Qańtar týa Kókshe dalasyna elik qaptaǵan. Ań jaıyn biletinder alýan túrli joramal aıtyp jatyr. Irgedegi Sibirdiń ıt tumsyǵy ótpeıtin qalyń ormanynyń baýyrynda ósip-óngen, bıyl bizdiń jaqqa aýa kóshken ań desken. Bálkim ol jaqta da bir zobalań týdy ma eken, kim bilsin? Burynǵy qazaq «Arqada qys jaıly bolsa, arqar aýyp nesi bar?» demeýshi me edi. Buǵan deıin elik ilýde bireý ǵana kezdesetin. Onyń ózinde de ekeý-úsheý. Al qazir qoı tárizdi tabyn-tabynymen bosyp júr.
Orman ishi jelsiz, tymyq eken. Máńgi jasyl qaraǵaılar aq tymaǵyn basa kıip, appaq shapanyn jamylyp múlgip tur. Qyratta qar az bolǵanymen, uıytqı soqqan jel qar ataýlyny orman ishine qýyp tyǵyp, nyǵyzdaı keptep, meldektete toltyryp tastapty. Kúnge boı sap bıik ósken qaraǵaıdyń uıysa bitken qalyń butaǵynyń arasynan áldebir qońyr ań jaı oǵyndaı jylt etti de, joq boldy. Tosyn jaıdy qalta telefonymyzǵa túsirip almaq bolyp janushyra jan qaltamyzǵa qol salyp edik, úlgermedik.
– Sizden ańshy shyqpaıdy eken, – dep kúldi «Kókshetaý» memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń bas dırektory Erbol Saǵdıev. – Orman sýsary ǵoı. Adamdy jaqyndatpaıdy, óte saq ań. О́z baǵasyn biletin bolýy kerek, oqshaý júredi.
– Qyzyl kitapqa engen ań emes pe? – dep suradyq biz.
– Iá, bizde onnan asa osyndaı ań túri bar. Barlyǵy qatań qadaǵalanady. Jyl saıyn kóbeıip, ósip keledi, – dedi parktiń bas dırektory.
Túsirip úlgermegenmen, keskini kóz aldymyzda. Denesiniń uzyndyǵy – 50-60 santımetr shamasynda. Keýdesinde burshaq tańbasyndaı aǵy bar eken.
– Bıylǵy qys qaýip tóndirip turǵan joq pa? – dep suradyq biz park basshysynan.
– Ár jyl saıyn qysqa qapysyz qamdanamyz. Bıyl 277 tonna shóp, 109 tonna jem, 31 myńnan asa japyraq býmalary daıyndaldy. Odan ózge de birneshe túrli ań azyqtary qamdalǵan. Qys boıy ańdardy azyqtandyratyn alqaptar qardan arshylyp, tazalanyp otyrylady. Park aýmaǵynda 500-ge tarta alań bar. Sol jerlerge jemshóptiń ottyqtary ornatylyp, tuz qoıylǵan, – deıdi Erbol Bolatuly.
Alańqaıda mań-mań basqan buǵy ketip barady. Adam qarasyn kórse de jatyrqaıtyn emes. Bálkim, túz taǵysy azyǵyn usynǵan adamdy qamqorshym dep tanıtyn shyǵar. Kórikti Kóksheniń laıyqty maqtanyshyna aınalǵan ulttyq parktiń ań-qusy ǵana emes, en dalada erkin jaıylǵan, osy topyraqta ósip-óngen barshasy Arqanyń aıazynan aman bolsa eken.
Aqmola oblysy
