Jaýyngerdi shyńdaý mektebi

Tárbıeshi ofıserlerdiń búgingi qyz­meti men tynys-tirshiligi týraly Qor­ǵanys mınıstrligi Tárbıe jáne ıdeo­lo­­gııalyq jumystar departamentiniń bas­shysy, ádilet polkovnıgi Tileýhan Basqojaev aıtyp berdi. «Áskerı ortada «Komandır májbúrleıdi, al «zampolıt» munyń ne úshin qajet ekenin túsindiredi» degen qalyptasqan qaǵıda bar. Sonymen birge olardyń «sarbazdar men ofı­ser janynyń ınjeneri» dep atalýy da kezdeısoqtyq emes. Tárbıe jónindegi orynbasarlar syndarly sátte jeke qu­ramnyń moraldyq-psıhologııalyq daıyndyǵymen aınalysady. Al urys qımyldary kezinde olarǵa úlken saıası jumys júkteledi», deıdi ol.

Onyń aıtýynsha, búgingi saptaǵy sar­baz­dardyń azamattyq qoǵamǵa qan­daı júkpen oralatyndyǵy da tár­­bıe­shi ofı­serlerge baılanysty. Ás­ke­rı bólim­derdiń, quramalardyń jaýyn­­ger­lik daıyndyq dárejesi, jeke qu­ram­nyń moraldyq deńgeıi men jaýyn­ger­lik belsendiligi tárbıe jumy­syn uıymdas­tyrýdyń sapasyna tikeleı qatysty.

«Tárbıe jáne ıdeologııalyq jumys jónindegi orynbasarlar – memlekettiń qorǵanys jáne qaýipsizdik salasyndaǵy saıasatynyń basty baǵyttaýshy quraly. Ujymdarda salamatty moraldyq-psıhologııalyq klımattyń qalyptasýy solarǵa júktelgen. Tárbıe men ıdeolo­gııalyq jumystyń negizgi áleýeti áskerı qyzmetshilerdiń boıynda patrıottyq sanany qalyptastyrýǵa jáne áskerı boryshty adal atqarýǵa degen qulshynysty arttyrýǵa, armııanyń ımıdjin nyǵaı­týǵa, Qarýly kúshterde áskerı-pat­rıot­tyq jumysty uıymdastyrýǵa jáne úı­lestirýge baǵyttalǵan», deıdi ádilet polkovnıgi.

T.Basqojaev tárbıe jumysynyń qazirgi nysandary men ádisteri Qorǵa­nys mınıstri men áskerı basqarý organ­darynyń birinshi basshylary bekitetin baǵdarlamalar men josparlarǵa sáıkes júzege asyrylatynyn, bul rette onyń negizinen jeke quramnyń ómiri men den­saýlyǵyn saqtaýǵa baǵyttalǵanyn aıtady. Qarýly kúshterdegi tárbıe máselesi Qorǵanys mınıstri, general-polkovnık Rýslan Jaqsylyqovtyń únemi jiti nazarynda. Ortalyq apparatta ótetin ár­bir keńeste sala basshysy Qarýly kúsh­ter túrleri bas qolbasshylaryna, ásker tekteri men óńirlik qolbasshylyq áskerleriniń qolbasshylaryna, áskerı bólim komandırlerine tárbıesiz tártiptiń tul ekenin eskertip, jeke quramdy ata-babalarymyzdyń erligi, qazaqstandyq patrıotızm rýhynda tárbıeleýdi alǵa tartady.

«Qorǵanys mınıstrligi tárbıe ju­my­synyń negizgi aspektileri boıyn­sha áske­rı reglamentterdi ázir­lep, olardy áskerlerge engizdi. Laýa­zym­dy tulǵalarǵa júrgiziletin uıym­das­­tyrýshylyq jáne praktıkalyq qyz­met­tiń baǵyttary men maqsattary, min­detteri men nysandary, ádisteri men algorıtmderi naqty rettelgen dep senimmen aıtýǵa bolady. О́tken jy­ly tájirıbemizge bilim berý grant­tary men nesıelik demalys­tar berý­di engizdik. «Oqıǵalar men quqyq buzý­shylyqtardyń naqty aldyn alý ádistemesi», «Ofıserlerdiń jınalysyn uıymdastyrý tártibi», «Salamatty ómir saltyn bekitý boıynsha quqyqtyq, praktıkalyq, aldyn alý sharalarynyń jıyntyǵy», «Áskerı qyzmet ótkerý ke­zeńinde merzimdi qyzmet áskerı qyzmet­shileriniń ata-analaryna arnalǵan jadynama» sııaqty ádistemeler men josparlar tıimdiligin dáleldedi», dedi  Tárbıe jáne ıdeologııalyq jumystar departamentiniń basshysy.

Jalpy, áskerı qyzmetshilerdiń boıyn­da patrıotızmdi qalyptastyrý, jas­tardy áskerı-patrıottyq rýhta tár­bıeleý máseleleri – Qorǵanys mınıstrligi úshin qyzmettiń basym baǵyttarynyń biri. T.Basqojaev mem­lekettik-quqyqtyq daıyndyq jáne aq­parattandyrý júıe­sinde jeke quramǵa Memleket basshy­synyń baǵdarlamalyq qujattary, Halyqqa Joldaýlary tú­sindi­rilip turatynyn, tárbıe jumysy saǵat­tarynda Qoǵamdyq kelisim men el hal­qynyń birligin nyǵaıtýǵa yqpal etetin mádenı, etnostyq, tildik jáne dinı alýan túrlilikke negizdelgen negizgi qun­dylyqtar ashylatyn dárister men áńgimeler ótkiziletinin jetkizdi. «Tárbıe jáne ıdeologııalyq jumys jónindegi orynbasar adamdardyń tilin taýyp, olardy túsine de, yntalandyra da bilýge tıis. Qarýly kúshter damyǵan ústine damı túsedi. Áıtse de armııanyń kúshi burynǵydaı sarbazdardyń, tankter men ushaqtardyń sanymen anyqtalmaıdy. Baýyrjan Momyshuly bizdi «Urystaǵy eń qaterli qarý – adam jany, oǵan qa­jetti oq-dári – rýhanı azyq bolmaq» dep úıretti», deıdi ol.

Biz Qorǵanys mınıstrliginiń óki­linen jasóspirimderdi áskerge shaqyrý jumystary, jalpy olardyń oqaly kıim kıip, Otan aldyndaǵy paryzyn oryndaýǵa qulshynysyn arttyrý baǵy­tynda atqarylyp jatqan jumystar ja­ıynda suradyq. Onyń aıtýynsha, balalar men jasóspirimderdi áskerı-patrıottyq tárbıeleý maqsatymen 2018 jyly elimizdiń barlyq óńirinde fılıaldary bar «Jas sarbaz» áskerı-patrıottyq qozǵalysy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi qurylǵan. Qazirgi ýaqytta 280 myńnan asa ul men qyzdy qamtıtyn 8000-ǵa jýyq áskerı-patrıottyq uıym jumys isteıdi eken. «Jas sarbaz» qozǵa­lysynyń negizinde tórt júzge jýyq «Smart sarbaz» úıirmesi qurylyp, olardyń quramyna 6 myńnan asa tárbıe­lenýshi kirgen. Bul úıirmelerde balalar patrıottyq is-sharalarǵa qatysýmen qosa ózderiniń tehnıkalyq ıdeıalaryn da júzege asyra alady.

«Áskerlerde qoǵamdyq tárbıelik mańyzy bar is-sharalar turaqty negizde ótkizilip turady. Onyń ishinde «Aıbyndy ásker» áskerı-patrıottyq aksııasy, áskerı mamandar arasynda «Ásker tarlany» baıqaýy, «Sarbaz sahnasy» sarbaz ánderi festıvali, respýblıkalyq «Jas sarbaz» áskerı-patrıottyq ánder festıvali bar. О́tken jyly «Aıbyn» áskerı-patrıottyq jastar jıyny halyq­aralyq deńgeıde uıymdastyrylyp, oǵan Ázerbaıjan Respýblıkasy men О́zbekstan Respýblıkasynyń jas patrıot­tary qatysty. Jyl saıyn Qorǵanys mı­nıstrliginiń keshendi aqparattyq-túsin­dirý toby óńirlerge shyǵyp turady. Osyndaı saparlar barysynda «Jańa Qazaqstannyń tiregi – aıbyndy jastar» áskerı-patrıottyq aksııasyn ótkizý dástúrge aınalǵan. Onyń maqsaty – jas­tardy áskerı-patrıottyq tárbıeleý. Top músheleri mektepter men kolledjderde kezdesýler uıymdastyryp, merzimdi áskerı qyzmet aıaqtalǵannan keıin áskerı jáne azamattyq joǵary oqý oryndaryna túsý sharttaryn, merzimdi áskerı qyzmet ótkerý kezinde joǵary oqý oryndaryna túsýge daıyndyq tártibin, nesıeler boıynsha jeńildikter berý máselelerin túsindiredi», dedi ádilet polkovnıgi.

Sonymen qatar Memlekettik áske­rı-tarıhı murajaı qyzmetkerleri Má­denıet úılerinde eksponattar men áskerı jabdyqtar, artefaktiler men jeke zattar keńinen qamtylǵan Ekinshi dúnıejúzilik soǵys batyrlary men Aýǵan soǵysy ardagerleriniń kórmesin uıymdastyryp turady. Qorǵanys mınıstrliginiń Orta­lyq ansambli Ulttyq ulan horymen birge qalalarǵa konserttik baǵdarlamamen baryp júr. T.Basqojaev buǵan qosa áskerı qyzmet­shilerdiń balalary úshin garnızondarda sýret salý, horeografııa, mýzykalyq aspaptarda oınaýdy úıretý, vokal, qolóner, tilderdi úırený, toqyma, ult­tyq oıyndar boıynsha úıir­meler, júzý, karate, boks, gımnas­tıka, qazaq kúresi, fýtbol sekildi sport seksııa­lary jumys isteıtinin, Bilim kúni qar­sańynda áskerı qyzmetshiler mektep­terde «Erlik sabaqtaryn» ótkizip, «Mek­tepke jol» aksııasy turaqty túrde uıym­dastyratynyn jetkizdi.

«Osyndaı is-sharalar óskeleń urpaq­ty áskerı-patrıottyq tárbıeleýdiń ózekti problemalyq máselelerin sheshýge kóp múmkindik beredi. Qarýly kúshterdiń ımıdjin arttyrýǵa, óske­leń urpaqtyń boıynda patrıotızm sezimin jáne urpaqtar sabaqtastyǵyn qalyptastyrýǵa oń yqpal etedi», dep sózin túıindedi ol.