Bul týraly keshe ótken brıfıngte Qarjy mınıstrliginiń Memlekettik kirister komıteti iri salyq tóleýshiler departamentiniń dırektory Ińkár Elýbaı aıtty. Departament ókili aktıvterdi qaıtarý boıynsha Bas prokýratýranyń Aktıvterdi qaıtarý jónindegi komıteti ýákiletti organ retinde bekitilgenin atap ótti.
«Bul jumystar qazir jalǵasyp jatyr. Osy kúnge deıin memleket menshigine aksııalar, ǵımarattar, qurylystar, qonaqúı keshenderi, bıznes ortalyqtar, aqshalaı qarajattar, avtokólikter qaıtaryldy. MKK ýákiletti organ bolmaǵandyqtan, resmı statıstıkany keltire almaımyz», dedi ol.
Ińkár Elýbaıdyń aıtýynsha, Memlekettik kirister komıteti elimizdegi zańdy jáne jeke tulǵalardyń aktıvteri týraly aqparatty jetkizýshi ǵana. Aktıvterdi qaıtarý úrdisi bastalǵaly beri eki myńnan astam jeke tulǵa nazarǵa ilikkenin atap ótti.
Budan bólek, taıaý kúnderi Premer-mınıstr Álıhan Smaıylov zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarý jónindegi komıtettiń otyrysyn ótkizgen bolatyn. Onda tıisti tizilimge jańa adamdardy qosyp, tekserý jumystaryn bastaý máseleleri talqyǵa salyndy.
Tizilimge buǵan deıin qosylǵan keıbir adamdarmen arada kinálaryn moıyndaý jáne zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi erikti túrde qaıtarý týraly prosessýaldyq kelisim jasaý josparlanyp jatqan kórinedi. Sonymen birge keıbir adamdardyń qandaı jolmen alǵanyn anyqtaý múmkin bolmaǵan múlikterin memleket kirisine májbúrlep qosý úshin aryz-talap berilgen.
Premer-mınıstr Álıhan Smaıylov Memleket basshysynyń zańsyz aktıvterdi memleketke qaıtarý týraly sheshimi «Ádiletti Qazaqstandy» qurý úrdisiniń jalǵasy ekenin atady. Keıingi eki jylda elimizge 1 trln teńgeden astam qarajat qaıtqan.
«Tizilim tolyǵyp jatyr. Oǵan jańa esimder engizildi, endi bularǵa tıisti habarlama jiberiledi. Bizdiń komıtet olardyń múlikterine taldaý jáne tekserý júrgizip, qaıdan alynǵanyn anyqtaıtyn bolady», dedi otyrysta BP Aktıvterdi qaıtarý jónindegi komıtettiń basshysy Nurdáýlet Súıindikov.
Aıta ketsek, zańsyz ıemdenilgen aktıvter tek shetelden emes, óz elimizdiń ishinde de memleketke qaıtarylý ústinde. Máselen, Almaty oblysy prokýratýrasy jergilikti halyqqa Enbekshiqazaq aýdanynda 54 myń gektar jerdi qaıtardy. Jalpy aýdany 54 myń gektardan asatyn 120 jaıylymdyq jer belgilengen maqsatqa saı paıdalanylmaıtyny anyqtalǵan. Bul menshik ıeleri men jer paıdalanýshylardyń maly joq, bul jerler azamattar men memleketke eshqandaı paıda ákelmegen degen sóz.
Nátıjesinde, prokýratýra sharalarymen 180 mln teńgege 18 myń gektar jaıylymdyq jer memleket menshigine qaıtaryldy. Qalǵan jerlerdi qaıtarý jumystary jalǵasyp jatyr, qazir sottyń qaraýynda.
Eske sala ketsek, О́tken jyly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarý týraly» zańǵa qol qoıǵan bolatyn. Zań normalaryna sáıkes qaıtarý tetikteri iri sybaılas jemqorlyq sýbektilerine jáne ákimshilik-bılik resýrstary (baılanystary, yqpaly) bar adamdar men sybaılas olıgopolııalyq toptarǵa qoldanylady.
Zań jaýapty memlekettik laýazymdy atqaratyn (atqarǵan) sýbektilerge, memlekettik zańdy tulǵalarǵa, kvazımemlekettik sektor sýbektilerine, sondaı-aq atalǵan tulǵalarmen affılırlengen sýbektilerge qoldanylady. Zań erejelerin qoldaný úshin kórsetilgen krıterıılerge qosymsha tulǵalarda zańda belgilengen shekti somadan – 13 mln AEK-ten asatyn (44 mlrd 850 mln teńge nemese shamamen 100 mln dollar) aktıvteri bolýǵa tıis.
Ádil qoǵam qurýǵa árbir otandasymyz jaýapty. Osyǵan oraı ótken jyly Ádilet vıse-mınıstri Alma Muqanova zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleket menshigine qaıtarý halyqtyń ıgiligi úshin jasalyp jatqandyqtan, ol iske elimizdiń kez kelgen azamaty úles qosa alatynyn aıtqan bolatyn. «Máselen, eger kimde-kimniń qolynda zańsyz aktıvter týraly shynaıy derekter bolsa, ony Bas prokýratýra janyndaǵy komıtetke usynyp, kómegin tıgize alady. Memlekettik organ bul málimetti jan-jaqty tekserip, tıisti shara qabyldaıdy. Degenmen beriletin aqparattyń shynaıylyǵyna kóz jetkizip qana usynǵan jón. О́ıtkeni teris aqparattyń saldary da bolýy múmkin», dedi ol.
