimdemege súıene otyryp, saýda-ınvestısııalyq baılanystardy odan ári damytý úshin mol áleýet bar ekenin atap ótemiz. Energetıka, tabıǵı resýrstardy barlaý jáne óndirý, jasyl ekonomıka, qurylys, ınfraqurylym, kólik jáne logıstıka, aýyl sharýashy­lyǵy, ǵylymı-tehnologııalyq qyz­met jáne konsaltıngtik qyzmet – ynty­maqtastyqtyń negizgi baǵyttary. Eki memleket arasyndaǵy ózara tıimdi yntymaqtastyqty tereńdetýdiń ma­ńyzdylyǵyna basa nazar aýdara otyryp, biz Iskerlik keńestiń qurylýyn quptaımyz.
5. Qazaqstan men Italııa arasyn­daǵy ınvestısııalyq klımatty jaq­sar­týǵa jáne ózara tıimdi saýda-ekono­mıkalyq yntymaqtastyqty odan ári damy­týǵa yqpal etetin Qazaqstan Respýb­lıka­synyń Úkimeti men Italııa Res­pýb­­lı­kasynyń Úkimeti arasyndaǵy In­ves­­­­­tısııalardy kótermeleý jáne ózara qor­ǵaý týraly kelisim jónindegi kelis­sózderdiń mańyzdylyǵyn atap ótemiz.
6. Sondaı-aq biz qazaqstandyq jáne ıtalııalyq jetekshi ýnıversıtetter, atap aıtqanda, ǵylym jáne tehnologııa baǵytyna mamandanǵan ýnıversıtetter arasynda joǵary bilim berý salasyndaǵy yntymaqtastyq aıasyn keńeıtýdiń mańyzdylyǵyn atap ótemiz.
7. Biz mádenıet salasyndaǵy ynty­maq­tastyqty arttyrýǵa nıet bildiremiz.

2023 jylǵy 30 qarashada Almaty qala­syndaǵy Ortalyq Azııadaǵy alǵash­qy Italııa mádenı ortalyǵynyń resmı ashylýyn quptaımyz. Bul eki el hal­qyn jáne mádenı baılanystaryn ja­qyndastyrýdyń taǵy bir qadamy boldy.

8. Taraptar Qazaqstannyń Vene­sııa­d­a ótetin Zamanaýı ónerdiń 60-halyqaralyq bıennalesine qatysýy Qazaqstannyń mádenıeti men ónerin Italııada da, shetelde de tanymal etýge yqpal etetinin atap ótti.
9. Biz eki memlekettiń 2015 jylǵy 21 jeltoqsanda Astanada bir jaqtan Qazaqstan Respýblıkasy, ekinshi jaqtan Eýropalyq Odaq pen oǵan múshe memleketter arasynda qol qoıylǵan Keńeıtilgen áriptestik jáne yntymaqtastyq týraly kelisim aıasyndaǵy tyǵyz yqpaldastyqty jalǵastyrýǵa daıyn ekendikterin bildiremiz. Osy oraıda biz 2022 jylǵy 27 qazanda Astanada «Ortalyq Azııa – Eýropalyq Odaq» birinshi sammıtiniń ótkizilgenin quptaımyz.
10. Ortalyq Azııadaǵy kólik jáne kommýnıkasııa salasynda, atap aıtqanda, Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn damytýǵa qatysty iri bastamalardyń iske qosylýyna bizdiń kóńilimiz tolatynyn atap ótemiz. Eýropalyq Odaqtyń «Global Gateway» jobasyn iske asyrýǵa qoldaý bildiremiz.
11. Eki eldiń Eýropalyq Odaq pen Ortalyq Azııa arasyndaǵy yntymaqtas­tyq úshin berik jáne perspektıvalyq negiz qurýǵa, Ortalyq Azııadaǵy óńir­lik dıalogti nyǵaıtýǵa degen umty­lysyn qýattaımyz. Bul – órkendeýge, turaqtylyq pen ornyqty damýǵa qol jet­kizýdiń basty sharty. Biz «OA+Italııa» formatyndaǵy kezdesýdi 2024 jyly Rımde, al 2025 jyly Qazaqstanda ótkizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótemiz.
12. Italııa Respýblıkasy Mınıstr­ler Keńesiniń Tóraǵasy Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń konsýl­­tatıvtik kezdesýleriniń yntymaq­tastyqty odan ári óristetý, beıbitshilikti nyǵaıtý, Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy dostyq, senim jáne tatý kórshilik atmosferany qalyptastyrý, sondaı-aq olardyń halyqaralyq arenadaǵy mańyzyn arttyrý jolyndaǵy rólin joǵary baǵalaıdy.
13. Italııa Mınıstrler Keńesiniń Tóraǵasy klımattyq kún tártibin odan ári ilgeriletý aıasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń tıisti bastamalaryn joǵary baǵalaıdy. Sonymen qatar Almaty qalasynda qorshaǵan ortany qorǵaý jáne klımattyń ózgerýi jónindegi Ortalyq Azııa elderiniń jobalyq keńsesin qurý, 2026 jyly Qazaqstanda Birikken Ulttar Uıymy aıasynda Aımaqtyq klımattyq sammıt ótkizý jónindegi usynystardy eskeredi.
14. Eki eldiń ózara qurmet qaǵıdaty negizinde ózara yqpaldastyǵyn nyǵaı­týdy quptaımyz. Qatar ómir súrý men yntymaqtastyqtyń ortaq negizi retin­de BUU Jarǵysyna tolyq qurmetpen qaraıtynymyzdy, sondaı-aq jahan­dyq jáne aımaqtyq deńgeıde beıbit­shi­l­ikti, qaýipsizdik pen turaqtylyq­ty ilgeriletýge jáne halyqaralyq kóshi-qon máseleleri boıynsha dıalogti odan ári ilgeriletýge, sonyń ishinde Almaty prosesi jáne Birik­ken Ulttar Uıymy sııaqty kóp­jaq­ty forýmdar aıasynda ekijaqty ynty­maqtastyqty nyǵaıtýǵa degen ózara umtylysymyzdy qýattaımyz.
15. Klımattyq kún tártibiniń ózektiligi aıasynda biz 2023 jyly Dýbaı qalasynda ótken Klımat jónindegi dúnıejúzilik konferensııada (COP28) klımat­tyń ózgerýine qarsy kúreste ózimiz­diń berik ustanymdarymyzdy qýattadyq jáne jahandyq jylý deńgeıin 1,5°-ta ustaý jónindegi maqsatty rastaýdy quptaımyz.
16. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Italııa Respýblıkasynyń Mınıstrler Keńesiniń tóraǵasyna «Úlken jetilikte» tabysty tóraǵalyq etýine tilektestigin bildirdi.
17. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezı­denti Italııa Respýblıkasy Mınıstr­ler Keńesiniń tóraǵasyn jaqyn arada Qazaqstanǵa saparmen kelýge shaqyrdy.

2024 j. 18 qańtarda Rım qalasynda qabyldandy».

Investısııalyq múmkindikterimizdi tanystyrdy

Qazaqstan Prezıdenti Rımge resmı sapary aıasynda Italııanyń bıznes-qoǵamdastyq ókilderimen kezdesti. Dóńge­lek ústelge halyqaralyq deńgeı­degi 30-ǵa jýyq kompanııa qatysty.

Qasym-Jomart Toqaev Italııanyń bıznes «kapıtandaryna» Qazaqstannyń ınvestısııalyq múmkindikteri týraly jan-jaqty málimet berdi. Onyń aıtýynsha, álemdegi geosaıası jaǵdaıǵa qaramastan, elimiz aımaqtaǵy eń iri jáne qarqyndy damyp kele jatqan ekonomıkalardyń biri retindegi ornyn senimdi túrde saqtap otyr.

– Byltyr elimizdiń ekonomıkalyq ósimi 5,1 paıyz deńgeıinde boldy. Bul – boljamdy jahandyq kórsetkishke qaraǵanda shamamen 2 ese joǵary (Dúnıejúzilik bank – 2,6%, BUU – 2,7%). Bizdiń orta merzimdi perspektıvadaǵy strategııalyq maqsatymyz – 2029 jylǵa qaraı ekonomıkanyń kólemin eki ese ulǵaıtýǵa múmkindik beretin 6–7 paıyzdyq ósimge qol jetkizý. Ol úshin aýqymdy reformalar júrgizý qajet edi. Sondyqtan saıası reformalarmen qatar, naryqtyq jáne básekege qabiletti ekonomıkamyzdy aıtarlyqtaı nyǵaıtyp jatyrmyz. Men muny tabysqa jetýdiń qajetti sharty dep esepteımin. Qazaqstanda taıaý arada ekonomıkamyzdyń ashyq, senimdi jáne qarqyndy damýyna yqpal etetin asa mańyzdy ári túbegeıli reformalar bastalady. Muny sizderge senimdi túrde aıta alamyn. Maqsatymyz – Qazaqstandaǵy standarttardy, erejelerdi jáne bıznes júrgizý tájirıbesin Ekonomıka­lyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy­nyń deńgeıine jetkizý. Biz eń joǵary halyqaralyq standarttarǵa saı keletin ınvestısııalyq ahýal qalyptastyrýǵa umtylyp jatyrmyz, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent el ekonomıkasyna shetelden tikeleı tartylatyn ınves­tısııa kólemin ulǵaıtý maqsatynda praktıkalyq jáne zańnamalyq turǵyda josparlanǵan sharalar týraly ıtalııa­lyq kásipkerlerge málimet berdi.

– Biz ınvestorlarǵa ońtaıly ári yńǵaıly orta qalyptastyrý úshin bızneske qoıylatyn artyq talaptardy anyqtap, olardy joıdyq. Jaqynda Investısııalardy tartý jónindegi keńes qurylyp, oǵan keń aýqymdy ókilettik berildi. Bul Keńestiń jedel sheshim qabyldaýyna, kórsetiletin jan-jaqty memlekettik qoldaýdy qamtamasyz etý arqyly ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýyna yqpal etedi, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirin­she, energetıka salasy – eki el arasyn­daǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń negiz­gi baǵyty.

– Qazaqstan munaıynyń 80 paıyzdan astamy Eýropaǵa eksporttalady. Bul Eýropa Odaǵyna qajet munaı­dyń shamamen 10 paıyzyn qamtama­syz etedi. Qazaqstannyń uzaq jyldan bergi jáne senimdi energetıkalyq seriktesi Italııaǵa alǵys aıtqym keledi. Biz ıtalııalyq «ENI» kompanııasynyń Qazaqstan ekonomıkasyna qosqan úlesin joǵary baǵalaımyz. Qazaqstan munaı men gazdy barlaý salasynda mol múmkindik usynyp otyr. Biz mańyzdy ken oryndaryn ashý maqsatynda álemdik ozyq tájirıbeni engizip jatyrmyz. Sondaı-aq Italııa kompanııalaryn munaı-gaz salasynda servıstik qyzmet kórsetý isine atsalysýǵa shaqyramyz, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent jańartylatyn energııa salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń keleshegi týraly aıta kele, Qazaqstan óńirde birinshi bolyp Parıj kelisimin ratıfıkasııalaǵan memleket retinde 2060 jylǵa qaraı kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý jóninde mindetteme alǵanyn atap ótti.

– Bizdiń jańartylatyn energııa salasyndaǵy áleýetimiz 1 trıllıon kVt/saǵ dep baǵalanady. Oǵan Fransııanyń «Total», Saýd Arabııasynyń «ACWA Power», Birikken Arab Ámirlikteri­niń «Masdar» jáne Germanııa men Shvesııanyń «Svevind Energy Group» sııaqty iri jahandyq kompanııalary qyzyǵýshylyq tanytty. Bul kompanııalar qýaty 43 GVt bolatyn jańartylatyn energııany óndirý jónindegi jobalardy júzege asyrýǵa nıetti. Italııada elektr energııasynyń úshten biri «jasyl energetıka» kózderi esebinen óndiriletini belgili. Osy tájirıbeni eskersek, ıtalııalyq kompanııalar da atalǵan jobalardy iske asyrýǵa nıet bildirgen kásiporyndardyń qataryna qosyla alady. Biz bul mańyzdy saladaǵy áriptestikti, meıli ol óndiris, tehnologııa transferti nemese tájirıbe almasý bolsyn, damytýǵa asa múddelimiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy tehnologııalyq revolıýsııany jáne aldaǵy ýaqytta asa mańyzdy shıkizatty óndirý jáne óńdeý salasynda jahandyq suranystyń eselep ósetini jónindegi boljamdy eskerip, Italııa kásipkerlerin osy baǵytta ynty­maqtastyq ornatýǵa shaqyrdy.

– Dúnıejúzilik banktiń baǵalaýynsha, Qazaqstanda quny 46 trıllıon dollardan asatyn bes myńnan astam barlanbaǵan ken orny bar. Búginde biz Eýropa Odaǵyna múshe elderdiń ekonomıkasyna qajetti eń mańyzdy 34 shıkizattyń 19 túrin óndiremiz. Qajetti ınvestısııa bolsa, kobalt, volfram, lıtıı sııaqty paıdaly qazbalardyń 9 túrin ıgerýge bolady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdenttiń aıtýynsha, kólik-logıstıka – yntymaqtastyqtyń taǵy bir ózekti salasy. Qazaqstan óńirlik habqa aınalýy úshin Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn damytýdy belsendi túrde qolǵa aldy.

– Orta dáliz «Bir beldeý, bir jol» bastamasyn tolyqtyrady. Biz ony Eýro­pa Odaǵynyń Transeýropalyq kólik jelisimen jáne «Jahandyq qaqpa» strategııasymen ushtastyrýdy kóz­dep otyrmyz. Sonymen qatar «Úlken jeti­liktiń» Jahandyq ınfraqurylym jáne ınvestısııalar salasyndaǵy serik­testigi (PGII) jónindegi bastamasyn qol­daı­myz. Sońǵy 15 jylda Qazaqstan kólik ınfraqurylymyna 35 mıllıard dollardan artyq qarjy quıdy. Aldaǵy úsh jylda 1300 shaqyrymnan astam temirjol jelisin salýdy josparlap otyrmyz. Bul Qytaı, Ońtústik Azııa jáne Eýropa baǵyttaryndaǵy taýar tasy­­malyn ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Sondyq­tan ıtalııalyq ınvestorlardy biz­diń aılaqtarymyzdy damytý, júk tasymaldaýshy kemelerdi birlese shyǵarý jáne logıstıkalyq ortalyqtar qurý isine belsendi atsalysýǵa shaqyra­myz. Qazaqstan aýmaǵy arqyly óte­tin 13 halyqaralyq baǵyttyń, sondaı-aq Almaty men Mılan arasyndaǵy tikeleı áýe reısteriniń arqasynda eki eldiń qarym-qatynasy burynǵydan da bekı tústi. Biz Astanany Rım jáne Mılan qalalarymen jalǵaıtyn tike­leı reısterdi ashý josparyn qýana qup­taımyz. Bul bizdiń ekonomıkalyq qatynas­tarymyzdy jáne halyqtarymyz arasyn­daǵy baılanysty nyǵaıtýǵa, sondaı-aq týrızmdi ilgeriletýge oń septi­gin tıgizeri sózsiz, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev aýyl sharýa­shylyǵy salasynda birlesken ınves­tısııalyq jobalardy tıimdi júzege asyrý úshin zor áleýet bar ekenine toqtalyp, Italııa bıznes elıtasynyń nazaryn osy baǵytqa aýdardy.

– Terrıtorııamyzdyń 70 paıyzdan astamy aýyl sharýashylyǵyna jaramdy. Elimiz Ortalyq Azııadaǵy astyqty ólke sanalady. Biz bıdaı men un óndirý boıynsha álemdegi on eldiń qataryna kiremiz. Aýyl sharýashylyǵy ónimderimiz álemniń 80-nen astam eline jetkiziledi. Álemde azyq-túlik tapshylyǵy artyp kele jatqanyn eskere otyryp, biz osy sektordyń ónimdi­ligin úsh ese jáne eksportty eki ese arttyrýdy kózdep otyrmyz. Qazaqstan ıtalııalyq seriktesterimen birge dándi jáne maıly daqyldardy ósirý, sondaı-aq makaron, et jáne sút ónimderin ón­dirý baǵyttaryndaǵy yntymaqtastyqty da­mytýǵa múddeli, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy dóńgelek ústelge qatysýshylardy bıotehnologııa, farmasevtıka salalaryndaǵy ınvestısııalyq múmkindikter týraly habardar etti. Qasym-Jomart Toqaev Italııanyń bir­qatar iri kompanııasyn Qazaqstanda jergilikti óndiris ashýǵa shaqyrdy.

Budan bólek, Qasym-Jomart Toqaev IT-salasyn damytýdyń jáne «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń artyqshylyqtaryna arnaıy toqtaldy.

Memleket basshysy sózin qorytyn­dylaı kele, Qazaqstannyń áleýetti ınvestorlarǵa jan-jaqty qoldaý kórse­týge daıyn ekenin aıtty. Sondaı-aq kez­­desý­ge qatysýshylardy «Astana» ha­lyq­­aralyq forýmyna qatysýǵa shaqyrdy.

Jıyn barysynda Italııa Respýb­lıkasy Mınıstrler Keńesi tóraǵasy­nyń orynbasary – Syrtqy ister jáne halyqaralyq yntymaqtastyq mınıstri Antonıo Taıanı, CDP tobynyń bas atqarýshy dırektory Darıo Skannapeko, «Confindustria» kompanııasynyń ınternasıonaldandyrý jónindegi vıse-prezı­denti Barbara Djakomello, «CONFAPI» kompanııasynyń prezı­denti Krıstıan Kamısa, «Leonardo SpA» tobynyń prezıdenti Stefano Pontekorvo, «Fincantieri SpA» kompanııasynyń bas atqarýshy dırektory Perroberto Folgero, «PetrolValves» kompanııasy­nyń bas atqarýshy dırektory Sandro Mal­korı, «Pietro Fiorentini» kompanııasynyń bas atqarýshy dırektory Paolo Nardı jáne taǵy basqalar ekonomıkanyń tıisti salalary boıynsha Qazaqstanmen ara­daǵy yn­tymaqtastyqty damytý perspektı­va­laryna qatysty kózqarastaryn bildirdi.

Investısııalyq dóńgelek ústel aıaq­talǵan soń, Memleket basshysynyń qatysýymen birqatar ekijaqty qujat­tarǵa qol qoıý rásimi ótti.

1. «Samuryq-Qazyna» AQ men «Balestra» arasyndaǵy Túrkistan oblysy Sozaq aýdany Taıqońyr aýylynda qýaty jylyna 800 myń tonna bolatyn kúkirt qyshqyly zaýytyn salý jobasynyń sharttary men merzimin aıqyndaıtyn kelisim;
2. «Báıterek» UBH» AQ men «SACE» arasyndaǵy ekonomıkanyń basym sek­tor­laryndaǵy ınvestısııalyq jobalar jóninde Italııanyń qatysýymen jasalǵan mámilelerdi saqtandyrý lımıtin belgileý týraly negizdemelik kelisim;
3. «Samuryq-Energo» AQ men «Ansaldo Energia SpA» arasyndaǵy qýaty 544 MVt-qa deıin jetetin bý-gaz qon­dyr­ǵysyn salý arqyly Almatydaǵy úshin­shi JEO-ny rekonstrýksııalaýdy kóz­deıtin yntymaqtastyq týraly kelisim;
4. Qazaqstandaǵy ıtalııalyq kásip­oryn­dardy jáne Italııadaǵy qazaq­standyq kásiporyndardy qoldaýǵa, son­daı-aq Qazaqstan men Italııa bıznesi arasyn­daǵy ekonomıkalyq jáne saýda qatynas­taryn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan «Ata­me­ken» UKP men «Confiindustria» arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým.

Birqatar qabyldaýlar ótkizdi

Memleket basshysy resmı sapary aıasynda «Eni» kompanııa­sy­nyń bas operasııalyq dırektory Gvıdo Brýs­kony qabyldady. Áńgimelesý bary­synda Qazaqstan men «Eni» kompanııasy ara­syndaǵy ótken jylǵy ynty­maq­­tas­tyqtyń nátıjeleri jáne aldaǵy yq­paldastyqtyń áleýeti qarastyryldy.

Byltyr Kaspıı qubyr jelisi konsor­sıýmy arqyly 63,5 mıllıon tonna mu­naı tasymaldandy. Bul – rekordtyq kór­setkish. Qashaǵan jáne Qarashyǵanaq ken oryndarynda munaı óndirýdiń jalpy kólemi 30,8 mıllıon tonnany qurady.

Prezıdenttiń pikirinshe, Qazaqstan Úki­meti men konsorsıýmnyń barlyq qaty­sý­shysynyń, sonyń ishinde «Eni» kom­panııa­synyń birlesken kúsh-jigeriniń arqasynda osyndaı nátıjege qol jetkizildi.

Qasym-Jomart Toqaev Aqtóbe jáne Túrkistan oblystarynda jalpy qýaty 150 MVt bolatyn jel jáne kún elektr stansalarynyń qurylysyna qatysty júzege asyrylǵan jobalardy joǵary baǵalady.

Sonymen qatar Memleket basshysyna ıtalııalyq kompanııanyń Mańǵystaý oblysynda gaz óńdeý zaýytyn, qýaty 250 MVt bolatyn gıbrıdti elektr stansasyn salý jáne aldaǵy ýaqytta bıodızelge óńdeý úshin ósimdik maıyn óndirý jospary týraly málimet berildi.

Sondaı-aq Qazaqstan Prezıdenti «Maire Tecnimont» kompanııasynyń Bas atqarýshy dırektory Alessandro Bernınıdi qabyldady. Áńgimelesý barysynda energetıka jáne munaı hımııasy salalaryndaǵy yntymaqtastyq perspektıvalary talqylandy.

Memleket basshysy kompanııanyń dekarbonızasııa jáne energetıkaǵa kóshý jónindegi jobalardy iske asyrý isinde mol tájirıbesi bar ekenin, sondaı-aq onyń 45 elde keń kólemde jumys istep jatqanyn atap ótti.

Prezıdenttiń aıtýynsha, Qazaqstan kómirqyshqyl gazynyń qaldyqtaryn aıtarlyqtaı azaıtýǵa jáne jasyl tehnologııalardy damytýǵa baǵyttalǵan «Maire Tecnimont» kompanııasynyń mańyzdy jos­paryna zor qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Sebebi elimiz Parıj kelisimi aıasynda 2060 jylǵa qaraı kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý jóninde mindettemeler qabyl­dady jáne óndiriste úzdik tehnologııalardy engizýge umtylady.

Alessandro Bernını Qasym-Jomart Toqaevqa kompanııanyń álem boıynsha iske asyryp jáne ázirlep jatqan iri jobalary týraly málimet berdi. Sondaı-aq Qazaqstannyń energetıka sektoryn damytý jóninde óz usynystaryn aıtty.

Memleket basshysy kompanııanyń elimizde gaz-hımııa keshenin salýǵa qatysý nıetin oń baǵalady. «Maire Tecnimont» kompanııasymen Atyraý oblysyndaǵy gaz-hımııa kesheni qurylysynyń ekinshi kezeginiń polımerleý ýchaskesin jobalaý jónindegi shartqa ótken jyldyń sáýir aıynda qol qoıyldy.

Budan keıin Memleket basshysy NEOS áýe kompanııasynyń prezıdenti Lýpo Rattassıdi qabyldady. Kezdesý barysynda azamattyq avıasııa salasyn­daǵy yntymaqtastyqtyń perspektıvalary talqylandy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, eki el arasyndaǵy tikeleı áýe qaty­nas­tary saýda-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanı­tarlyq baılanystar men týrızmniń damýy­na tyń serpin beredi. Prezıdent Almaty – Mılan áýe reısine suranystyń joǵary ekenin atap ótti. Bul reıs ashylǵaly beri 70 myńǵa jýyq jolaýshy tasymaldanǵan.

О́z kezeginde Lýpo Rattassı aımaq­taǵy áýe baǵyttarynyń aýqymyn keńeı­tý jónindegi josparyn tanystyrdy. Atap aıtqanda, Almaty – Mılan baǵy­tyndaǵy reıs sanyn kóbeıtý, Astana jáne Rım, sondaı-aq Astana jáne Mılan arasynda áýe qatynastaryn ashý josparlanyp otyr.

Prezıdent «NEOS» áýe kompanııasymen yntymaqtastyq Qazaqstandaǵy azamattyq avıasııa men kólik-logıstıka salalaryn damytýǵa oń yqpal etetinine senim bildirdi.

«NEOS» kompanııasy 2001 jyly qurylǵan. Onyń negizin ıtalııalyq «Alpitour S.p.A.» jáne germanııalyq «TUI Group» týrıstik kompanııalary birge qalady. Ol Italııanyń eń iri jeke avıakompanııalarynyń biri retinde 70-ten astam baǵytqa tasymal jasaıdy. 2022 jyly kompanııanyń tabysy 640 mıllıon AQSh dollaryn qurady.

Sonymen qatar Memleket basshysy «Bonifiche Ferraresi» kompanııasy­nyń Bas atqarýshy dırektory Federı­ko Vekkonıdi qabyldady. Qasym-Jomart Toqaev pen Federıko Vekkonı Qazaqstannyń agrarlyq sektoryndaǵy ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý perspektıvalaryn talqylady.

Qasym-Jomart Toqaev elimiz bıdaı ósirý boıynsha kóshbasshy elderdiń qataryna kiretinin atap ótti. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan – Italııaǵa negizgi bıdaı jetkizýshi memleketterdiń biri, sondaı-aq el ishinde astyq óńdeý úlesin arttyrýdy josparlap otyr.

О́z kezeginde Federıko Vekkonı kompanııanyń Qazaqstanda ıtalııalyq tehnologııalardy paıdalana otyryp, dándi daqyldardy ósirý jáne ónimdi odan ári tereń óńdeý jónindegi jobalardy iske asyrýǵa, sondaı-aq mamandar daıarlaýǵa jáne tehnologııa transfertine qatysty jospary týraly aıtty.

Memleket basshysy Úkimettiń kom­pa­­n­ııa­ǵa jan-jaqty kómek kór­setý­ge daıyn ekenin jetkizdi. Sony­men qa­tar ıtalııalyq kompanııa ınten­sıv­ti baý-baqsha sharýashylyǵyn já­ne tu­qym sharýashylyǵyn damytý jónin­­degi birlesken jobalardy iske asyrý múmkindigin qarastyrýdy usyndy.